CHP Emek Büroları Genel Koordinatörü Gamze Taşcıer, Sosyal Güvenlik Kurumu’na ilişkin 2024 yılı Denetim Raporu ve Sayıştay raporları hakkında konuştu.
CHP Emek Büroları Genel Koordinatörü, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Politikalarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Gamze Taşcıer düzenlediği basın toplantısında şunları söyledi.
“Bugün 10 Ekim. Ankara Gar Katliamı’nın 10. yılında, 10 Ekim 2015’te yitirdiğimiz barış güvercinlerini rahmetle anıyorum.
Barışın egemen olduğu bir Türkiye için, adaletin yerini bulması için, hayatını kaybedenlerin anısı önünde saygıyla eğiliyorum.
Sayıştay Başkanlığı’nın Sosyal Güvenlik Kurumu’na ilişkin 2024 yılı Denetim Raporunu değerlendirmek üzere huzurlarınızdayım.
Türkiye Cumhuriyeti Devletinin hafızası, kayıtlarında saklıdır. O kayıtları ne kadar doğru tutarsanız, yurttaşa da o kadar hesap verebilirsiniz.
Bu bakımdan demokrasi yalnızca sandıktan ibaret değildir.
Demokrasi, milletin vergisinin nereye harcandığını bilmesi, iktidarın da aldığı ve harcadığı her kuruşun hesabını halka vermesidir.
İşte bu nedenle Sayıştay raporları, demokrasinin güvencesidir.
Sayıştay raporları kamu kaynaklarının nasıl kullanıldığını, kime hangi yollarla aktarıldığını ortaya koyması bakımından demokrasinin “hesap verilebilirlik” ilkesini hayata geçirir.
Sayıştay’ın Sosyal Güvenlik Kurumu’na ilişkin denetim raporu ise çürümeyi, sorumsuzluğu ve keyfiliği açık biçimde gözler önüne seriyor.
Bugün Sayıştay raporları, asli denetim işlevini yitirmiş, adeta “denetleyenle denetlenenin ortak mutabakat metinine dönüştüğü pembe raporlardır.
Emekçiyle, emekliyle, asgari ücretliyle sosyal diyaloğu kuramayan iktidar, iş kamu kaynaklarının nasıl kullanıldığının denetlenmesine gelince, üzerinde uzlaşılan “kontrollü bulgularla” kamuoyunu manipüle eder hale gelmiştir.
2024 SGK Denetim Raporu bize çok şey söylemektedir. Kurumun muhasebe sisteminden alacak takibine, iç kontrolden icra süreçlerine kadar her noktada ciddi aksaklıklar zincir gibi birbirine eklenmiş durumdadır.
SGK’nın mali tabloları gerçeği yansıtmıyor.
Bakın yaklaşık 49,7 milyar TL’lik tecil edilmiş alacak sistemde görünmüyor. Teminat kayıtları eksik, bozulan taksitlerin takibi yapılamıyor. Kısacası tahsil edilmesi gereken para buharlaşıyor.
Bir bakkal bile veresiye defteri tutarken, SGK bunu bile yapamıyor.
Sorun burada bitmiyor. Aksine başlıyor. SGK icra takibi de yapamıyor.
2019-2024 yılları arasında icraya intikal ettirilen dosya sayısı 5 buçuk milyonu geçmiş durumda.
Alacak miktarı, 318 milyar liranın üzerine çıktı. SGK alacaklarının sadece 3’te 1’ini yani yaklaşık 108 milyar lirasını tahsil edebildi.
Neden? Çünkü SGK’nın alacak yönetimi sorunlu.
Ne yazık ki, insan kaynağı yetersiz ve giderilmesi için bir adım atılmıyor.
2014’te 1.280 olan icra memuru sayısı, 2023’te 1.146’ya düşmüş.
Yani dosya sayısı katlanırken, icra memuru sayısı azalmış. Bir icra memurunun önünde 5.000’den fazla dosya var. Devletin alacağı var ama takip edecek memuru yok.
Bakın 2024 Denetim Raporu’nda alacakların takibine ilişkin çok önemli bir başka tespit daha yer alıyor.
2024 yılı içinde tam 169 milyar 689 milyon liralık alacak icraya aktarılmış, bu tutarın 53 milyar 828 milyon lirası tahsil edilmiş.
Fakat bu devasa işlemlerin hiçbiri muhasebe kayıtlarına yansıtılmamış.
Devletin alacağı var ama kayıt yok. Tahsil edilen para var ama sistemde görünmüyor.
Böyle bir yapının varlığı, sosyal güvenlik sistemini ayakta tutmaz; tam tersine içten içe çürütür.
Bugün SGK Türkiye’nin en büyük gayrimenkul holdingine dönüşmek üzere. TOKİ ile deyim yerindeyse yarışacak kapasiteye ulaşmış!
2019-2024 yılları arasında alacaklara karşılık haczedilen gayrimenkul sayısı 429 bini geçmiş durumda. Satışı gerçekleştirilen taşınmaz sayısı ise sadece 1.065.
Türkiye’de inanılmaz bir barınma krizi yaşanıyor.
İktidarsa dar gelirliler ve emeklilere kiralık Sosyal Konutlar üretmek gibi zihni sinir projeleri peşinde koşuyor!
Oysa çözüm apaçık ortada duruyor.
Dolayısıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’dan da açlık sınırının altında nefes alma mücadelesi veren milyonlarca emekli adına şu soruların cevabını bekliyoruz:
- Bu kadar büyük bir gayrimenkul stoku varken neden kuruma düzenli bir gelir yaratılamıyor?
- Bu devasa stoktan emekliye, emekçiye kaynak yaratamayan üst akıl kim?
- Bu taşınmazlar kimin elinde, kim tarafından yönetiliyor, hangi usullerle değerleniyor? Kaçı siyasi referanslı çevrelere devredildi?
Bakın bu stoktan yaratılabilecek gelir milyonların hayatına dokunacak kaynaktır.
Emeklinin sofrasına sıcak bir yemek, torununa harçlık, kirasına nefes olur bu gelir.
Gençlerin geleceğine güvence, sağlık sistemine can suyu olur.
Ama ne yapıyorlar? Yıllardır bu kaynağı atıl bırakıyorlar. Bu ülkenin alın teriyle biriktirilmiş varlıklarını, sanki bir kenarda unutulmuş gibi çürümeye terk ediyorlar.
Sonra da çıkıp “sırtlarında küfe taşımıyorlar. Kaynak yok” diyorlar!
Görüyorsunuz ki, kaynak var! Var ama kötü yönetim yüzünden çürütülüyor, beceriksizlik yüzünden buharlaşıyor, siyasi tercihler yüzünden halka ulaşmıyor.
Değerli Basın Mensupları,
Sosyal Güvenlik Kurumu’nun amacı kar elde etmek değil, toplumsal refahı korumak ve sosyal sürdürülebilmektir.
SGK bir ticari işletme değildir; bir sosyal sigorta kurumudur.
SGK’nın 2024 bilançosundaki 108 milyarlık fazlalık, işçilerin, emeklilerin, esnafın yaşamını kolaylaştırmıyor; çünkü bu kâr:
- Emekliye refah payı olarak dönmüyor,
- Prim yükü azalmıyor,
- Sosyal yardımlar artmıyor,
- Kayıt dışılık düşmüyor.
Tersine, kurum belediye borçlarını “gizleyerek”, tahsilat oranlarını düşürerek, finansal dengedeki bozulmayı örtmeye çalışıyor.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakan Vedat Işıkhan, geçtiğimiz Aralık ayından beri, Belediyelerin SGK’ya olan prim borçları üzerinden kamuoyunu manipüle etmeye yönelik açıklamalarını sürdürüyor.
Bakın, SGK’nın özellikle belediyelerden ve belediye şirketlerinden olan prim alacaklarını tahsil etmekte zorlandığı, bu tahsilatlara ilişkin ayrıntılı veriler yıllardır SGK denetim raporlarında yer alıyordu.
2020, 2021, 2022 ve 2023 raporlarında bu bulgular açıkça yazıyordu.
Peki ne oldu da birden Cumhurbaşkanı Erdoğan, sorunun kaynağı olarak CHP’li belediyeleri işaret etti ve “Silkeleyin” talimatı verdi.
Kısaca anlatayım;
2009’da belediyelerin yüzde 50’si,
2014’te yüzde 59’u
2019’da yüzde 55’li AKP’li başkanlar tarafından yönetiliyordu. Bu borçlar sorun olmuyordu.
Ancak 31 Mart’ta ikinci parti konumuna düştüklerinde işin rengi değişti.
Bakın…
Tek adam açıkça siyasi talimat vermişken, CHP’li belediyelere aralıksız operasyon üstüne operasyon yapılırken, 19 Mart’ta bir sivil darbe girişimi yaşanmışken…
Böyle bir siyasal iklimde yayımlanan Sayıştay raporunda ne beklenir?
Tabii ki belediyelerin prim borçlarına ilişkin tek tek, kuruşu kuruşuna detaylı bulguların yer alması beklenir!
Ama ne oldu?
Sayıştay’ın 2024 Denetim Raporu’nda bu konuya ilişkin tek bir satır dahi yer almadı.
Acaba denetim yapılıyor da rapor bükücüler saraya yaranmak için raporları değiştiriyor mu?
O çok konuşulan “belediye borçları” buharlaştı.
Bugüne kadar hangi belediyeden ne kadar prim borcu tahsil edildiği, ne kadarının tahsil edilemediği, hangi belediyelerin ne zamandan beri borç biriktirdiği kamuoyuna açıklanmadı.
Yani iktidar, bir yandan CHP’li belediyelere yönelik “borçlu” algısını manşetlerden inşa ederken, diğer yandan devletin en kritik denetim raporunda bu borçlara dair tek bir rakamı bile yazdırmadı.
‘Silkeleyeceksiniz’ denilen CHP’li belediyelerden prim borçları tıkır tıkır, kuruşu kuruşuna yerinde kesildi mi? Kesildi!
Emekçiye ayrılmış bütçelere bloke konuldu mu? Konuldu!
Hizmet ödenekleri kesildi mi? Kesildi.
CHP’li belediyelerin hesaplarına el uzatıldı mı? Uzatıldı.
Şimdi soruyorum: Bugüne kadar CHP’li belediyelerden bu yöntemle ne kadar kesinti yapıldı?
Peki aynı dönemde, aynı kalemden AK Partili belediyeler toplamda ne kadar ödeme yaptı?
İşte adalet tam da burada sınanıyor.
Bir tarafta milim milim baskı uygulanan, kesinti yapılan, haciz gönderilen CHP’li belediyeler…
Diğer tarafta borçları ya yapılandırılan ya da taşınmaz devriyle sessiz sedasız mahsuplaştırılan AKP’li belediyeler…
Bir türlü açıklanmayan ve devlet sırrı gibi saklanan bu bilgiler devletin nasıl partizan bir araç haline getirildiğinin, kaynakların, yetki ve niyetin siyasi iktidarın elinde nasıl bir sopa olarak kullanıldığının fotoğrafıdır.
Bakın altını önemle çizmemiz gereken bir konu daha var;
Erdoğan’ın “silkeleyin” dediği, Vedat Işıkhan’ın ise “Sosyal güvenlik sistemimizi, siyasetinize alet etmekten vazgeçin” diyerek sürekli gündemde tuttuğu belediye prim borçları ise o tarihe yaklaşık 73 milyar liraydı.
Öte taraftan SGK’nın 2024 sonunda icralık olan ve tahsil edemediği alacağı ise tam olarak 210 milyar 250 milyon 883 bin 900 liradır.
Süresi içinde ödenmeyen idarî para cezaları, gecikme zamları ve katılım payları belediye prim borçlarının neredeyse 3 katına ulaşmış ancak iktidarın gündeminde varsa yoksa CHP’li Belediyeler var!
Ortada apaçık bir tablo daha var: SGK 2024 yılında 1.977 taşınmazı, prim borçlarına karşılık olarak almış.
178 tanesi kurum ihtiyacı için ama 1.799 tanesi satmak için alınmış. Alış bedeli 9,7 milyar TL…
Ama bu taşınmazların kaçı cami, kaçı eğitim amaçlı, kaçı satılabilir durumda kimse bilmiyor!
Daha vahimi şu: Bu taşınmazların kaçı AKP’li belediyelerden alınmış, bu bilgi de yok.
Niye yok?
Çünkü bu iktidar, gerçeği halktan saklamakta ustalaşmış bir iktidar!
Çünkü o taşınmazların büyük bölümü satılamaz, imarsız, atıl parseller!
Çünkü en temel denetim mekanizmalarına açıkça siyasi müdahalede bulunuyorlar.
Çünkü gerçekleri gizlemek zorundalar.
Çünkü gerçekleri söylediklerinde kurdukları algı çökecek.
Ancak Tek adam rejiminin özellikle Belediyelerin Prim borçları üzerinden sürdürdüğü tartışma sorunu çözmek yerine suçu başkasına atma refleksidir.
“İstikrar”, “popülizme düşmeme” ve “emekliyi ezdirmeme” gibi pozitif kavramları öne çıkararak bir meşruiyet zemini kurmaya çalışıyorlar.
CHP’li belediyeleri de hedef göstererek hem sorumluluktan kaçıyor hem de Türkiye’nin birinci partisini itibarsızlaştırmaya çalışıyorlar.
“EYT çıktı, prim-gelir dengesi bozuldu, insanlar erken yaşta emekli oluyor, kurum zarar etti, açık verdi” diyorlar.
Kusura bakmasınlar ama bu millet bu filmi çok izledi.
Unuttukları şey şu:
Sosyal güvenlik sistemi bir finansal model değil, insani dayanışma modelidir.
Bütçeden SGK’ya kaynak aktarmak da “zarar” değil, insan onuruna yatırımdır.
Eğer o pay azalıyorsa da bu bir başarı değil; sosyal devletin geri çekilmesidir.
Halktan gizlenen o taşınmazları, o borçları, o belediyeleri bu ülkenin meydanlarında konuşacağız. Rapor bükücülerin her daim peşinde olacağız.
Hepinizi saygıyla selamlıyorum”.
