Okuuverinn gari.. Hayatımızdaki bazı yaşanmışlıkların değeri paha biçilemezdir çocuk aklımla bunlar ne anlama geliyor diye düşünürken seneler sonrasında, Muğla şivesi için yazılar kaleme alabilmekteyim.
Yaşadığımız yerin kıymetini bilmeliyiz. Muğla kıymeti bilinecek ve korunması gereken bir değerdir. İnsanları merttir, çalışkandır, dürüsttür. Her toplumda olduğu gibi bazı eksiklerde olabilmektedir, lakin Muğla anlatılmaz yaşanılır bir şehirdir.
Muğla’nın kendine özgü bir şivesi vardır. Bu şive öyle bir şivedir ki, insanın içini ısıtıverir. Eskilerden bu yana gelen bu kültür hazinesi, halen daha Muğla sokaklarında yaşamaktadır. “Benim ganere (boş insan), herim (herif), aşam (akşam), garankısı (karanlık) gelipduru (gelmek) eve.’’
Yukarıdaki diyalog gibi, Nicelerini sokaklarda işitmeniz mümkündür. Hem güldürür hem düşündürür.
Muğla şivesi, samimiyetin ana dili gibidir. Karşısındaki adama güven verir, samimiyet armağan eder. Şivelerin çoğu güldürür, bazıları düşündürür.
“Sene (sana), bişi (bir şey), sölecen (söylemek), emme (ama), bubana (baba), demecen (söylememek)”
Şivelerin anlamlarını iyi, bilmek gerek birçok kelimenin, sözcüğün şivesini görebilmeniz mümkündür.
Üniversitede okurken, çok sevdiğim kardeşim Öznur’un geçenlerde paylaştığı bir fotoğrafa “ne bu şatırlık” diyerek bir yorum yaptım. Tabii kızcağız şive biliyor mu da şive yazıyorum bende.
-Abi hangi dilde, yazıyorsun?
-Bir gülücük emojisi, Muğla şivesini kullanıyorum o kadar okudun Muğla’da öğrenemedin mi?
-Aman abi, sen yazar adamsın bilirsin, ne demek bu?
-Şatırın anlamı; güzel, tatlı demektir, senin güzel ve tatlı bir fotoğrafının olduğunu belirtiyorum.
-Teşekkür ederim, abicim.
Böyle diyaloglar kurmak, hoşuma gidiyor. İnsanlara şiveyi bu şekilde aktarmak daha Güzel hem öğreniliyor hem de insanların yüzünde tebessüme neden oluyor. Bu haftada Muğla’da bilinmesi zor olan şivelere yer vereceğim, sevgili okuyucum;
Okuntu: Davetiye
Alama: Avuç içini dolduracak şekilde olan taş
Sakıramak: Titremek
Gidişmek: Kaşınmak
Gap-gacak: Tabak çanak
Akırba: Akraba
Guyruklu: Akrep
Vere: Hep
Uruf sıktı olmak: Canı sıkkın demek
Cırık: Civciv
İleman: Limon
Badılcan: Patlıcan
Nahalaa: Nasıl
Laylon: Naylon
Gayfa: Kahve
Çocukluğumda Muğla’nın ovasında yaz günlerinin bir kısmını anaannemgil ile geçirirdim. Oradaki insanlar hep şiveyle konuşurdu. Bazılarını anlamak için sorduğum çok olmuştur o insanların ellerinden yaptıkları ekmeğin tadını, hiçbir yemekten, ekmekten alamıyorum. Sadece ovadaki günlerim değil bu şiveleri bilmeme neden, arastada esnaf olan babamın dükkanındada durmam, oradaki esnaflarla da diyalog kurmam bu konuda bilgilenmeme sebep olmuştur.
Hayatımızdaki bazı yaşanmışlıkların değeri paha biçilemezdir çocuk aklımla bunlar ne anlama geliyor, diye düşünürken seneler sonrasında, Muğla şivesi için yazılar kaleme alabilmekteyim. Muğla’yı geçmişle ve şimdi ki zamanla hep sevdim, hep seveceğim.
