Daha önce yatırım araçları ile ilgili bir seri yapmıştım. Repo-ters repo işlemlerini o seriye dahil etmemiştim ama şimdi bunlar hakkında da birkaç şey yazacağım.
Repo işlemi: bir menkul kıymetin geri alım sözleşmesi ile belli bir vade (genelde gecelik ve nadiren haftalık veya daha uzun bir sürelik) sonra daha yüksek bir fiyattan alınması işlemidir. Bu işlem genellikle bankalar tarafından yapılır (az önce baktığımda bir özel bankanın repo faizi yıllık %15.7 ile 16.2 arasında değişiyordu.). Ters repoda da bu söylediğim şeyin tam tersi geçerli.
Yukarıdaki tanım kısmı kafanızı karıştırmış olabilir. Somut örnekle anlatayım: TCMB, bankalara tahvil satar (evet banka TCMB’den direk nakit borçlanmaz genelde). Siz banka ile repo işlemi yapacağınız zaman bankaya nakit verip o tahvili bankadan alıyorsunuz, vade zamanı geldiğinde de banka size nakdinizi belli bir miktar faiz getirisi ile birlikte size veriyor ve tahvili sizden alıyor (burada repoyu yapan taraf banka, siz ters repo yaptınız. Kafanız karışmasın). Diyebilirsiniz ki banka niye tahvili vermeye çalışıyor, zaten onlar sabit getiri sunmuyor mu? Sorun şu ki nakide ihtiyaçları olduğu zaman tahvili doğrudan veremiyorlar. Nasıl ki biz köfte ekmeği 10 yıllık tahville almıyorsak, bankalar da çeşitli nedenlerle likiditeye (nakit vb.) ihtiyaç duyarsa o zaman repo işlemi yapıyor (ki bankalar sürekli belli ölçüde likit olmalı).
Şimdi daha da somutlaştırmak için bir hesap yapalım:
Siz bankaya yıllık %15 faiz ile 10000 TL ters repo yaptınız. Vadeniz 1 gün (yani gecelik). Ertesi gün banka size 10000*15/100*1/365= 4,10 +10000 = 10004,1 TL ödeme yapacak.
Yukarıdaki örnek şu ana en yakın örnek. Gördüğünüz gibi pek karlı bir yatırım aracı değil şu an repo işlemleri. Ancak özellikle 90’lı yıllarda repo işlemleri sayesinde genç bankacıların bir kısmı (özellikle hazineciler) ciddi kar elde etti. Repo faizinin nasıl değiştiğini de ileride anlatırım ama şimdilik onu da katıp kafa karıştırmaya gerek yok.
Kısacası şu an iyi bir getiri sunmasa da repo-ters repo işlemleri geçmişte ve belki gelecekte de iyi bir getiri sunabilir.
