Urartu Krallığı dönemine uzanan savat sanatı, unutulmaya yüz tutmasına rağmen Van’da usta ellerde yeniden hayat buluyor.
Gümüş üzerine işlenen ince motiflerin siyah renkli özel bir alaşımla doldurulması ile ortaya çıkan savatlı gümüş işlemeciliği, kentte gelecek nesillere aktarılmaya çalışılıyor. Savatlı gümüş işlemeciliği ustası Sadık Binici, kendi atölyesinde hem üretiyor hem de mesleği gençlere öğretiyor.
Urartulardan günümüze kadar ulaşan savat sanatı, Van’da yaşatılmaya çalışılıyor. Gümüş üzerine işlenen ince motiflerin siyah renkli özel bir alaşımla doldurulması ile ortaya çıkan savatlı gümüş işlemeciliği, yaklaşık 25 ayrı aşamadan oluşuyor. Van’ın en kıymetli sanatlarından biri olan savat, kentte gelecek nesillere aktarılmaya çalışılıyor. Unutulmaya yüz tutan bu sanatı yaşatmaya çalışan Kültür ve Turizm Bakanlığı onaylı savatlı gümüş işlemeciliği ustası Sadık Binici, 44 yıldır sürdürdüğü mesleğini atölyesinde gençlere öğretiyor.
‘OSMANLILAR BU SANATA SAHİP ÇIKTI’
2 ustadan öğrendiği savat işlemeciliğini kendi yorumuyla geliştiren Binici, yüzükten kolyeye, kemerden broşa kadar birçok üründe Van’ın tarihi ve kültürel değerlerini işliyor. Binici, savat sanatının Urartu Krallığı döneminde bölgede uygulanan bir gümüş işleme tekniği olduğunu söyledi. Binici, “Urartulardan sonra Romalılar, Selçuklular ve Osmanlılar bu sanata sahip çıktı. Özellikle Osmanlı Dönemi’nde en üst seviyeye ulaştı. 1915 yılına kadar Van’da 100’ün üzerinde kuyumcu atölyesi vardı ve üretilen tabakalar, kemerler, takılar dünyanın farklı ülkelerine gönderiliyordu” dedi.
‘VAN İÇİN ÇOK ÖNEMLİ BİR DEĞER’
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayelerinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yürütülen, ‘Anadolu’daki Bereket, Birikim ve Beceri’ mottosuyla hayata geçirilen ‘Anadoludakiler Projesi’nde de yer aldıklarını belirten Binici, kentte savat sanatını sıfırdan üretim yaparak sürdüren tek atölye olduklarını söyledi. Binici, “Şu anda atölyemde 6 kişi çalışıyor. Genç arkadaşlara bu sanatı en iyi şekilde öğretmeye çalışıyorum. Benden sonra da devam ettirmelerini istiyorum. Van için çok önemli bir değer. Gelen yerli ve yabancı turistler hem bilgi alıyor hem de ürünlerimize ilgi gösteriyor. Son dönemde ilgi daha da arttı” diye konuştu.
‘KAYBOLMAYA YÜZ TUTMUŞ ÖNEMLİ BİR SANAT’
Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı (DAKA) Genel Sekreteri Halil İbrahim Güray ise savatlı gümüş işleme sanatının Urartulardan günümüze kadar devam eden fakat kaybolmaya yüz tutmuş önemli bir sanat olduğunu söyledi. Savatlı gümüş işleme sanatının Cumhuriyet öncesinde Van’da yaygın olarak icra edildiğini ancak 1915 sonrasında atölyelerin faaliyetlerini durdurduğunu belirtti.
‘NESİLLERE AKTARILMASI İÇİN ÇALIŞIYORUZ’
Güray, “Biz DAKA olarak bu sanatı tekrardan ayağa kaldırmayı, sanatkarlar yetiştirmeyi ve Van ekonomisine, ülke ekonomisine katkı sağlayacak aktif bir ticari iş kolu haline getirmek için çalışmalarımız var. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımızın Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programı kapsamında Van Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı ile Van Savatını Yaşatma Derneği iş birliğinde ‘Van Savat Evi Projesi’ni başlattık. Proje kapsamında 2 yıl boyunca 20 gencimize savatın ham gümüşten nihai ürüne kadar tüm aşamalarını öğreterek savat ustası olarak yetiştirmeyi hedefliyoruz. Ve bu sanatı geçmişte olduğu gibi bundan sonraki nesillere de aktarılması için çalışıyoruz” diye konuştu.
