Dünya’nın ilk tıp doktoru… Tıbbın babası olarak kabul edilen… Doktor yemini denilince ilk akla gelen isim… Modern tıbbın temelini oluşturan ilk bilim adamı, Hipokrat’tır.
M.Ö 460 – 377 yıllarında yaşamıştır.
Yunanistan’ın Kos adasında doğmuştur.
Hipokrat, hekim olan babası Heraklides’in izinden giderek tıp alanında çalışmaya başlar ve tıbba yeni bir bakış açısı kazandırmıştır.
O güne kadar hastalıkların tanrılar tarafından insanlara verilen bir ceza olarak kabul edilirdi.
Hipokrat’ın devrim yaratan sözleri:
Hastalıkların tanrıların gazabından kaynaklanmadığını söylemiştir.
Düşünce ve duyguların kalpten değil, beyinden kaynaklandığı fikrini ortaya atan ilk kişidir.
Tıbbı, büyü ve dini inanışlardan ayırarak bağımsız bir bilim dalı haline getirmiştir.
Hipokrat’ın tıp alanına getirdiği yenilikler:
• Hastalıkların doğal nedenlerden kaynaklandığını savunan ilk kişi olarak bilinir. O, batıl inançları ve tanrıları hastalıkların nedeni olmaktan çıkararak, tıbbın bilimsel temellere oturmasında önemli bir rol oynamıştır.
• Hastalıkları sınıflandırmada öncü olan Hipokrat, hastalıkları akut, kronik, endemik ve salgın olarak ayırmıştır. Ayrıca hastalık süreçlerini tanımlamak için “alevlenme, nüksetme, çözülme, kriz, paroksizm, zirve ve iyileşme” gibi terimleri kullanmış bunlar modern tıbbın temellerini oluşturmuştur.
• Hipokrat, aynı zamanda ilk belgelenmiş göğüs cerrahıdır. Göğüs duvarı apsesini boşaltmak için kurşun borular kullanması gibi teknikleri, zamanına göre ilkel sayılsa da, günümüz tıbbında hala geçerliliğini koruyan prensiplere dayanmaktadır.
• Kendisi zatürree ve çocuklardaki epilepsi (sara) hastalığının belirtilerini ilk tanımlayan hekimdir.
Tıbbın özellik arz eden bir san’at olduğu fikrini benimseyerek, bu san’atı yapacak olanları belli bir yemin etrafında birleştirmek ve san’atın kutsallığını ifade edebilmek amacı ile bir metni gelecek kuşak hekimlere miras bırakmıştır.
Hipokrat; “Tıp sanatını ahlaksızlara öğretmeyin” demiştir. Erdemsiz insanın yaptığı her şeyin sonunda bir sıkıntı olacağını görmüş, farkına varmış…
Bu anlamda yaşamın en önemli tarafı, insana – insanlığa hizmet etmekten gelir mantığını ortaya koymuştur.
Yaşadığı dönem san’atçı ve entellektüellerin ilk kez gerçeği aradıkları zamanlar olan Yunan döneminin altın çağıdır.
San’atını icra etmek üzere tüm Yunanistan’ı dolaşmış, Kos adasında bir tıp okulu kurup düşüncelerini öğretmiştir. Öğretisi genelde etik (ahlaki değerler) ağırlıklıdır. Bilimsel tıbbın kurucusu olan büyük hekim İsa’dan önce 377 yılında ölmüştür. Yetmişi bulan çalışmaları daha sonra kitap haline getirilmiş ve 18.yüzyıla kadar tıpta klasik kitap olarak 20 asırdan uzun bir süre kullanılmıştır.
Ek bilgi olarak kısa not,
2400 yıldan beri mesleğe adım atan tüm hekimlerin değişik şekillerini okuduğu Hipokrat Yemini; sanılanın aksine Hipokrat’ın bizzat kendisi tarafından değil, büyük olasılıkla oğlu veya öğrencilerinden biri tarafından İsa’dan önce 5. yüzyılda yazıya dökülmüştür.
Hipokrat Yemini:
“Hekim Apollon, Asklepios, Hygieia, Panacea üzerine ve bütün Tanrı ve Tanrıçaların huzurunda yemin ederim ki, yeteneğim ve gücüm elverdiğince bu and ve sözleri tutacağım:
Bu sanatta hocamı, babam gibi tanıyacağım, rızkımı onunla paylaşacağım, ihtiyacı olursa kesemi onunla bölüşeceğim, çocuklarına kardeşim gibi bakacağım ve öğrenmek isterlerse bu sanatı ücretsiz öğreteceğim; ilaç reçetelerini, şifai bilgileri ve diğer bilgileri sadece ve sadece kendi evlâtlarıma, hocamın çocuklarına ve hekimlik kurallarına uygun sözleşmeyle bağlı ve and içmişlere öğreteceğim.
Yeteneğim ve hâkimiyetim ölçüsünde hastalarımın iyiliği için tedaviler önereceğim ve asla kimseye zarar vermeyeceğim.
İsteyen hiç kimseye öldürücü bir eczayı ne vereceğim ne de bunu tavsiye edeceğim; benzer şekilde, bir gebe kadına çocuk düşürmesi için ilaç vermeyeceğim.
Hayatımın ve sanatımın saflığını koruyacağım.
İç organlarındaki taşı keserek almayı, hastalığı çok açık olan hastalarda bile, işin ehli olan (cerrah)lara bırakacağım.
Hangi eve girersem gireyim, bütün kasıtlı kötülük ve suistimallerden ve özellikle de ister hür ister köle olsun erkek ve kadınların vücudunu kötüye kullanmaktan kaçınarak, sadece hastaya yardım için gireceğim.
Gerek sanatımın icrası sırasında gerekse insanlarla gündelik ilişkideyken edindiğim bilgileri ortalığa saçmayacağım, bir sır olarak saklayacağım ve kimseye açmayacağım.
Bu yemine sadık kalırsam hayatımı ve mesleki uygulamalarımı insanların tümünden ve her zaman saygı görerek mutlulukla sürdüreyim, ama ona ihanet eder ya da çiğnersem tam tersini yaşayayım.”
Destek kaynaklar:
https://www.jinekolognet.com/hipokrat-andi.asp
https://www.pahssc.org.tr/haber/970/dolasim-sisteminin-tarihcesi-3-hipokrat-tibbin-babasi-ve-yazili-tarihteki-ilk-gogus-cerrahi-2024-08-17
