ABD Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA), yaklaşık 22 yıldır Dünya yörüngesinde bulunan Neil Gehrels Swift Uzay Gözlemevi’nin 4 Kasım 2026’da atmosfere yeniden giriş yapmasının beklendiğini duyurdu.
Evrenin en güçlü patlamalarını incelemek için geliştirilen uzay teleskobunun büyük bölümünün atmosferde yanacağı, ancak bazı parçalarının yeryüzüne ulaşabileceği açıklandı. NASA, olası riskleri izlemeyi sürdürüyor.
Uzay araştırmalarında önemli görevler üstlenen Neil Gehrels Swift Uzay Gözlemevi, yaklaşık 22 yıllık görev süresinin ardından Dünya atmosferine geri dönmeye hazırlanıyor. NASA tarafından yapılan açıklamada, 2004 yılında fırlatılan teleskobun 4 Kasım Çarşamba günü atmosfere yeniden giriş yapmasının beklendiği bildirildi.
Gama ışını patlamalarını ve evrendeki yüksek enerjili olayları incelemek amacıyla geliştirilen gözlemevi, başlangıçta yalnızca iki yıllık bir bilimsel görev için tasarlanmıştı. Ancak Swift, planlanan sürenin çok ötesinde çalışmalar gerçekleştirerek astronomi araştırmalarına katkı sağladı.
NASA’nın açıklamasında, yaklaşık 1,45 ton ağırlığındaki uzay aracının atmosfere girişinin izlenmeye devam edildiği belirtildi.
NASA, uzay teleskobunun Dünya’ya dönüş tarihini açıkladı
NASA’nın 2 Kasım’da yayımladığı bilgilere göre ABD Uzay Kuvvetleri, Swift gözlemevinin 4 Kasım 2026 tarihinde ABD Doğu Saati ile yaklaşık 03.30’da atmosfere girebileceğini öngördü.
Bu saat Türkiye saatiyle yaklaşık 11.30’a karşılık geliyor.
Ancak tahminin 11 saatlik belirsizlik aralığı içerdiği açıklandı. Dolayısıyla teleskobun atmosfere girişinin kesin saati, yörünge koşullarına bağlı olarak değişebilecek.
NASA ve ABD Uzay Kuvvetleri, uzay aracının hareketlerini izleyerek tahminleri güncellemeyi sürdürüyor.
Uzay teleskobunun parçaları Dünya’ya düşecek mi?
NASA, Swift’in büyük bölümünün Dünya atmosferine giriş sırasında oluşan yüksek sıcaklık nedeniyle yanmasının beklendiğini bildirdi.
Bununla birlikte uzay aracının bazı parçalarının atmosferden geçerek yeryüzüne ulaşabileceği ihtimali üzerinde duruluyor.
Parçaların nereye ulaşabileceği, atmosfere giriş zamanına ve uzay aracının o andaki konumuna bağlı olacak.
NASA’nın yayımladığı değerlendirmede, herhangi bir kişinin zarar görme riskinin yaklaşık 2.100’de 1 olduğu belirtildi. Bu oran, belirli bir kişiye ya da yerleşim yerine ilişkin risk tahmini değil, yeniden giriş olayına yönelik genel bir değerlendirme olarak açıklanıyor.
Türkiye için risk var mı?
NASA’nın açıklamasına göre Swift’in yörünge eğimi nedeniyle atmosferden sağ çıkabilecek parçaların ulaşabileceği bölgeler, 20,6 derece kuzey ve 20,6 derece güney enlemleri arasında bulunuyor.
Türkiye ise bu enlem aralığının dışında kalıyor.
Bu nedenle NASA’nın açıkladığı yörünge sınırları esas alındığında, Swift’ten kopabilecek parçaların Türkiye’ye ulaşması beklenmiyor.
Bununla birlikte atmosfere girişin kesin zamanı ve olası parçaların ulaşacağı bölgeler için resmî takip çalışmalarının tamamlanması gerekiyor.
Swift Uzay Teleskobu neyi araştırıyordu?
2004 yılında uzaya gönderilen Neil Gehrels Swift Uzay Gözlemevi, evrendeki en güçlü enerji patlamaları arasında yer alan gama ışını patlamalarını incelemek amacıyla geliştirildi.
Gama ışını patlamaları, kısa sürede çok yüksek miktarda enerji açığa çıkarabilen kozmik olaylar arasında bulunuyor.
Bu patlamaların önemli bir bölümü büyük kütleli yıldızların yaşamlarının sonunda geçirdikleri süreçlerle veya yoğun gök cisimlerinin birleşmesiyle ilişkilendiriliyor.
Swift’in bilimsel cihazları, bu tür olayları farklı dalga boylarında inceleyerek gök bilimcilere önemli gözlem verileri sağladı.
İki yıllık görev yaklaşık 22 yıl sürdü
Swift Uzay Gözlemevi’nin ilk bilimsel görev süresi yalnızca iki yıl olarak planlandı.
Ancak uzay aracı, yaklaşık 22 yıl boyunca çeşitli gök cisimlerini ve yüksek enerjili kozmik olayları gözlemledi.
Görev boyunca gama ışını patlamalarının yanı sıra süpernova patlamaları, aktif galaksiler, kara deliklerle ilişkili olaylar ve farklı gök cisimleri hakkında bilimsel veriler toplandı.
Swift’in en önemli özelliklerinden biri, uzayda meydana gelen ani patlamalara kısa sürede yönelerek farklı teleskopların da aynı olayı incelemesini sağlayacak uyarılar gönderebilmesiydi.
Bu özellik, kısa süreli kozmik olayların eş zamanlı olarak araştırılmasına katkıda bulundu.
Uzay araçları neden Dünya atmosferine geri dönüyor?
Dünya çevresinde hareket eden uzay araçları, bulundukları yörüngenin yüksekliğine bağlı olarak atmosferin seyrek üst katmanlarından etkilenebiliyor.
Bu etki, zaman içinde yörünge yüksekliğinin azalmasına neden olabiliyor.
Yörüngede kalmalarını sağlayacak düzeltmeler yapılamadığında bazı uydular ve uzay araçları giderek alçalarak yeniden atmosfere girebiliyor.
Atmosfere giriş sırasında meydana gelen yüksek sıcaklık, aracın yapısındaki birçok parçanın yanmasına yol açıyor. Ancak bazı dayanıklı bileşenlerin tamamen parçalanmadan yeryüzüne ulaşması mümkün olabiliyor.
Bu nedenle büyük uzay araçlarının atmosfere dönüş süreçleri, ilgili kurumlar tarafından takip ediliyor.
NASA’dan uzay aracına ilişkin son açıklama
NASA, Swift Uzay Gözlemevi’nin atmosfere giriş sürecinin ABD Uzay Kuvvetleri ile birlikte izlenmeye devam edildiğini belirtti.
Uzay aracının kesin giriş zamanına ilişkin tahminler güncellenirken olası risklerin de değerlendirildiği ifade edildi.
Yaklaşık 22 yıllık bilimsel çalışmanın ardından görevini tamamlayan Swift, evrenin en güçlü patlamalarını araştırmak için geliştirilen uzay teknolojilerinin dikkat çeken örneklerinden biri olarak bilim tarihindeki yerini aldı.
