Antalya’da başlatılan ve dünyada ilk kez uygulanan ‘Kahraman Fareler’ projesi ile 6 Afrika keseli sıçanı, olası afetlerde enkazda arama kurtarma faaliyetlerinde kullanılacak.
Yüksek koku yetenekleri ve dar alanlarda hızlı erişim sağlayabilmesi nedeniyle tercih edilen fareler, üzerlerine bağlanan kamera ve GPS ile enkaz içerisinde anlık takip ediliyor. Fareler, aldıkları eğitimle enkazda canlı kokusu hissettiklerinde boyunlarına asılı zili çekerek bulundukları yerden sinyal gönderecek.
Muratpaşa Belediyesi, Belçika merkezli APOPO kuruluşu, GEA Arama Kurtarma Derneği ve Ankara Üniversitesi arasında yapılan çalışma ile ‘Kahraman Fareler’ projesi başlatıldı. Proje kapsamında Tanzanya’da arama kurtarma için eğitim alan Jo, Carusa, Wagner, Billy, Kiria ve Daniel isimli 6 Afrika keseli sıçanı, Antalya’ya getirildi. Olası afetlerde enkazda arama kurtarma faaliyetlerinde kullanılacak olan fareler, sırtlarına sabitlenen çanta şeklinde GPS ve kamera ile anlık olarak ekranlardan takip ediliyor.
Yüksek koku yetenekleri, dar enkaz boşluklarında hızlı erişim sağlayabilmesi ve hafif ağırlıkları nedeniyle tercih edilen fareler, aldıkları eğitimle enkaz altında bir canlı kokusu hissettiklerinde boyunlarına asılı zili çekerek enkaz dışındaki bilgisayara sinyal gönderecek. Daha önce de APOPO tarafından Tanzanya’da tüberküloz teşhisi ve kara mayınlarının bulunması ile ilgili çalışmalarda kullanılan fareler, dünyada ilk defa Antalya’da arama kurtarma faaliyetlerinde kullanılacak. Fareler, çalışma tamamlandığında avokado ile besleniyor.
‘DİĞER FARELERİN EĞİTİMLERİ DEVAM EDİYOR’
Projenin tanıtım toplantısına Muratpaşa Belediye Başkanı Ümit Uysal, APOPO Temsilcisi Dr. Danielle Giongrosso, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Engin Yenice, GEA Arama Kurtarma Derneği Antalya Takımlar Lideri Erkan Ataker katıldı. Toplantıda konuşan Ümit Uysal, projenin heyecan verici olduğunu söyledi. Uysal, “Umarım kahraman farelere hiç ihtiyaç olmaz ancak sık sık afet yaşayan bir ülke olarak bu tip inovatif projelere zemin oluşturmak durumundayız. Çalışmalarımızın bir uzantısı olarak ‘Kahraman fareler’ çalışmasına da destek verdik. Projenin geldiği nokta bile bu çalışmanın son derece umut verici olduğunu gösteriyor. Umarım hiç deprem olmaz ve hiç bu çalışmalara gerek kalmaz ama ülkemiz ve kısmen kentimiz afetlerin tehdidi altında. Biz bunlara her yönüyle hazır olma gayreti içerisindeyiz. Avrupa’nın en büyük sivil toplum ve inovasyon merkezine sahip bir belediyeyiz. Bu tip çalışmalara da özel hassasiyetimiz var. Farelerin eğitimleri Tanzanya’da başlıyor ama Antalya’da da bir grup farenin eğitimi devam ediyor” dedi.
‘BİNLERCE HAYAT KURTARDILAR’
APOPO’nun 25 yıldır farelerin eğitimiyle ilgilendiğini söyleyen Dr. Danielle Giongrosso, “Onlar muhteşem koku algılama yetenekleri sayesinde hem kara mayınlarının tespitinde hem de tüberküloz hastalığı tespitinde bizlere çok yardımcı oldular ve binlerce hayat kurtardılar. Tamamen yeni bir araştırma alanı ile kahraman farelerin arama kurtarma faaliyetlerine katkılarını değerlendiriyor olacağız. Kahraman farelerimiz hem boyut olarak küçük hem de oldukça çevik hayvanlar. Enkaz altında çok derin ya da dar alanlara girebilmekteler. Aynı zamanda oldukça gelişmiş koku alma yetenekleri var” diye konuştu.
‘EĞİTİMLERİ 2 YILA KADAR SÜRÜYOR’
Farelerin üzerinde bulunan cihazlarla ilgili bilgi veren Giongrosso, “Eğitimlerimizde, farelerin üzerlerinde bulunan özel bir donanımla insanları bulmalarını ve buldukları zaman iletişim kurarak haber vermelerini hedefliyoruz. Komut aldıktan sonra kahraman fareler başlangıç noktasına dönebiliyor. Fareler enkaz altında dolaşırken, çeşitli alanlara girerken kamera video kayıtları yapıyor bir taraftan. Fareler 10 yıla kadar yaşıyor. Bu projenin ilk uygulandığı yer Türkiye. Tanzanya’da da bir yandan eğitimler devam ediyor. Farelerin eğitimi uygulanacak faaliyetlere göre 1,5-2 yıl kadar sürüyor. Fareler arama kurtarmada köpeklerle tamamlayıcı ekip olarak düşünebiliriz. Her farenin ayrı karakteri var ve her seferinde bizi şaşırtıyorlar. Olası ihtimallere karşı kedi ve köpeklerle birlikte sosyalleşmelerini sağlıyoruz” diye konuştu.
‘NEDEN ARAMA KURTARMA ALANINDA OLMASIN?’
GEA Arama Kurtarma Derneği Antalya Takımlar Lideri Erkan Ataker ise “2019 yılında APOPO ekibinin farelerle Tanzanya’da yaptıkları tüberküloz teşhisi ve kara mayınlarının bulunması ile ilgili çalışmalarını gördük. Bu neden arama kurtarma alanında olmasın diye düşündük. Onlar da bunu kabul ettiler ve birkaç kez buradan arkadaşlarımız ziyarete gittiler. Onlar bizim tatbikatlarımıza geldiler, ne tür ihtiyaçlar var arama kurtarma alanında diye görmek üzere ve bu şekilde proje başlamış oldu” dedi.
‘HEYECAN VERİCİ’
Projeye katkı sağlamaya devam edeceklerini söyleyen Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Engin Yenice, “Böyle heyecan verici bir projenin içinde olmak ve bu projeyi desteklemek bize mutluluk veriyor. Fakültemiz Cumhuriyet’in ilk ziraat fakültesidir. Yürütülen proje hem arama-kurtarma operasyonlarında hem de hayvan eğitimi ve davranışları üzerine yapılan çalışmalarda önemli ilerlemeler kaydetme potansiyeline sahip. Üniversitemiz şu ana kadar kahraman farelerin Tanzanya’dan getirilmesine katkıda bulunmuş, bundan sonra da çiftliklerimiz vasıtasıyla araştırma için uygun ortamların sağlanmasında ve bilimsel çalışmaların yürütülmesinde katkı sağlamaya devam edecektir” diye konuştu.
