Prof. Dr. Şamil Şen, ABD’de bulunan San Andreas ve Garlock fermuar fay sisteminin Doğu Anadolu ve Elbistan fermuar tipi fay hattına benzediğini söyledi. Marmara’nın da fermuar tipi fay hatlarına sahip olduğunu belirten Şen, “Dolasıyla Marmara’da da çift deprem, yani son depremlerimiz gibi olabilir” dedi.
Kahramanmaraş merkezli 7.7 ve 7.6 büyüklüğündeki iki depremin ardından birçok kent etkilenmişti. Doğu Anadolu fayı hakkında konuşan İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa ‘dan Prof. Dr. Şamil Şen, ABD’de bulunan San Andreas ve Garlock fermuar tipi fay hattının Elbistan fermuar tipi fay hattı ile benzerlik gösterdiğini söyledi. ABD’li bilim insanlarının bu iki fay hakkında çalışma yürüttüğüne değinen Şen, Marmara’nın da fermuar tipi fay hatlarına sahip olduğuna dikkat çekerek önemli uyarılarda bulundu. Şen, fermuar tipi fay sistemini Türkiye’de ilk defa kendisinin gündeme getirdiğini söyledi.
“MARMARA’DA, SON DEPREMLER GİBİ ÇİFT DEPREM OLABİLİR”
Prof. Dr. Şamil Şen, “Doğa Anadolu fayı ile San Andreas fayının 3 boyutlu gerilme dağılımını burada görüyoruz. Görüldüğü üzere iki fay simetri şekli gibi gözüküyor. Bizim fayımız sol yönlü, San Andreas fayı sağ yönlü. Fermuarın açık kısmı ve kapalı kısmı şeklinde birbirine iki fay benzemektedir. Marmara’da değişik kollar bulunuyor. İzmit’ten gelen Kuzey Anadolu fayı Marmara denizi içirişinde kollara ayrılıyor. Fermuar şekline benzemektedir. Dolasıyla burada da çiftli deprem, yani son depremlerimiz gibi olabilir. ABD’de bu konuda tartışmalar var.
Türkiye’de bu şekilde deprem oldu. Bizde de çiftli deprem olabilir tartışmaları var. Buradan söylemek istediğim, biz fayın mekanizmasını bilirsek hem gelecekte olacak depremleri, artçı depremleri ve buradan elde ettiğimiz verilerle dünyanın herhangi bir yerinde olan depremi modelleyebiliriz. Modeller çerçevesinde hasar azaltmasına yönelik çalışmalar yapılabilir. Bu modeli şuana kadar öneren olmadı. Ben o bölgelerde çalıştığım için her iki coğrafyayı bildiğimden dolayı, böyle bir modelin işlediğini ileri sürüyorum. Umarım bundan sonra bunu duyan meslektaşlarımız hayata geçirir. Amerikalılar bunu biliyorlar, fermuar fay modeli 2016’da bir dergide çıktı. 2018’de Tibet’teki makalede çıktı” şeklinde konuştu.
“KAHRAMANMARAŞ DEPREMİNDEKİ İNCELEME İSTANBUL İÇİNDE ÖNEMLİ”
Şen, Kahramanmaraş depremindeki incelemelerin olası Marmara depremi için önemli olduğunu vurgulayarak, “ABD’de çıkan New York Times gazetesinde yayımlanan bir makalede Türkiye’de olan depremin incelenmesi ABD için önemli olduğu söyleniyor. Ben de şunu diyebilirim, Kahramanmaraş bölgesindeki depremin incelenmesi olası İstanbul depremi için önemli. San Andreas fayı dünyanın en büyük doğrultu atımlı fayıdır.
ABD, Kaliforniya’da Doğu Anadolu fayının iki katı büyüklüğündedir. Bu iki fayın geometrisine baktığımızda, Malatya’nın güneyinde ve doğusunda iki fay bulunuyor ve bunlar birleşiyor. Fermuar yapısı gibi duruyor. San Andreas fayını çalışanlar daha önceden bunu biliyorlar. Bu geometriye benzeyen San Andreas fayı var. Örneğin Los Angales’in kuzeyinde San Andreas fayı geçiyor. Fermuar şeklinde bir yapı oluşturuyor. Amerikalılar bunu görmüşler ve diyorlar ki; ‘Kahramanmaraş’ta deprem oldu. Los Angeles’ta veya California’da büyük bir deprem olursa, diğer fayda deprem olur mu’ şeklinde tartışmalar var. O yüzden bu benzerlik onlar için önemli” dedi.
