Sigara ve alkol kullanmayan, sağlıklı beslenen ve düzenli yaşam süren kişilerde de kanser gelişebileceğini belirten Medikal Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Nargız Majidova Altuntaş, “Kanser tek bir nedene bağlı gelişen bir hastalık değildir. Genetik yatkınlık, yaş, çevresel maruziyetler, bazı enfeksiyonlar, hormonal ve metabolik faktörler ile zaman içerisinde ortaya çıkabilen Dna değişiklikleri kanser gelişiminde rol oynayabilir. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları riski azaltır ancak tamamen ortadan kaldırmaz.” dedi.
Kanserin yalnızca sigara, alkol veya sağlıksız yaşam alışkanlıklarının sonucu olmadığını ifade eden Medical Park İstanbul Onkoloji Hastanesi’nden Medikal Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Nargız Majidova Altuntaş, hastalığın gelişiminde birden fazla faktörün rol oynayabildiğini söyledi. Doç. Dr. Majidova, “Sigara kullanımı başta akciğer kanseri olmak üzere birçok kanser türü için önemli ve önlenebilir bir risk faktörüdür. Alkol tüketimi, obezite, fiziksel hareketsizlik ve sağlıksız beslenme gibi faktörler de çeşitli kanserlerin görülme olasılığını artırabilir. Ancak bu risk faktörlerinden uzak durmak, kanser riskini sıfırlamaz.” diye konuştu.
“Sağlıklı yaşam riski azaltıyor ama sıfırlamıyor”
Sağlıklı yaşam alışkanlıklarının kanserden korunmada önemli bir yere sahip olduğunu belirten Doç. Dr. Nargız Majidova Altuntaş, “Sigara kullanmamak, alkolü sınırlamak, sağlıklı vücut ağırlığını korumak, düzenli fiziksel aktivite yapmak, dengeli beslenmek ve güneşin zararlı etkilerinden korunmak birçok kanser türünün riskini azaltabilir. Ancak genetik yatkınlık, yaşlanma ve kontrol edilemeyen biyolojik veya çevresel faktörler de bulunmaktadır. Bu nedenle ‘sağlıklı yaşarsam kanser olmam’ düşüncesi yerine, sağlıklı yaşayarak değiştirilebilir riskleri mümkün olduğunca azaltmak gerektiği unutulmamalıdır.” ifadelerini kullandı.
“Aile öyküsü ve genetik yatkınlığa dikkat”
Bazı kişilerde genetik yatkınlığın kanser gelişme riskini artırabileceğine dikkat çeken Doç. Dr. Nargız Majidova Altuntaş, özellikle aile öyküsünün önem taşıdığını belirtti. Doç. Dr. Nargız Majidova Altuntaş, “Kanserlerin büyük bölümü doğrudan anne veya babadan aktarılan kalıtsal gen değişikliklerinden kaynaklanmaz. Bununla birlikte, kanserlerin yaklaşık yüzde 5-10’unda kalıtsal genetik yatkınlığın önemli rol oynadığı kabul edilmektedir. Ailede birden fazla kişide aynı veya ilişkili kanserlerin görülmesi ya da kanserin beklenenden genç yaşta ortaya çıkması kalıtsal kanser sendromlarını düşündürebilir” dedi. Bu tür aile öykülerinde hekim değerlendirmesinin önem taşıdığını ifade eden Doç. Dr. Nargız Majidova Altuntaş, gerekli görülen durumlarda genetik danışmanlığa başvurulabileceğini kaydetti.
“Yaş ilerledikçe risk artabiliyor”
Yaşın kanser açısından önemli risk faktörlerinden biri olduğunu dile getiren Doç. Dr. Majidova Altuntaş, hücrelerde zaman içerisinde meydana gelen değişikliklerin de kanser gelişiminde rol oynayabileceğini söyledi. Doç. Dr. Nargız Majidova Altuntaş, “Hücrelerimiz yaşam boyunca sürekli bölünür ve DNA çeşitli iç ve dış etkenlere maruz kalır. Zaman içerisinde DNA’da değişiklikler birikebilir. Yaş ilerledikçe hücrelerin DNA hasarını onarma ve anormal hücreleri kontrol altında tutma mekanizmalarında da değişiklikler meydana gelebilir.” diye konuştu.
Çevresel ve mesleki maruziyetler de önemli
Kanser riskinin değerlendirilmesinde kişinin yaşam tarzının yanı sıra çevresel ve mesleki maruziyetlerin de dikkate alınması gerektiğini belirten Doç. Dr. Majidova Altuntaş, hava kirliliği, ultraviyole ışınları, iyonlaştırıcı radyasyon, asbest, benzen ve bazı endüstriyel kimyasallara uzun süreli veya yoğun maruziyetin belirli kanserlerin riskini artırabileceğini ifade etti.
Riskin maruz kalınan maddenin türü, miktarı, maruziyet süresi ve kişinin bireysel özelliklerine göre değişebileceğini söyleyen Doç. Dr. Majidova Altuntaş, özellikle iş ortamında kanserojen maddelerle karşılaşma ihtimali bulunan kişilerin gerekli koruyucu önlemleri alması gerektiğini kaydetti.
Bazı enfeksiyonlar da kanserle ilişkili
Bazı viral ve bakteriyel enfeksiyonların uzun vadede kanser gelişme riskini artırabileceğini belirten Doç. Dr. Majidova Altuntaş, HPV, Hepatit B ve hepatit C virüsleri ile Helicobacter pylori enfeksiyonuna dikkat çekti. Doç. Dr. Nargız Majidova Altuntaş, “Yüksek riskli HPV tipleri başta rahim ağzı kanseri olmak üzere bazı kanserlerle ilişkilidir. Hepatit B ve hepatit C virüsleri karaciğer kanseri riskinde artışa yol açabilir. Helicobacter pylori enfeksiyonu da bazı mide kanserleri ve mide lenfoması türleriyle ilişkilendirilmektedir” dedi.
Hpv ve hepatit B gibi aşıyla önlenebilen enfeksiyonlara karşı aşılamanın önemine de değinen Doç. Dr. Nargız Majidova Altuntaş, bu uygulamaların ilgili enfeksiyonlarla bağlantılı bazı kanserlerin önlenmesine katkı sağlayabileceğini ifade etti.
“Her kanserin tek ve kesin bir nedeni olmayabilir”
Bilinen herhangi bir risk faktörü bulunmayan kişilerde de kanser gelişebileceğini belirten Doç. Dr. Majidova Altuntaş, hastalığın çoğu zaman yıllar içerisinde biriken genetik ve hücresel değişikliklerin sonucunda ortaya çıktığını söyledi. Doç. Dr. Nargız Majidova Altuntaş, “Bir kişide kanser geliştiğinde her zaman tek ve kesin bir neden göstermek mümkün değildir. Hücreler bölünürken Dna kopyalanır ve bu süreç sırasında kendiliğinden bazı değişiklikler meydana gelebilir. Bu değişikliklerin bir bölümü zaman içerisinde birikerek kanser gelişimine katkıda bulunabilir.” ifadelerini kullandı.
Kanser tanısı alan kişilerde hastalığın ortaya çıkışının yalnızca yaşam tarzıyla açıklanmasının doğru olmadığını kaydeden Doç. Dr. Majidova Altuntaş, “Her kanser vakasında kişinin yaptığı bir hata ya da kötü alışkanlık aramak bilimsel olarak doğru değildir.” diye konuştu.
Sağlıklı hissetmek taramaların yerini tutmuyor
Sağlıklı yaşam alışkanlıklarının kanser taramalarının alternatifi olmadığını vurgulayan Doç. Dr. Majidova Altuntaş, hiçbir risk faktörü bulunmayan kişilerin de yaş ve cinsiyetlerine uygun tarama programlarını takip etmeleri gerektiğini belirtti. Doç. Dr. Nargız Majidova Altuntaş, “Kanser taramalarının amacı, henüz herhangi bir şikâyeti olmayan kişilerde belirli kanserleri erken evrede veya bazı durumlarda kansere dönüşmeden önce saptayabilmektir. Meme, rahim ağzı ve kolorektal kanserlerde uygun kişilere yapılan düzenli taramalar erken tanı açısından önem taşımaktadır.” dedi.
Kanser riskini azaltmak için öneriler
Kanserden korunmada değiştirilebilir risk faktörlerinin azaltılmasının önemine dikkat çeken Doç. Dr. Majidova Altuntaş, “Tütün ve tütün ürünlerinden uzak durmak, alkol tüketimini mümkün olduğunca sınırlamak, sağlıklı vücut ağırlığını korumak, düzenli fiziksel aktivite yapmak, dengeli beslenmek ve güneşin zararlı etkilerinden korunmak önemlidir. Bunun yanında Hpv ve hepatit B gibi aşıyla önlenebilen enfeksiyonlara karşı güncel aşı önerileri de dikkate alınmalıdır.” ifadelerini kullandı.
Erken tanı açısından kişinin yaşına, cinsiyetine ve bireysel risk durumuna uygun tarama programlarına katılması gerektiğini belirten Doç. Dr. Nargız Majidova Altuntaş, ailede genç yaşta kanser öyküsü bulunan veya birden fazla yakın akrabasında kanser görülen kişilerin hekim değerlendirmesinden geçmesinin önem taşıdığını söyledi.
