Türkiye’de 2008 yılında 4.0 kişi olan ortalama hanehalkı büyüklüğünün azalma eğilimi göstererek 2020 yılında 3.30 kişiye geriledi.
Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçlarına göre, Türkiye’de 2008 yılında 4.0 kişi olan ortalama hanehalkı büyüklüğünün azalma eğilimi göstererek 2020 yılında 3.30 kişiye geriledi.
Türkiye İstatistik Kurumu‘nun (TÜİK) verilerine göre, Türkiye’de 2020 yılında ortalama hanehalkı büyüklüğünün en yüksek olduğu il, 5.75 kişi ile Şırnak oldu. Şırnak ilini 5.25 kişi ile Şanlıurfa ve 5,16 kişi ile Hakkari izledi. Ortalama hanehalkı büyüklüğünün en düşük olduğu il ise 2.61 kişi ile Çanakkale oldu. Bu ili, 2.66 kişi ile Tunceli ve 2.68 kişi ile Eskişehir izledi.
ADNKS sonuçlarına göre, 2014 yılında yüzde 13.9 olan yalnız yaşayan fertlerden oluşan tek kişilik hanehalklarının oranı da 2020 yılında yüzde 17.9’a yükseldi.
Tek çekirdek aile olarak ifade edilen, yalnızca eşlerden veya eşler ve çocuklarından veya tek ebeveyn ve en az bir çocuktan oluşan hanehalklarının oranı da, 2014 yılındaki yüzde 67.4’ten 2020 yılında yüzde 65.2’ye geriledi.
Diğer yandan geniş aile olarak tanımlanan ve en az bir çekirdek aile ve diğer kişilerden oluşan hanehalklarının oranı 2014 yılında yüzde 16.7 iken 2020 yılında yüzde 14’e düştü.
Aralarında eş, anne-çocuk veya baba-çocuk ilişkisi olmayan fertleri içeren; diğer bir ifadeyle çekirdek aile bulunmayan birden fazla kişiden oluşan hanehalklarının oranı da 2014 yılındaki yüzde 2.1’den, 2020 yılında yüzde 2.8’e yükseldi.
Türkiye’de 2020 yılında toplam hanehalklarının yüzde 9.7’sini tek ebeveyn ve çocuklardan oluşan hanehalkları oluşturdu. Toplam hanehalklarının yüzde 2.2’sini baba ve çocuklardan oluşan, yüzde 7,5’ini ise anne ve çocuklardan oluşan hanehalkları oluşturdu.
ADNKS sonuçlarına göre, 2020 yılında toplam resmi evlilikler içinde, son evliliğinde birinci dereceden kuzenleri ile akraba evliliği yapmış 16 ve üzeri yaştaki bireylerin oranı yüzde 8.4 oldu.
Akraba evliliği yapmış bireylerin yüzde 46.6’sı hala/dayı çocukları ile yüzde 27.2’si amca çocukları ile ve yüzde 26.2’sinin ise teyze çocukları ile evli.
Gelir ve yaşam koşulları araştırması sonuçlarına göre, eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 60’ı dikkate alınarak belirlenen sınıra göre yoksulluk oranı 2019 yılında yüzde 21.3 olarak gerçekleşti.
Hanehalkı tipine göre yoksulluk oranı incelendiğinde ise tek kişilik hanehalklarının yüzde 12.3’ünün, tek çekirdek aileden oluşan hanehalklarının yüzde 20.3’ünün, geniş ailelerden oluşan hanehalklarının yüzde 27.7’sinin, çekirdek aile bulunmayan birden fazla kişiden oluşan hanehalklarının ise yüzde 14.1’inin yoksulluk sınırının altında yaşadığı gözlendi.
Türkiye genelinde hanehalklarının tüketim amaçlı yaptığı harcamalar içinde en yüksek payı yüzde 24.1 ile konut ve kira harcamaları alırken, ikinci sırayı yüzde 20.8 ile gıda ve alkolsüz içecek harcamaları, üçüncü sırayı ise yüzde 16.5 ile ulaştırma harcamaları aldı.
Toplam tüketim harcamalarında en düşük payı alan harcama grupları ise yüzde 2.2 ile sağlık, yüzde 2.5 ile eğitim hizmetleri ve yüzde 3.1 ile eğlence ve kültür oldu.
Gelir ve yaşam koşulları araştırması sonuçlarına göre, 2019 yılında konutun mülkiyet durumları incelendiğinde, fertlerin yüzde 58.8’inin oturduğu konutun kendilerine ait olduğu, yüzde 25.6’sının ise kiracı olduğu görüldü.
Fertlerin yüzde 39.3’ünün 2019 yılında konutunda izolasyondan dolayı ısınma sorunu yaşadığı, yüzde 36.9’unun sızdıran çatı, nemli duvarlar, çürümüş pencere çerçevesi vb. nedenlerle sorun yaşadığı ve yüzde 26.1’inin trafik veya endüstrinin neden olduğu hava kirliliği, çevre kirliliği veya diğer çevresel sorunlar yaşadığı görüldü.
