2027 yılı bütçesinde kamu personel giderleri için 6,3 trilyon lirayı aşan kaynak öngörülürken, Sağlık Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı personeline ayrılan toplam 1,2 trilyon liralık ödenek dikkat çekti. Yeni bütçeyle birlikte sağlık ve sosyal hizmet çalışanlarının maaşları, nöbet ücretleri, ek ödemeleri ve özlük haklarına ilişkin beklentiler yeniden gündeme geldi. Gözler, bütçe görüşmelerinde çalışanların ekonomik koşullarına yönelik atılacak adımlara çevrildi.
Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne 16 Ekim’de sunulan 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi’ne göre, yaklaşık 27 trilyon 276 milyar liralık merkezi yönetim bütçesinin 6 trilyon 318,5 milyar lirası personel giderlerine ayrıldı. Böylece personel giderlerinin toplam bütçe içerisindeki payı yaklaşık yüzde 23,2 olarak hesaplandı.
Kurumlar bazında değerlendirildiğinde Sağlık Bakanlığı personeli için yaklaşık 1 trilyon 113 milyar 830 milyon lira, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı personeli için ise 107 milyar 980 milyon lira kaynak öngörüldü. İki bakanlığın personel giderleri için planlanan toplam ödenek yaklaşık 1 trilyon 222 milyar liraya ulaştı. Bu tutar, merkezi yönetim kapsamındaki toplam personel giderlerinin yaklaşık yüzde 19,3’üne karşılık geliyor.
Bütçe teklifinde tedavi edici sağlık hizmetleri programı için yaklaşık 1 trilyon 539 milyar lira kaynak öngörülmesi de sağlık hizmetlerinin finansmanını yeniden gündeme taşıdı. Ancak hizmetlere ayrılan bütçe ile doğrudan çalışanların ücret ve özlük haklarına ayrılan kaynakların birbirinden farklı olması, bütçe değerlendirmelerinde personel giderlerinin ayrıca ele alınmasını önemli hale getiriyor. SAHİM-SEN Genel Başkanı Özlem Akarken, bütçede ayrılan kaynakların yalnızca rakamsal büyüklükleriyle değil, çalışanların yaşam standartlarına sağlayacağı somut katkılarla değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
“Bütçenin büyüklüğü kadar çalışanın hayatına yansıması da önemli”
SAHİM-SEN Genel Başkanı Özlem Akarken, 2027 yılı bütçesinin sağlık ve sosyal hizmet çalışanlarının uzun süredir gündeme getirdiği ekonomik ve mesleki sorunlar açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, “Sağlık ve sosyal hizmetler, insan hayatına doğrudan dokunan ve kesintisiz yürütülmesi gereken kamu hizmetlerinin başında geliyor. Bu hizmetlerin arkasında gece gündüz çalışan, nöbet tutan, bayramda ve hafta sonunda görev yapan yüz binlerce emekçi bulunuyor. 2027 bütçesinde personel giderleri için önemli bir kaynak öngörülmesi elbette dikkat çekicidir. Ancak bizim üzerinde durduğumuz temel konu, bu kaynakların çalışanların ekonomik ve sosyal haklarına ne ölçüde yansıyacağıdır. Bütçenin başarısı yalnızca rakamlarla değil, sağlık ve sosyal hizmet çalışanlarının yaşam ve çalışma koşullarında sağlayacağı iyileşmeyle de değerlendirilmelidir.” açıklamasını yaptı.
Nöbet ücretleri, ek ödemeler ve alım gücü yeniden gündemde
Sağlık çalışanlarının ekonomik beklentilerinde maaş artışlarının yanı sıra nöbet ücretleri, fazla mesai karşılıkları, teşvik ödemeleri ve emekliliğe yansıyan gelir kalemleri de önemli yer tutuyor. Özellikle farklı çalışma koşullarında görev yapan personelin ücretlendirilmesi, kamu sağlık hizmetlerinde ücret adaletine ilişkin tartışmaları gündemde tutuyor.
Konuya ilişkin değerlendirmelerini sürdüren Akarken, sağlık çalışanlarının gelir yapısının daha öngörülebilir ve adil hale getirilmesi gerektiğini vurgulayarak, “Sağlık çalışanlarının gelirlerinin farklı ödeme kalemlerine bölünmesi, ekonomik güvenceleri ve emeklilik dönemindeki hakları açısından değerlendirilmesi gereken bir sorun. Nöbetin, fazla mesainin, mesleki sorumluluğun ve üstlenilen riskin karşılığı adil biçimde verilmelidir. Çalışanların alım gücünü koruyan, emekliliğe yansıyan ve meslekler arasındaki sorumluluk farklarını gözeten kalıcı bir ücret düzenlemesine ihtiyaç var. 2027 bütçesi görüşmelerinin bu taleplerin somut biçimde ele alınması için önemli bir fırsat olduğunu düşünüyoruz.” Diye konuştu.
Sosyal hizmet çalışanlarının sorunları da bütçede karşılık bulmalı
Sağlık hizmetlerinin yanı sıra çocuk koruma kuruluşları, engelli bakım merkezleri, yaşlı bakım kuruluşları ve sosyal hizmet birimlerinde görev yapan çalışanların koşulları da yeni bütçe döneminin değerlendirilmesi gereken başlıkları arasında yer alıyor.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı personeli için yaklaşık 108 milyar liralık ödenek öngörülürken, sosyal hizmet alanında personel planlaması, vardiyalı çalışma, nöbet düzeni, mesleki riskler ve çalışanların psikososyal yükü dikkat çekiyor.
Sosyal hizmet çalışanlarının çoğu zaman kamuoyunda yeterince görünür olmadığını belirten Akarken, şu değerlendirmede bulundu:
“Çocuklarımızın korunmasından yaşlılarımızın bakımına, engelli bireylerin desteklenmesinden sosyal hizmetlerin vatandaşlarımıza ulaştırılmasına kadar çok geniş bir alanda büyük bir emek söz konusu. Bu hizmetleri sunan çalışanların çalışma koşulları, personel ihtiyacı ve ekonomik hakları da bütçe görüşmelerinde ayrı bir önem taşımalıdır. Sosyal hizmet çalışanlarının sorunlarını sağlık çalışanlarının sorunlarından bağımsız görmüyoruz. Her iki alanda da güçlü bir kamu hizmetinin temelinde, hakları korunan ve emeğinin karşılığını alan çalışanlar bulunuyor.”
Gözler 21 Ekim’de başlayacak bütçe görüşmelerinde
2027 yılı bütçesine ilişkin görüşmelerin TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda 21 Ekim Çarşamba günü Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın sunumuyla başlaması planlanıyor. Görüşmelerde kamu kurumlarına ayrılan ödeneklerin yanı sıra personel giderleri ve kamu hizmetlerinin finansmanına ilişkin değerlendirmelerin de gündeme gelmesi bekleniyor.
SAHİM-SEN, sağlık ve sosyal hizmet çalışanlarının ekonomik ve özlük haklarının bütçe görüşmelerinde kapsamlı biçimde ele alınması gerektiğini vurgularken; nöbet ve fazla mesai ücretlerinin iyileştirilmesi, gelir kalemlerinin emekliliğe yansıtılması, personel planlamasının güçlendirilmesi ve sosyal hizmet çalışanlarının çalışma koşullarına yönelik düzenlemelerin önemine dikkat çeken Akarken, “Sağlık ve sosyal hizmet çalışanları için 2027 yılı bütçesinden beklentimiz yalnızca mevcut giderlerin karşılanması değil, uzun süredir çözüm bekleyen sorunlara yönelik somut adımların atılmasıdır. Çalışanların ekonomik güvencesi, mesleki motivasyonu ve çalışma koşulları doğrudan sunulan kamu hizmetinin niteliğiyle bağlantılıdır. Bütçe görüşmelerinde sağlık ve sosyal hizmet emekçilerinin taleplerinin dikkate alınmasını ve bu taleplerin kalıcı düzenlemelerle karşılık bulmasını bekliyoruz.” İfadelerini kullandı.
