Antalya Olgunlaşma Enstitüsü'nde yeniden hayat bulan Teke yöresine ait geleneksel kadın başlıklarının, geçmişte kadınların sosyal statüsünü, maddi durumunu ve aile yapısını yansıtan önemli kültürel göstergeler olduğu kaydedildi.
Gelin başlıklarının çiçek motifleriyle süslendiği, kayınvalidelerin başlıklarında ise gösterişli işlemelerin yer aldığı görüldü.
Antalya Olgunlaşma Enstitüsü'nde Antalya, Burdur, Isparta ve Teke yöresine ait geleneksel kadın başlıkları yeniden üretilerek sergileniyor. Kullanılan başlıkların geçmişte kadınların sosyal statüsünü, maddi durumunu ve aile yapısını yansıtan önemli kültürel göstergeler olduğu ifade edildi. Geçmiş dönemde banka sistemi olmadığı için kadınların altınlarını ve birikimlerini başlarında taşıdığı, gelin başlıklarının ise üzerlerindeki çiçek motifleriyle ayırt edildiği kayıtlarda yer alıyor. Yörelere göre kullanılan el sanatları farklılık gösterirken, Korkuteli'nde firkete, Elmalı'da iğne oyası, Akseki'de ise farklı oya teknikleri öne çıkıyor.
Yeniden üretilen başlıklar Akdeniz Üniversitesi'nin de katkılarıyla yapılan bilimsel araştırmalar sonucunda aslına uygun hazırlanıyor.
Kadınlar Paralarını Başlarında Taşımaktadır
Antalya Olgunlaşma Enstitüsü Müdürü Emine Erkal, “Antalya, Burdur, Isparta ve Teke yöresi kadın başlıklarını sergiliyoruz. Bu başlıklar, o dönemin statüsünü, maddi durumunu ve kişinin toplumdaki konumunu da ifade etmektedir. O dönemlerde banka hesabı gibi bir sistem olmadığı için kadınlar paralarını başlarında taşıyordu. Eğer bir gelin başıysa bunu üzerindeki çiçeklerden anlayabiliyoruz. Varlıklı bir aileye ait olduğunu ise başındaki altınlardan görebiliyoruz” dedi.
Kültürel Mirasa Dokunan Özel Bir Çalışma
Yöresel el sanatlarının bölgeler arası farklılık gösterdiğini belirten Erkal, "Korkuteli yöresinde firkete çok fazla kullanılırken, Elmalı yöresinde iğne oyalarını görmekteyiz. Akseki yöresinde ise sığ oyası dikkat çekmektedir. Ayrıca bölgenin pamuk ve ipek üretimine bağlı olarak kullanılan ham maddeler de değişiklik göstermektedir. 14 tane başlık sergilemekteyiz.
Hepsi derin araştırmalar sonucu hazırlandı. Bu çalışmalar Akdeniz Üniversitesi tarafından bilimsel bildiri olarak da yayımlandı. Dolayısıyla hem bilimsel yönü olan hem de kültürel mirasa dokunan özel bir çalışma” ifadelerini kullandı.
Aslına Uygun Hazırlandı
Kadın başlıklarının el emeği gerektirdiğinin altını çizen Erkal, “Kumaşlardan üzerindeki iğne oyalarına, dantelalara ve eşarpların dokunmasına kadar enstitümüzde aslına uygun hazırlandı. Bey Anası başlığına baktığımızda siyah bir eşarp görmekteyiz. Bu, eşini kaybetmiş olduğunu, üzerindeki yeşil şerit ise eşine kavuşma arzusunu, yani cennette buluşma umudunu simgelemektedir. Başın sahibinin aynı zamanda gelinleri olduğunu da anlayabiliyoruz. Önünde 'bağırlık' dediğimiz yarım gömlek bulunuyor. Antalya'nın sıcak iklimi nedeniyle yarım gömlek giyilir. Üzerindeki özel pullu işlemeler ise onun bir kayınvalide olduğunu ve gelinlerinin kendisine değer vererek bunu hediye ettiğini göstermektedir. Aynı zamanda kefen parasını da başında taşıdığını görmekteyiz” diye konuştu.
Başlıklar Statü Göstergesidir
Erkal, “Gelin başlıklarında çiçekler daha fazla kullanılırken altın daha az görülmektedir ve genellikle bölgenin çiçekleri işlenmektedir. Antalya Kaleiçi başlığına baktığımızda portakal çiçeklerini görürüz. Elmalı yöresinde o bölgede yetişen çiçeklerin florası yansıtılır. Akseki'ye baktığımızda ise kardelen çiçeklerini görmek mümkündür. Bu durum hem kültürü hem de yaşadığımız coğrafyanın iklim ve bitki örtüsünü başımızda taşıdığımızın en güzel kanıtlarından biri. Bu başlıklar dönemin kadınlarında statü göstergesi. Bir gelin, ailesinin ve soyunun birçok özelliğini başında taşır. Böylece insanlar onun hangi aileye ve hangi sülaleye ait olduğunu anlayabilir” dedi.
