Günümüzde tartışmaları devam eden terör, terörizm, silahlanma kavramları, aslında çok eski zamanlara dayanmaktadır.
Ancak uluslararası literatürde hâlâ ortak bir tanımı bulunmamakla birlikte özellikle 11 Eylül 2001 terör saldırılarından sonra, yapılmasından endişe duyulan en önemli saldırı olarak görülen terör eylemleri, uluslararası dış aktörlerin tepkisi değişmiş bu konuya daha çok eğilim göstermişlerdir. Peki her biri, muazzam ölümcül potansiyel yaratan, öldürdüğü canlılar arasında hiçbir ayrım yapmayan kitle imha silahları (KİS-nükleer, kimyasal ve biyolojik silahlar) ya da bunların yapılmasında kullanılan kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer (KBRN) maddeler ile terörizmin ilişiği nedir sorusuna hep birlikte yanıt bulmaya çalışacağız.
Terörizm ve 5N1K
Literatürde genellikle, kontrolsüz kitlelerin bilinçli olarak yarattığı aşırı şiddet ve katliamlar terör, terörün iradi kullanımı ise terörizm olarak adlandırılır. Bir tanıma göre terörizm savaş ve barış arasındaki bölünmez bütünlüğün tam ortasına bir yerlere düşen siyasi şiddetin bir çeşididir. Savaş gibi terörizmde siyasal amaçlara hizmet için kullanılır. Savaşın tek farkı tarafların güçleri arasındaki büyüklüğün eşitsizliğidir. Dolaylı yoldan devlete duyulan güveni sarsmak, direk olarak rejime düzenlenen bir saldırı ve o bölgede sempati ya da korku yaratmaktır. Genellikle bir grubu etki altına almayı amaçlayarak gizli devlet örgütleri ya da devlet destekli grupların sivil halka karşı uygulanan ve siyasetle gücünü meşrulaştıran şiddettir(violence). Yani şiddetin ve siyasetin kesiştiği noktadır desek yanlış söylemiş olmayız.
Ancak bu tanımların ötesinde siyasal güdülere sahip bireyler ya da örgütler; bir kişiye göre özgürlük savaşçısı (freedom fighter), bir başkasına göre terörist olabilir. Savaşta değilsinizdir aslında; ölçüsüz acımasızlığın, belirsiz düşmanların ve gelişigüzel taktiklerin uygulandığı karanlık zihinlerin karanlık dünyasındasınızdır.
Terörizm Nedir, Ne değildir
Terörizmin en temel gücü psikolojiktir. Terörizm medya araçlarıyla birlikte, televizyon haberlerinde olayların dramatik doğası gereği dikkat çekmeyi başarır. Bir ideoloji, bir doktrin veya bir fikir değil yalnızca STRATEJİDİR. Yeni bir düzen, hak arayışı, bağımsız bir devlet kurmayı, (Devlete alternatif) vaat eder bu amaçlar doğrultusunda propaganda yapar. Dehşet ve korkuyla yıldırma politikası güder. Zorba, istismarcı, siyasi ve siyasi güçlerin de kullandığı güdümlü bir taşerondur. Belli bir kuralları yoktur, çaresizlik taktiğidir, amaçlar uğruna her yol mubahtır ölüm dahil ve kutsaldır.
Bir markete koyulan bomba birkaç kişiyi öldürür ancak diğer insanların ya orda ben olsaydım düşüncesi yaratmak ve kitlelere korku salarak küçük çaplı bir eylemi büyütebilir, amaçlarına ulaşabilirler.
Terörizm İnşası ve Büyük Yıkım
Dünya’nın kalbi olan Dünya Ticaret Merkezi’ne düzenlenen yıkıcı terör saldırısı, ortaya çıkan on binlerce dolara mâl olan somut zararın yanında binlerce yaşamın son bulmasına fiziksel etkiden çok psikolojik etki alanının zedelenmesine dikkat çekmek gerekir. Şiddet yöntemlerini gittikçe artıran El-Kaide‘nin terör saldırıları da daha ölümcül hale geldi.
Terörizmle mücadele politikalar, terörizm ve terör örgütleriyle kullanılacak şiddet veya şiddetsiz kısmında birçok aktör ve eylem bulunmaktadır. Şiddetsiz kısmında ekonomik kalkınmanın çok büyük önemi vardır. Çünkü; az gelişmiş veya gelişmekte olan ülkelerde yerli halkı terör örgütleri bu mantıkla devşirip, onlara gelecek vaat ederek belli bir misyon ve vizyon hareketlerini empoze ederler. Aslında onlar için bu ülkeler bulunmaz bir nimet, adam toplama sahasıdır. Kişi kızgınlaşarak kaybedecek hiçbir şeyi olmadığını düşünür, umutlarını yitirir, fırsat bulduğunu düşünür ve bunun gibi sebeplerle akılcı olmayan eylemlere girişir.
Diğer bir kısım organize askerî çatışmalar vardır. ABD’nin 1988’de, El-Kaide için kimyasal silâh ürettiğine inandığı Sudan’daki bir fabrikaya cruise füzesi saldırısında bulundu fakat bebek maması yaptıkları ortaya çıktı.11 Eylül saldırıları buna verilen bir karşılıktı. Küçük devlet-dışı aktör olarak gerçekleştirilen bu saldırı ABD güçlerinin Suudi Arabistan’dan çekilmesine yol açmış, ABD’yi bir kontrgerilla savaşının içine çekmiş ve etkinliğini artırmıştır. Dünya çapında yeni saldırılar içinde El-Kaide’ye katılımlar artmıştır.
Kitle İmha Silahları
Ucuzlukları ve küçüklükleriyle bilinen buna rağmen etkisi büyük olan KİS; nükleer, kimyasal ve biyolojik silahlardan oluşur. Balistik füzelerle kullanıldıklarında, (Nükleer silahlar için temel stratejik fırlatma füzeleridir. Genellikle 75 km yükseklik doğrultusunda yörüngede taşıyarak hedefin üzerine bırakır.) potansiyel olarak bir devletin ülkesinden fırlatılıp, başka bir devletin ülkesinde büyük yıkıma neden olabilirler.
Günümüzün kaygısı ise devletlerin artan kitle imha silahlarına sahip olması, yayılmasıdır. Amacı; devlet liderlerine, olası bir işgalci veya yıkıcı güçlere büyük karşı terör saldırıları düzenleyecek araçları sağlayarak uluslararası ilişkiler literatüründe yer alan caydırıcılıktır (cezalandırma tehdidi). Stratejik orta büyüklükteki devletler açısından bu silahlar, büyük güçteki devletlerin elindeki benzer yıkıma sebep olabilir. Böylece sembolik şekilde eşitleyici işlev görülür. Terörizm açısından ise potansiyel olarak bu silahlarla çok sayıda insanı öldürmektir.
Değerlendirme ve Sonuç
Tüm dünyada teröre bakış açısı zaman içerisinde geniş bir yelpaze almış, özellikle Amerikan Dışişleri Bakanlığı’nın 2010 yılında listelediği 45 terör örgütü listesi terörizme uluslararası literatürde yeni bir alan yaratmış, devletler bu konuya daha çok eğilim göstermiştir.
Terörizm, yapıtaşı olan ideolojik, örgüt ve şiddetle motive olmuş gerek devlet içi aktörler gerek uluslararası aktörlerden beslenerek sermaye sağlanmıştır. Farklı tanımlar yapılsa da terörün, şiddeti kullanarak halka korku salması, kendi fikirlerini benimsetmesi yoluyla uygulanmıştır. Ancak şu da bilinmelidir ki: her şiddet içeren eylem terör saldırısı değildir. Millî İstihbarat Teşkilâtı eski mensubu Mahir Kaynak:’ Terör örgütleri tanımının çok dikkatlice yapılması gerektiğini, bazı örgütlerin “terörist örgüt” tanımı içerisin de değil de, “ayrımcı örgüt” tanımı içerisinde yer alması gerektiğini savunmuştur.’
Bütün kitle imha silahları yapılırsa özel bazı güçler sağlamaktadır. Bu silahları ele geçirebilen devletler veya teröristler bunları yaratıcı yöntemlerle kullanabilirler. Örneğin; nükleer silahlar küçük olduğu için otomobil, sürat teknesi veya diplomatik paketler yoluyla hedef ülkelere gizlice götürebilirler. Hatta ABD bunun önüne geçmek için deniz taşımacılığında yabancı şirketlerin ABD limanlarındaki bazı işlemleri kontrol etmesine izin verecek antlaşmayı iptal etmiştir. Bugün devletlerin, çeşitli örgüt veya grupların bir sert güç unsuru olan kitle imha silahları, onlarca ülke fayda-maliyet hesabı düşüncesiyle hareket ederek devletlerin çoğu bu silahların yıkıcılığıyla üretmemeye karar vermiştir.
