Türkiye Büyük Millet Meclisi Dışişleri Komisyonu Başkanı ve Ak Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay, Estonya'da Tallinn Büyükelçiliği'nde yaptığı açıklamada, “NATO'nun hava polisliğinde aslında şu anda yine bir liderliği almış durumdayız. Gönüllüler koalisyonu var, orada da yine özellikle deniz boyutunda komutayı alma durumundayız. Aynı zamanda NATO Kosova Gücü'nde ikinci defa komutayı almış durumdayız” dedi.
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dışişleri Komisyonu Başkanı ve Ak Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay, Türkiye (TBMM) – Baltık Ülkeleri (Estonya, Letonya, Litvanya) Parlamentoları Dışişleri Komisyonları 4’üncü Toplantısı’na katılmak üzere Estonya’nın başkenti Tallin'e gitti. Oktay başkanlığındaki heyette; Ak Parti İstanbul Milletvekili Seda Gören, CHP İstanbul Milletvekili Oğuz Kaan Salıcı ve MHP Kayseri Milletvekili İsmail Özdemir yer aldı. Komisyon, Estonya ziyaretinde ilk olarak Tallin Büyükelçiliği’nin heyet onuruna vermiş olduğu davete katıldı. Büyükelçi Başak Türkoğlu ve Büyükelçilik personeli tarafından yapılan brifingde değerlendirme ve istişarelerde bulunuldu.
Fuat Oktay, büyükelçilikteki davetin ardından ziyaretine ilişkin yaptığı açıklamada, “Türkiye Büyük Millet Meclisi Dışişleri Komisyonu Heyeti olarak Estonya'dayız. Hem Estonya'yla ikili görüşmeler çerçevesinde hem de Baltık ülkeleriyle dörtlü zirvemiz var. Dördüncü toplantımızı yapacağız, o çerçevede Tallin'deyiz” diye konuştu.
Estonya İle 600 Milyon Doları Aşan Bir Ticaret Hacmimiz Var
İkili görüşmeler boyutunda Estonya ile Türkiye arasında her alanda son derece pozitif ilişkiler olduğunu belirten Oktay, “Bu ilişkiler gelişerek de devam ediyor. Gerek ekonomik anlamda gerekse diğer tüm alanlarda; savunma sanayii başta olmak üzere. 600 milyon doları aşan bir ticaret hacmimiz var. Ve aynı şekilde yine özellikle son iki yılda savunma sanayii alanında da yoğun ikili ilişkiler var. Özellikle kara araçlarıyla alakalı anlaşmalar imzalanmış durumda. Ama onun da ötesinde şimdi bir Türk firmasının, savunma sanayiindeki bir Türk firmasının 300 milyon dolara yakın bir yatırımı söz konusu. Orada da nihai karar alındı, açıklandı da zaten Arca diye bir Türk firmasının. Dolayısıyla onun da bir an önce başlaması ve 2028'de tamamlanmasıyla ilgili çalışmalar var. Ümit ediyoruz bu faaliyetler, bu gelişmeler, görüşmeler bütün yoğunluğuyla devam eder. Gerek Savunma Sanayii Başkanlığı ve buradaki muhatapları gerekse iki savunma bakanları arasında yoğun görüşmeler devam ediyor. Onun ötesinde zaten devlet başkanları nezdinde de yakın iş birlikleri, hükümetlerimiz nezdinde, ilgili bakanlıklar nezdinde yoğun iş birlikleri var. Biz de parlamenter diplomasiyi burada değerlendirmek, kullanmak istiyoruz. Estonya önemli bir ülke aslında, Baltık ülkeleri de aynı şekilde. Özellikle transatlantikteki sorundan sonra, Rusya-Ukrayna Savaşıyla birlikte Rusya'nın kendilerine tehdit oluşturduğu izlenimi ve endişesi, öncesinde NATO şemsiyesi altında özellikle ABD'den beklentiler. Buradaki transatlantikte yaşanan sorunlar sonrası ABD'den beklentiler ama orada da yine ABD'nin kendi içerisinde de zaten bununla ilgili endişelerinin yoğun olduğunu biliyoruz. Farklı bir panik havasının olduğunu biliyoruz. Dolayısıyla böyle olunca Türkiye'den beklentiler çok daha yoğunlaşmış durumda” ifadelerini kullandı.
NATO’daki Müttefiklik İlişkilerimizi Tüm Alanlara Yaymak İstiyoruz
TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve Ak Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay, dörtlü bir zirveyi süreklilik arz edecek şekilde devam ettirdiklerini söyleyerek, “Birincisini Türkiye'de yapmıştık, ikincisini yine Polonya'da gerçekleştirmiştik, üçüncüsünü Riga'da ve dördüncüsünü de burada gerçekleştireceğiz. Pazartesi ikili görüşmelerimiz olacak Estonya'yla. Salı günü de aynı şekilde dörtlü zirveyi Litvanya, Letonya, Estonya ve Türkiye arasında gerçekleştireceğiz. Orada da tabii ki öncelikli konulara baktığımızda, yine Rusya'dan kaynaklanan bir güvenlik endişesi Baltık ülkelerinin önceliği. Türkiye olarak bizim yaklaşımımız da aslında her iki tarafla da konuşan bir ülkeyiz biz. Her iki tarafta da güven tesis etmiş bir ülkeyiz. Yani Rusya'yla da konuşan, Rusya-Ukrayna krizine baktığımızda Ukrayna'yla da konuşan ama Baltık ülkeleri, Avrupa Birliği ile Amerika'yla da rahat konuşabilen bir ülke olarak burada özellikle diplomasinin ön plana çıktığı, güvenlik endişelerinin özellikle Rusya-Ukrayna arasındaki sorunların çözümüyle daha da sağlıklı bir geleceğe taşınması noktasında Türkiye olarak üzerimize düşeni hem yapıyoruz hem de ilgili taraflarla da zaten bunu özellikle görüşüyor, değerlendiriyoruz; 'nasıl işbirlikleri olabilir?' diye. NATO çerçevesinde zaten müttefikiz bu üç ülkeyle de. Ama bu müttefiklik ilişkisini biz sadece güvenlik boyutunda değil, tüm alanlarda değerlendirmek, yaymak istiyoruz” değerlendirmesinde bulundu.
Görüşmelerimizin Bir Bölümü Ankara’daki NATO Zirvesi İle İlgili Beklentiler Boyutu Olacak
Temmuz ayında Türkiye’de gerçekleşecek NATO Zirvesi’ne değinen Oktay, “Bir NATO Zirvesi var, Türkiye'de 7-8 Temmuz'da. Dolayısıyla burada yine salı günkü görüşmelerimizin bir bölümü NATO Zirvesi ile ilgili beklentiler boyutu olacak. Orada da NATO Zirvesi’nde beklenen zaten Türkiye olarak da ev sahibiyiz. Ve savunma alanındaki şu anda özellikle hem yeteneklerin hem kabiliyetlerin geliştirilmesi, savunma harcamalarının artırılmasıyla alakalı bir önceki Vilnius toplantısında alınan yüzde 5'e çıkma çerçevesinde bunun nasıl olabileceğiyle alakalı bir altyapının oluşturulması. Hepsinin ötesinde İran kriziyle başlayan, İran'daki savaşla başlayan özellikle NATO müttefikleri arasında, ABD ve Avrupa'daki müttefiklere baktığımızda ciddi bir kırılma söz konusu. Türkiye'deki zirve bu anlamda kritik bir dönüm noktasını teşkil edecek, öyle gözüküyor. Dolayısıyla biz de burada onun yine ön görüşmelerini, ön değerlendirmelerini yapıyor olacağız. Zaten yine NATO Zirvesi çerçevesinde liderler zirvesi ama yanında da bir savunma sanayii forumu olacak, oraya katılımlarını da isteyeceğiz. NATO Pa çerçevesinde yine parlamenter boyutu da olacak bunun İstanbul'da. Tüm boyutlarda gerek Baltık ülkeleri gerekse diğer tüm ilgili muhataplarımızın yoğun şekilde katılımlarını arzu ediyoruz, bu da gündemde olacak” açıklamasını yaptı.
Siber Güvenlik Ve Dış İstihbarat Bilgilendirmeleri Çerçevesinde Değerlendirmelerimiz Olacak
Oktay, uluslararası hukukun yok olduğu bir dönem yaşandığını vurgulayarak, güvenin de tamamen yok olduğu bir dönemden geçildiğini aktardı. Krizlerin ve çatışmaların yoğun olduğu bir dönemde olunduğunu aktaran Oktay, “Böyle bir dönemde aslında bir anlamda da herkesin dile getirdiği uluslararası düzenin neredeyse artık yok olduğu bir boyuttayız. Burada da yeni bir dünya düzeninin arayışıyla alakalı Türkiye olarak da Dışişleri Komisyonu boyutunda bizler de gittiğimiz yerlerde aynı konuyu dile getiriyoruz. Yeni bir sistem kurulurken bu yeni sistemin kutup başlarından birisi olma hedefi var, diyoruz Türkiye'nin. Ama aslında Türkiye halihazırda kutup başıdır. Dolayısıyla burada yeni sistemin ilkeleri nasıl olmalı, yeni sistem nasıl olmalı; yani mevcut sistemin bir revizyonu çerçevesinde mi yoksa çok daha radikal bir değişim, dönüşüm mü? Bunu da yine parlamenter diplomasi boyutunda muhataplarımızla tartışıyor, değerlendiriyor olacağız salı günü yine. Onun ötesinde güvenlik boyutu öne çıktığı için, gerek siber güvenlikle ilgili, Estonya'nın ‘CyberExer’ diye bir siber güvenlik şirketi var, orayı ziyaret edeceğiz. Sonrasında da yine salı günü dış istihbarat biriminin bir brifingi var güvenlik boyutunda. Onun brifingini alacağız. Orada güvenlik çerçevesindeki değerlendirmelerimiz olacak. Dolayısıyla çok geniş güvenlik boyutu ön plana çıkıyor olsa da, biz özellikle ekonomik ve diğer boyutları da ön plana çıkarma arzusundayız” diye konuştu.
NATO'nun Hava Polisliğinde Yine Bir Liderliği Almış Durumdayız
Türkiye’nin NATO’daki önemine dikkat çeken Oktay, “Türkiye olarak da yine bölgede, bu krizler çerçevesinde 'hava polisliği' diye ifade ettiğimiz NATO'nun hava polisliğinde aslında şu anda yine bir liderliği almış durumdayız. Gönüllüler koalisyonu var, orada da yine özellikle deniz boyutunda komutayı alma durumundayız. Aynı zamanda Kfor'da ikinci defa komutayı almış durumdayız. F-16'lar dahil 2026'da Estonya'da, Awacs'lar dahil yine bölgede görevlendirmiş durumdayız. 2027'de yine bu görevlendirme Romanya boyutunda da devam edecek. Dolayısıyla ilişkiler çok boyutlu. Tüm bunları gerek ikili ilişkiler çerçevesinde gerekse dörtlü ilişkilerde pazartesi ve salı günü tüm boyutlarıyla değerlendiriyor olacağız. Zaten gerekli görüşmelerden sonra da yine sonuçlara ilişkin değerlendirmelerimizi yaparız” dedi.
Estonya’daki İlk 4’Lü Buluşma Akşam Çalışma Yemeğinde Gerçekleşecek
TBMM Dışişleri Komisyonu Heyeti, bugün Estonya Dışişleri Komisyonu ile heyetler arası görüşmeler gerçekleştirerek, bir siber güvenlik şirketini ziyaret edecek. Akşam saatlerinde ise Türkiye – Baltık Ülkeleri (Estonya – Letonya – Litvanya) Parlamentoları Dışişleri Komisyonları Heyetleri toplu olarak ilk çalışma yemeğinde bir araya gelecek.
Heyet, yarın ‘Estonya Dış İstihbarat Birimi’nin güvenlik boyutunda yapacağı bilgilendirmeye katılacak ve ‘Türkiye ile Baltık Ülkeleri Parlamentoları Dışişleri Komisyonları 4’üncü Toplantısı’ gerçekleştirilecek.
