Tarih açısından, ortaya atılan düşünce politikaları her zaman ortaya çıkarken, bu fikirler uygulanmaya çalışılmıştır. Panslavizm bu politikalardan birisidir.
Panslavizm Rusya’ nın ortaya çıkardığı bir düşünce olurken, Balkan Devletleri bu politikalardan etkilenmiş ve Osmanlı Devlet’ i altında bulunan bu topluluklar isyan etmeye başlamıştır.
19. yüzyıl ortalarına kadar romantik devrini yaşayan Panslavizm, Rus entelektüeli arasında daha çok Kırım Savaşı’yla birlikte yükselen bir değer haline gelerek politik bir nitelik kazanmıştır. Panslavizm, Avrupa’da 1789 Fransız ihtilali ve 1846 ihtilallerinden sonra meydana gelmiştir. Böylece milliyetçilik akımları da gelişmiş ve bu toplulukları etkilemiştir.
Slav topluluklarını etkileyen Çar Rusya’sı, dini yönden Ortodoks olan bölgelere de önem vermiştir. Özellikle Rusya’nın giderek güçlenmeye başlamasından sonra öncelik olarak Balkanlar politikasını belirlemiş ve Osmanlı Devleti’ ne yönelmiştir. Balkanlar, tarihsel süreçten gelerek önemli bir konuma sahip olmuştur. Rusya, bu politika ile Doğu Avrupa ve Orta Avrupa da Slav topluluklarını bir araya toplamak isterken, Avrupa’ ya karşı da Balkanlar’ da bir güç olmaya çalışmıştır.
Balkan Sorunu Slav politikasıyla ortaya çıkarken, bu sorunlar halen devam ederek günümüze gelmiştir. Avusturya-Macaristan’ ın bu politikaya sessiz kalması ve 1815 Viyana Kongresi ile mevcut durumun korunması için Klemens von Metternich mücadele etmiştir. Milliyetçilik akımlarını şimdilik bastıran imparatorluklar ilerleyen dönemde bu zorluklarla karşılaşacaktı. Netice olarak büyük devletler kendi aralarında anlaşacaklardı. Milliyetçilik akımlarından daha sonra Avusturya-Macaristan ve Osmanlı İmparatorluğu etkilenecektir. Avrupa bu politikalar ile şekillenirken, Çar Rusya’ sı da kendi politikalarını adım adım hayata geçiriyordu.
Panslavizm politikası 93 Harbi (1877-1878) Savaş’ı ile başarıya ulaşmıştır. Ayestefenos Anlaşmasıyla Osmanlı’nın Balkanlardaki varlığı büyük ölçüde sona ermiştir. Ayestefenos Anlaşması, Panslavizm politikasının başarılı olduğunun bir göstergesi sayılabilir. Anlaşma 29 maddeden oluşuyordu ve Rusya böylece Balkanlara yerleşmiş olurken, Osmanlı Devlet’ i Balkanlarda artık hakimiyetini kaybetmiş oluyordu.
İngiltere ise, Çar Rusya’ sına karşı her daim Osmanlı Devlet’ ini korumuş hem de çıkarları için yanında yer almıştır. Lakin bu koruma politikası 1878 Berlin Antlaşması ile bitecektir. Netice olarak Panslavizm politikası Çar Rusya’ sı için Balkanlar da amacına ulaşırken diğer yandan Osmanlı Devleti’ nin Balkanlar da hakimiyetinin bitmesine neden olmuştur….
