Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu, özel eğitim sınıfında eğitim gören engelli ve otizmli çocuklara yönelik oluşturulan ‘ceza köşesi’ uygulaması ve okuldaki rehberlik hizmetlerinin yetersiz kalması nedeniyle ilçe milli eğitim müdürlüğüne 17 bin 52 lira idari para cezası uyguladı.
TİHEK’e başvuran aile, bir ilkokulun özel eğitim sınıfında eğitim gören yüzde 90 engelli ve otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanılı kız çocuklarının okulda öğretmenleri tarafından darbedildiğini, vücudunda sıkma ve bastırmaya bağlı morluklar oluştuğunu öne sürdü. Aile ayrıca, sınıfta ‘ceza köşesi’ oluşturularak ayrımcılığa uğradığını iddia etti. Tihek, ailenin başvurusu üzerine konuyla ilgili inceleme başlattı.
Darp İddiasına Takipsizlik
İnceleme kapsamında, adli makamlarca yapılan soruşturmada, otizmli çocuklarda kendine zarar verme ve duygu değişimine bağlı tepkisel davranışların görülebileceği, yönlendirici sorularla alınan video kayıtlarının ve adli raporların öğretmenlerin şiddet uyguladığına dair yeterli ve kesin delil oluşturmadığı gerekçesiyle takipsizlik kararı verildiği belirlendi. TİHEK de dosyadaki bilgi, belge ve tanık ifadeleri doğrultusunda öğretmenlerin fiziksel şiddet uyguladığına ilişkin yeterli emare bulunmadığına ve ceza soruşturmasındaki süreçlerde ayrımcılık yasağının ihlal edilmediğine karar verdi.
Ceza Köşesi’ Pedagojik Temelden Yoksun
TİHEK ayrıca, okuldaki ‘ceza köşesi’ iddiaları ve rehberlik süreçlerini de incelemeye aldı. Kararda, öğretmenlerin sınıfta öğrencileri düşünmeye sevk etme gerekçesiyle bir ‘ceza köşesi’ oluşturduklarını kabul ettikleri belirtildi. Müfettiş raporlarına da yansıyan değerlendirmede; otizmli ve küçük yaştaki bir çocuğun soyut düşünme becerilerinin henüz gelişmediği, bu nedenle izolasyon ve ceza köşesi uygulamasının çocukta kaygı ve stresi artırarak eğitim ortamından uzaklaşmasına yol açacağı vurgulandı. Bu uygulamanın pedagojik temelden yoksun olduğu ve çocuğu engeli sebebiyle akranlarına göre daha dezavantajlı bir konuma sokarak dolaylı ayrımcılık teşkil ettiği ifade edildi.
Rehberlik Yükümlülüğü Yerine Getirilmedi
Kararda ayrıca, çocuğun olumsuz davranışları karşısında öğretmenlerce tutanak tutulup veli toplantısı yapılmasına rağmen, konunun okul rehberlik servisine bildirilmediği, Rehberlik ve Araştırma Merkezi ile koordinasyon kurulduğuna dair hiçbir bilgi ve belgenin sunulamadığı kaydedildi. Muhatap idarenin rehberlik yükümlülükleri yönünden ayrımcılık yasağını ihlal etmediğini ispatlayamadığı belirtildi. Tihek Kurul Kararı’nda; okul rehberlik servisinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi ve pedagojik olmayan ‘ceza köşesi’ uygulaması sebebiyle ‘engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine’ oy birliğiyle karar verildi. İhlalin ağırlığı ve niteliği göz önünde bulundurularak ilçe milli eğitim müdürlüğüne 17 bin 52 TL idari para cezası uygulandı.
