Kanuni Sultan Süleyman’ın isteği üzerine 16’ncı yüzyılda yazımına başlanan, Osmanlı döneminin en büyük Mushafı, Topkapı Sarayı Mukaddes Emanetler Dairesi’nde sergileniyor.
Milli Saraylar Başkanlığı tarafından hazırlanan özel sergileme programı kapsamında, daha önce kamuoyuna açık biçimde sergilenmeyen eser, Ramazan ayına özel olarak ziyarete açıldı. Mushaf, Mukaddes Emanetler Dairesi’nin ‘Şadırvanlı Sofa’ bölümünde modern müzecilik kriterlerine uygun şekilde; ısı, nem ve ışık kontrolü sağlanarak sergileniyor. Tanıtım programı, Milli Saraylar Başkanlığı Topkapı Sarayı Daire Başkanı İlhan Kocaman’ın katılımıyla gerçekleştirildi.
‘İLK KEZ SERGİYE ÇIKARDIK’
Programda bir konuşma yapan Kocaman, “Ramazan ayıyla birlikte Topkapı Sarayı’nda Osmanlı döneminde tatlı bir telaş başlardı. Gerek mutfaklarda iftar ve sahur için gerekse mukaddes emanetlerde buranın manevi havasına uygun olarak gerek önce temizlik ardından Ramazan ayının 15’inde yapılan ‘Destimal Töreni’ için çalışmalar yapılırdı başlardı. Bu Ramazan ayının 15’ine kadar devam ederdi. Biz de Milli Saraylar Başkanlığı olarak yine bu yıl o tatlı telaşı burada başlattık. İnşallah buraya gelen yerli ve yabancı ziyaretçilerimiz mukaddes emanetlerin ziyaretlerini gerçekleştirecekler.
Bu yıl, içerisinde bulunduğumuz Şadırvanlı Sofa olarak isimlendirdiğimiz burada Osmanlı döneminin en önemli Mushafı olarak kabul edilen Karahisari Kur’an-ı Kerim’ini burada sergiliyoruz. İlk kez sergiye çıkardık. Bu Kur’an-ı Kerim Kanuni Sultan Süleyman döneminde yazımına Ahmet Karahisari tarafından başlanmış. Ancak daha sonra III. Murad döneminde evlatlığı ve talebesi olan Hasan Çelebi tarafından tamamlanmış ve 601 sayfadan ibaret bir Kur’an-ı Kerim’dir.” İfadelerini kullandı.
‘OSMANLI’NIN VE GELENEKSEL İSLAM SANATLARININ EN NADİDE ÖRNEĞİ’
Kocaman, “Bu Kur’an-ı Kerim gerek had, gerek tezhip, gerekse cilt olarak Osmanlı’nın ve günümüze kadar, bugüne kadar olan Kur’an-ı Kerimler’in Mushafların en önemli Mushafı olarak kabul edilir ve Geleneksel İslam Sanatlarının en güzel, en nadide örneği olarak burada sergilenmektedir. Ziyaretlerimiz normalde yine kış dönemi uygulaması olarak Salı günleri hariç sabah 09.00 akşam 18.00’e kadar devam edecek. Aynı şekilde yine burada geleneksel olarak Osmanlı döneminden günümüze kadar sürdürülen bazı uygulamalar var. Bunlardan bir tanesi ‘Pars’ denilen mukaddes emanetler Has oda temizliği ve Ramazan ayının 15’indeki ‘Destimal Töreni’ ne hazırlık. O yine bu dönemde inşallah bu yılda onu gerçekleştireceğiz. Bunun yanında yine bu dönemin Ramazan ayının iklimine uygun olarak istiyoruz ki bir hareketlilik sağlamak amacıyla ve bu Kur’an-ı Kerim ki günümüze kadar en önemli Mushaf olarak kabul edilir. Bunu da ziyaretçilerimizle buluşturmak istedik.” şeklinde konuştu.
KANUNİ ZAMANINDA YAZIMINA BAŞLANDI
Yüzyılın ikinci yarısında yaşayan hattat Ahmed Karahisârî, Kur’an-ı Kerim’in yazımına Kanuni Sultan Süleyman’ın talebi üzerine başladı. Sanatkâr, ömrünün son on yılında eserin 440 sayfasını tamamlayabildi. Mushaf, Sultan III. Murad döneminde, 1584–1587 yılları arasında Karahisârî’nin öğrencisi ve evlatlığı Hasan Çelebi tarafından tamamlandı. Toplam 601 sayfadan oluşan eser, 61,5 x 44 santimetrelik ölçüleriyle Osmanlı döneminde yazılmış en büyük ebatlı Kur’an-ı Kerim olma özelliğini taşıyor. Uzun süre sarayın Hazîne-i Hassa bölümünde muhafaza edildi. 1696 yılında Sultan II. Mustafa tarafından Mukaddes Emanetler Dairesi’nin kalbi kabul edilen Hırka-i Saadet Odası’na vakfedilerek koleksiyona dahil edildi.Karahisârî Mushafı; muhakkak, reyhanî, sülüs, nesih ve tevkı hatlarıyla kaleme alındı. 13 satırlı tertip düzenine sahip eserin sergilenen yapraklarında Fatiha Suresi ile Bakara Suresi’nin ilk 4 ayeti yer alıyor. Tezhibi saray nakkaşhanesinde, Kara Memi üslubunda hazırlanan eserde toplam 2 bin 360 koltuk tezhibi bulunuyor. Bu yönüyle Mushaf, klasik Osmanlı tezhip sanatının ulaştığı teknik ve estetik seviyeyi de yansıtıyor.
RAMAZAN AYI BOYUNCA ZİYARET EDİLEBİLECEK
Karahisârî Mushafı, Ramazan ayı boyunca Topkapı Sarayı’nın kapalı olduğu Salı günü hariç haftaiçi 09.00 – 18.00 saatleri arasında ziyaret edilebilecek. En büyük ebatlı Kur’an-ı Kerim olma özelliğini taşıyan Mushaf Mukaddes Emanetler Dairesi’nin ‘Şadırvanlı Sofa’ bölümünde görülebilecek.
