Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK) Başkanı Mehmet Akarca, tavsiye kararlarına uymayan kurumlara yaptırım noktasına ilişkin açıklamalarda bulundu.
KDK Başkanı Mehmet Akarca, basın mensuplarıyla bir araya gelerek 2025 yılını değerlendirdi. Akarca, 2012 yılında kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu’nun, vatandaşların kamu hizmetlerinin işleyişine ilişkin şikayetlerini inceleyen anayasal bir kurum olduğunu hatırlattı. Akarca, “Kurumumuz; idarenin eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını hukuka, hakkaniyete ve insan haklarına uygunluk açısından değerlendirmekte ve başvuruları dostane çözüm yöntemleriyle çözmeye çalışmaktadır. Bu yönüyle kurumumuz, vatandaşlarımız ile kamu kurumlarımız arasında köprü görevi görmektedir” dedi.
‘EN GEÇ 6 AY İÇERİSİNDE SONUÇLANDIRILMAKTADIR’
Akarca, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne bağlı olan KDK’da 1 başdenetçi ve 5 kamu denetçisinin görev yaptığını belirterek, “Kurumumuz görevini bağımsız olarak yerine getirmekte, hiçbir merciden emir ve talimat almamaktadır. Kamu Denetçiliği Kurumu’na herkes başvuru yapabilmekte olup, başvuru usulü oldukça esnektir. Başvurular, doğrudan internet sitemiz üzerinden yapılabilmekte; başvurulardan herhangi bir ücret alınmamakta ve en geç 6 ay içerisinde sonuçlandırılmaktadır. Başvuruları hızlı bir şekilde sonuçlandırarak adalete hızlı erişimi temin etmek öncelikli hedeflerimizdendir. Başvuruları incelerken Anayasamız, ilgili ulusal mevzuat, uluslararası sözleşmeler, AİHM içtihatları ve yargı içtihatları temel alınmaktadır. Kararlarımızda emsal bir hukuk metni ortaya koyarak, uyuşmazlıkların yargı yoluna gitmeden sona ermesini sağlamaya çalışıyoruz. Ayrıca vatandaşların hak arama bilincini artırmak için farkındalık çalışmaları yürütüyoruz” diye konuştu.
BAŞVURU ORANI 43 ARTTI
Akarca, 2025 yılında yapılan başvurulara ilişkin verileri paylaşarak, “2025 yılında 21 bin 34 başvuru aldık. Bunlardan bin 86’sını dostane yollarla çözüme kavuşturduk, 901 başvuruya tavsiye kararı, 313 başvuruya kısmen tavsiye kararı verdik. 935 ret kararı, 5 bin 698 de incelenemezlik kararımız mevcut. Bu tavsiye kararlarına uyum oranı yüzde 60,48. Tavsiye kararlarına uyum oranı dünya ortalamasının üzerinde, ancak Avrupa ortalamasının altında kalmaktadır. Tavsiye kararlarımızın 12 yıllık ortalama uyum oranı da benzer seviyelerdedir. Yaptığımız çalışmalar ile birlikte bir önceki yıla göre başvuru sayımız yaklaşık yüzde 43 arttı” dedi. Akarca, başvuru almaya başladıkları 2013 yılından bu yana toplam 262 binin üzerine başvuru aldıklarını, 75 bin 681 tavsiye kararı verdiklerini, kurumların bu kararlara uyum oranının da yüzde 61,01 olduğunu kaydetti.
156 ÜNİVERSİTEDE OMBUDSMANLIK KULÜBÜ
Akarca, özellikle insan hakları, kırılgan gruplar ve çocuklarla ilgili başvuruları özel hassasiyetle inceleyip, gerekli görülen konularda özel raporlar hazırladıklarını söyleyerek, “Bu kapsamda gençlerimiz, çocuklarımız ve dezavantajlı gruplarımız için çeşitli projeler geliştiriyoruz. Üniversitelerde Ombudsmanlık Kulüpleri kuruyor, gençlerimizin adalet ve insan hakları bilincini artırmayı hedefliyoruz. Şu ana kadar 156 üniversitemizde Ombudsmanlık Kulüplerimiz aktif olarak faaliyet göstermektedir. Gençlerle ve çocuklarla 2025 yılı içerisinde 13 program gerçekleştirilmiştir” dedi.
KARARLARA UYAN YÖNETİCİLERE MECLİS’TE ÖDÜL
Soruları da cevaplayan Akarca, tavsiye kararlarının Avrupa ortalamasının altında kalmasının nedenlerine ilişkin, “Tavsiye kararını idareye gönderdiğimizde 30 gün içinde karara uyup uymayacağını bildirmesi gerekiyor. Aslında yasa, idareye ‘uygulanabilir olmadığının gerekçesini bildirin’ diyor. Yasal imkansızlıklar olabiliyor. Bütçede para olmuyor. Planlamaya dahil edilmesi gereken durumlar olabiliyor. Yasa, mevzuat değişikliği öneriyoruz; bunun bir anda karşılanması mümkün olmuyor. Fiili imkansızlıklar oluyor. Biz ayrıca tavsiye kararlarına uyan ve uymayan idareleri her yıl Meclis’te Karma Komisyon’a sunuyoruz. Kararlara uyan idarelerin yöneticileri oraya davet ediliyor, onlar plaketle ödüllendiriliyor. Uymayan idarelerin üst düzey yöneticilerine ise bunun gerekçesi orada soruluyor. Son aralık ayının verileri burada yok. Yüzde 65, 70’lere çıkacağına inanıyorum. Tavsiye kararlarına uyum oranı kurumun tanınırlığı, bilinirliği arttıkça artıyor” diye konuştu.
‘KARARLARIMIZ TAVSİYE KARARLARIDIR’
Akarca, tavsiye kararlarına uymayan kurumlara yaptırım noktasında düzenleme söz konusu olup olmayacağına ilişkin soru üzerine, “Yasal değişiklik düşünülebilir. Kararlarımızın bağlayıcı olması söz konusu değil. Tüm dünyada ombudsmanlık kurumları hak arama kurumlarıdır. Kararlarımız tavsiye kararlarıdır. Mahkeme kararları gibi bağlayıcı değil” cevabını verdi.
