Milyonlarca öğrencinin geleceğini şekillendirecek Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) yaklaşırken, uzmanlar sınav başarısının yalnızca akademik hazırlıkla sınırlı olmadığını vurguluyor.
İstanbul Rumeli Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Pınar Kural Enç, sınav öncesi dönemde doğru beslenme alışkanlıklarının ve kaliteli uykunun bilişsel performans üzerinde önemli etkileri bulunduğunu belirterek öğrencilere kritik tavsiyelerde bulundu.
Dr. Öğr. Üyesi Pınar Kural Enç, sınav sürecinde beynin yoğun şekilde çalıştığını ve bu nedenle düzenli enerji alımının büyük önem taşıdığını ifade etti. Beynin, vücut ağırlığının yalnızca küçük bir bölümünü oluşturmasına rağmen günlük enerji tüketiminin önemli bir kısmını kullandığını belirten Enç, dikkat, hafıza, problem çözme ve karar verme gibi zihinsel süreçlerin sağlıklı işleyebilmesi için dengeli beslenmenin vazgeçilmez olduğunu söyledi.
Düzensiz Beslenme Zihinsel Performansı Olumsuz Etkileyebiliyor
Sınav dönemlerinde öğrencilerin hızlı sonuç alma amacıyla uyguladığı şok diyetlerin ve uzun süreli açlıkların ciddi riskler taşıdığına dikkat çeken Enç, bilimsel araştırmaların yetersiz ve dengesiz beslenmenin dikkat süresinde azalma, zihinsel yorgunluk, öğrenme kapasitesinde düşüş ve sınav kaygısında artışla ilişkilendirildiğini ortaya koyduğunu belirtti.
Düzenli kahvaltı yapan öğrencilerin akademik performans açısından daha avantajlı olduğunun altını çizen Enç, özellikle tam tahıllar, yulaf, kuru baklagiller ve sebzeler gibi kompleks karbonhidrat kaynaklarının gün boyunca dengeli enerji sağladığını ifade etti. Buna karşılık yüksek şeker içeren gıdaların kısa süreli enerji artışının ardından hızlı düşüşlere neden olarak dikkat dağınıklığı ve yorgunluk hissini artırabildiğini söyledi.
Protein ve Omega-3 Tüketimi Önem Taşıyor
Protein kaynaklarının beyin fonksiyonları açısından önemli rol oynadığını belirten Dr. Öğr. Üyesi Pınar Kural Enç, yumurta, süt ürünleri, balık, tavuk, et ve kuru baklagillerin nörotransmitter üretiminde görev alan aminoasitleri sağladığını ifade etti. Bu nedenle öğrencilerin ana öğünlerinde yeterli miktarda protein tüketmeleri gerektiğini vurguladı.
Omega-3 yağ asitlerinin de öğrenme, hafıza ve dikkat süreçlerinde etkili olduğunu belirten Enç, özellikle DHA ve EPA içeren yağlı balıkların düzenli tüketilmesinin bilişsel performansı destekleyebileceğini söyledi. Haftada en az iki kez balık tüketiminin önerildiğini ifade eden Enç, ceviz, keten tohumu ve semizotu gibi bitkisel kaynakların da omega-3 alımına katkı sağlayabileceğini dile getirdi.
Yeterli Su Tüketimi Konsantrasyonu Koruyor
Sınav döneminde öğrencilerin en sık ihmal ettiği konulardan birinin su tüketimi olduğunu belirten Enç, hafif düzeyde sıvı kaybının bile dikkat ve konsantrasyonu olumsuz etkileyebildiğini söyledi. Yapılan çalışmaların, vücut ağırlığının yalnızca yüzde 1 ila 2 oranındaki sıvı kaybının dahi bilişsel performansı etkileyebildiğini gösterdiğini ifade eden Enç, öğrencilerin sınav öncesindeki günlerde yeterli miktarda su içmeleri gerektiğini vurguladı.
Sınav Sabahı Alışılmış Besinler Tercih Edilmeli
Sınav günü yapılacak kahvaltının öğrencinin alışık olduğu ve sindirim sistemini zorlamayan besinlerden oluşması gerektiğini belirten Enç, kahvaltıda yumurta, peynir, tam tahıllı ekmek, sebzeler, ceviz veya çiğ badem ile süt, ayran ya da kefir gibi besinlere yer verilebileceğini söyledi.
Aşırı yağlı yiyeceklerin, kızartmaların, işlenmiş et ürünlerinin, yoğun şeker içeren hamur işlerinin ve enerji içeceklerinin mide rahatsızlıklarına neden olabileceğini belirten Enç, öğrencilerin sınav sabahı daha önce hiç denemedikleri besinleri tüketmemeleri gerektiğini de hatırlattı.
Aşırı Kafein Kaygıyı Artırabiliyor
Sınav öncesinde daha uzun süre çalışabilmek amacıyla yüksek miktarda kahve veya enerji içeceği tüketiminin yaygınlaştığını ifade eden Enç, aşırı kafein alımının çarpıntı, huzursuzluk, kaygı artışı ve uyku problemlerine yol açabileceğini söyledi. Düşük ve orta düzeydeki kafein tüketiminin dikkat üzerinde olumlu etkileri bulunabilse de yüksek miktarların performansı olumsuz etkileyebildiğini belirten Enç, öğrencilerin alışık oldukları miktarın üzerine çıkmamalarını önerdi.
Kaliteli Uyku Öğrenilen Bilgilerin Kalıcı Hale Gelmesini Sağlıyor
Uyku düzeninin sınav başarısında belirleyici unsurlardan biri olduğuna dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Pınar Kural Enç, öğrenilen bilgilerin uzun süreli hafızaya aktarılmasının büyük ölçüde uyku sırasında gerçekleştiğini söyledi. Özellikle derin uyku ve REM dönemlerinin öğrenme süreçleri açısından kritik önem taşıdığını belirten Enç, yetersiz uykunun dikkat süresinde kısalma, hata yapma olasılığında artış ve karar verme becerilerinde azalmaya neden olabileceğini ifade etti.
Ergenlik dönemindeki bireylerin günde ortalama 8 ila 10 saat kaliteli uyku uyumasının önerildiğini belirten Enç, sınavdan önceki gece sabaha kadar ders çalışmanın öğrenciler arasında yaygın olmasına rağmen bunun başarıyı artırmadığını, aksine bilişsel performansı olumsuz etkileyebildiğini vurguladı.
“Son Günlerde Mucize Çözümler Yerine Sağlıklı Rutinler Korunmalı”
Sınav öncesindeki son günlerde öğrencilerin ani diyet değişikliklerinden, öğün atlamaktan, uzun süreli açlıklardan ve bilinçsiz takviye kullanımından kaçınmaları gerektiğini belirten Enç, düzenli uyku, yeterli su tüketimi, dengeli beslenme ve hafif fiziksel aktivitenin öğrencilerin sınav günü kendilerini daha iyi hissetmelerine katkı sağlayacağını söyledi.
Dr. Öğr. Üyesi Pınar Kural Enç, “YKS başarısını belirleyen temel unsur elbette akademik hazırlıktır. Ancak bilimsel veriler, doğru beslenme ve kaliteli uykunun dikkat, öğrenme ve sınav performansını destekleyen önemli faktörler olduğunu göstermektedir. Bu nedenle öğrencilerin son günlerde mucize çözümler aramak yerine sağlıklı rutinlerini korumaları en doğru yaklaşım olacaktır” ifadelerini kullandı.
