Geçtiğimiz hafta TCMB’nin kararı (karara göre belli bir limitin üzerindeki nakit avans kullanımına düşük faizli tahvil alma zorunluluğu geliyor ki bu yüksek enflasyon döneminde bir ceza unsuru olarak kullanılır) sonrası çoğu banka kredi kartına nakit avans uygulamasına sıkı limitler getirdi ya da durdurdu.
Aynı gün içerisinde piyasada likidite krizi çıkınca bu karardan geri adım atılsa da bankalar zaten kredi kartındaki nakit avans faizlerinin düşüklüğü sebebi ile zarar yazıyorlardı.
Hal böyle olunca bankalar zaten seçimden sonra böyle bir karar gelir hem zaten biz de buradan zarar ediyoruz dedi ve karar kalkmasına rağmen piyasa eski haline gelemedi. Aslında, bu TCMB’nin bu kararı bir parasal sıkılaşma örneğiydi. Çünkü, nakit çekilemiyor ve piyasadaki para arzı düşüyor. Normalde ülkeler bu parasal sıkılaşmayı faiz arttırarak yapar ama biz farklı bir yol izleyip yan yollardan gidiyoruz.
Peki bu kararın alınıp sonra geri iptal edilmesi neyin sinyaliydi? Cevap basit: Döviz kurundaki baskının azaltılması için parasal sıkılaşmaya gidileceğinin bir fragmanıydı. Bu karar aynı zamanda enflasyonu da düşürür, onu da belirteyim.
Ancak bu kararın ve parasal sıkılaşmanın korkunç bir özelliği vardır. O da ekonomik küçülme (eksi büyüme) ve işsizlik. Fark ettiyseniz aylardır ekonominin olumsuzluklarından konuşurken kimse işsizlik ile ilgili bir şey söylemedi, çünkü işsizlik görece en iyi olduğumuz alandı (%10 civarı bir işsizlik normalde başarı değildir ama bizim diğer göstergelerimiz ile kıyaslayınca iyi gibi görünüyor).
Parasal sıkılaşma şirketlerin paraya erişmesine engel olduğu için (şu anda kredi alma konusunda da ciddi sorunlar yaşandığına yönelik yoğun beyanlar var) şirketler işlerini döndürmekte sorun yaşar ve mali olarak sorunlu şirketler iflas ederler. Bu iflaslar sonucu işsizlik oranları artar. Zaten yurt dışında faiz artışları genelde hep iflasları beraberinde getirir (geçmişte biz faiz arttırdığımızda da bu durum yaşanıyordu). Merkez bankaları da bu silahlarına pek başvurmak istemezler ve son çare olarak kullanırlar. Biz de şu anda son noktalara yaklaşıyoruz, iş dünyasının bol paralı günleri de sona erecek gibi görünüyor.
Kısacası ekonominin bir yerini bozarsanız tekrar dengeye getirmeniz zor olur, o yüzden ekonomi yönetilirken ciddiyetle ve hassas dengeler gözetilerek yönetilmelidir.
