Ön Uyarı: Bu yazıda kastedilen şirketler şark kurnazı, dolandırıcı veya kötü niyetli olmayan şirketlerdir.
Halka arz basitçe şirket sermayelerinin dış yatırımcılara açılmasıdır. Bunun için de hisse senetlerinin tamamını (nadiren) ya da bir kısmını yatırımcılara satar. Bu halka arzlarda kurumsal ve bireysel yatırımcılara farklı miktarlarda lot satılır. Farklı farklı kurallar var ancak teknik kısımlarına bu yazıda girmeyeceğim, esas bu halka arzların sebebine bakacağım.
Öncelikle halka arz olan şirketin farklı beklentileri olabilir. Bunlardan bazıları:
- Yatırım yapmak: Şirketler büyümek ve gelirlerini arttırmak için yatırım yaparlar ve bu yatırımlar için de paraya ihtiyaç duyarlar. Bu parayı elde etmek için kredi çekebilirler (faiz masrafları olur), nitelikli yatırımcılara satabilir, bono çıkartabilir (yine faiz masrafı) ya da ortak alabilir. Bunları yapmak istemiyorsa halka arz olarak finansman sorununu çözebilir.
- Bilinirliğini arttırmak: Borsadaki şirketleri sadece normal yurttaşlar değil, yerli ve yabancı iş insanları ile yatırımcılar da inceler. Halka arz olan ve kendine güvenen bir hisse bu şekilde yurt içinde ve dışında bilinirliğini arttırabilir. Bu şekilde de bir nevi kendi tanıtımlarını yaparlar ve düzgün performans gösterirlerse de yatırımcıları ile birlikte büyürler.
- Kurumsal bir şirket haline gelmek: Borsaya giren şirketler denetime tabiidir (denetimlerin başarısı tartışılabilir) ve genelde şeffaftırlar. Kurumsallaşmak ve büyümek isteyen şirketler de kendilerini daha kurumsal hale getirmek için halka arz olmayı tercih edebilirler. Bu şekilde müşteri portföylerini de genişletebilirler.
Kısacası şirketlerin çeşitli ihtiyaçlarını karşılamak için başvurduğu yollardan birisi halka arzdır.
