Yıldız Holding Yönetim Kurulu Üyesi ve pladis Yönetim Kurulu Başkanı Murat Ülker, İstanbul Bilim Zirvesi’nin ardından dünyanın farklı ülkelerinden bilim insanlarının çocuk beslenmesi ve sağlıklı gelişim üzerine yürüttüğü araştırmaları değerlendirdi.
Okul yemeklerinin toplumsal getirisinden gizli açlığa, erken çocukluk gelişiminden gıdaya erişime kadar uzanan bilimsel bulgulara dikkat çeken Ülker, araştırmaların günlük hayatta somut faydaya dönüşmesinin önemine değindi.
Sabri Ülker Gıda Araştırmaları Enstitüsü Vakfı ile The Nutrition Society iş birliğinde 19 ve 20 Ekim tarihlerinde Rixos Tersane İstanbul’da düzenlenen İstanbul Bilim Zirvesi, Türkiye, İngiltere, ABD, Japonya, Norveç ve Pakistan başta olmak üzere farklı ülkelerden bilim insanlarını bir araya getirdi. Zirvede, dünyanın çeşitli üniversite ve araştırma kuruluşlarında yürütülen çalışmalar ışığında çocukların sağlıklı gelişimi, okul yemekleri, beslenme eşitsizlikleri ve gıda güvencesi ele alındı.
Zirvenin ardından kaleme aldığı değerlendirmede Murat Ülker, bilimsel araştırmaların yalnızca akademik bilgi üretmekle sınırlı kalmaması, çocukların ve ailelerin yaşamında somut karşılık bulması gerektiğine dikkat çekti.
Okul Yemeklerine Yatırılan 1 Dolar, 35 Dolara Kadar Toplumsal Fayda Sağlayabiliyor
London School of Hygiene & Tropical Medicine’dan Prof. Donald Bundy, çocuk gelişiminde yaşamın ilk 1.000 gününün ardından gelen 7.000 günün de önem taşıdığını anlattı. Bundy’nin paylaştığı tahminlere göre, iyi tasarlanmış okul yemeği ve tamamlayıcı programlara yapılan her 1 dolarlık yatırım, sağlık, eğitim, aile bütçesi ve yerel üretim üzerindeki etkileriyle 7 ila 35 dolar arasında toplumsal fayda sağlayabiliyor.
Bu hesabın bir iş insanı olarak dikkatini çektiğini belirten Ülker, söz konusu rakamların doğrudan finansal kazanç değil, programların tasarımına ve uygulandığı koşullara göre değişen bir toplumsal fayda hesabı olduğunu vurguladı.
Ülker, değerlendirmesinde “Bir çocuğun yemeğini bütçede yalnızca gider olarak görmek anlayışsızlıktır” ifadelerini kullandı.
Tokyo Üniversitesi’nden Prof. Kentaro Murakami’nin Japonya’dan aktardığı araştırmalar ise okul yemeklerinin beslenme eşitsizliklerini azaltma potansiyeline işaret etti. Gözlemsel bulgular, aile gelirine bağlı beslenme farklılıklarının okul günlerinde görülmediğini ortaya koydu. Ülker, okulda kurulan beslenme düzeninin evde de desteklenmesi gerektiğini belirtti.
Bilim İnsanlarından Çocukların Gelişimine İlişkin Önemli Bulgular
Zirvede erken çocukluk döneminden okul çağına uzanan beslenme ve gelişim süreçleri de farklı araştırmalarla ele alındı.
Cornell Üniversitesi’nden Dr. Julia Finkelstein, B12 vitamini ve folatın birlikte değerlendirilmesinin önemine dikkat çekerek anne ve çocuk sağlığının gebelik öncesinden itibaren ele alınması gerektiğini anlattı. Hacettepe Üniversitesi’nden Prof. Elif Nursel Özmert ise çocuğun gelişiminde beslenmenin yanı sıra bakım koşullarının, aile ortamının ve ebeveyn sağlığının da belirleyici olduğunu aktardı.
Swansea Üniversitesi’nden Prof. Amy Brown, emzirmenin anne ve bebek sağlığına katkılarını değerlendirirken annelere yalnızca tavsiyede bulunmanın yeterli olmadığını, ağrı, yorgunluk, süt miktarına ilişkin kaygılar, çelişkili tavsiyeler ve çalışma koşulları gibi etkenlerin de dikkate alınması gerektiğini belirtti.
Kuzey İrlanda’da 15 ilkokulda 903 çocukla yürütülen bir araştırmayı paylaşan Dr. Dilara Olgacher ise okulda beslenme ortamını iyileştirmeye yönelik uygulamaların sonuçlarını aktardı. Çalışma, sağlıklı beslenme eğitiminde programın içeriği kadar uygulama koşullarının ve sürekliliğinin de önem taşıdığını gösterdi.
Oslo Metropolitan Üniversitesi’nden Prof. Sigrun Henjum, gıda güvencesinin yalnızca yiyeceğin bulunmasıyla sağlanamayacağını; besleyici gıdaya fiziksel ve ekonomik erişimin, gıdadan yararlanabilmenin ve bu koşulların sürdürülebilirliğinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini anlattı.
Zirvede aktarılan Unıcef’in 2024 tahminlerine göre, dünya genelinde beş yaşın altındaki yaklaşık 181 milyon çocuk, yani her dört çocuktan biri, gıda yoksulluğu yaşıyor.
Murat Ülker, özellikle üzerinde durduğu gizli açlık sorununu şu sözlerle değerlendirdi:
“Gıda güvencesizliği ile obezite aynı insanda bulunabiliyor. İlk bakışta çelişki gibi geliyor. Ama yeterli enerji almakla ihtiyaç duyulan bütün besin öğelerini almak aynı şey değil.”
Gizli açlık, kişinin yeterli miktarda yemek yemesine rağmen vitamin ve mineral gibi mikro besin öğelerinden yoksun kalmasını ifade ediyor. Bu durum, sağlıklı beslenmenin yalnızca tüketilen gıda miktarıyla değil, besin değeriyle de değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
İnsani krizlerde anne ve çocuk beslenmesini ele alan Dr. Kavita Sethuraman da yardım programlarının yalnızca acil ihtiyaçları karşılamasının yeterli olmadığını, çocukların gelişimini koruyacak desteğin kesintisiz sürdürülmesi gerektiğini anlattı.
Açılışta Öne Çıkan Mesajlar
Zirvenin açılışında konuşan Türkiye’nin son Başbakanı Binali Yıldırım, çocukların beslenme, sağlık ve eğitime erişiminin küresel bir insanlık sorumluluğu olduğunu belirterek yılda yaklaşık 100 milyar dolar büyüklüğünde bir Küresel Çocuk Eşitliği Fonu kurulmasını önerdi.
Sağlık Bakan Yardımcısı Şuayip Birinci ise Türkiye’de çocukların yüzde 9,9’unun obez olduğunu belirterek sağlıklı beslenme alışkanlıklarının geliştirilmesinin önemine dikkat çekti. Birinci, okul kantinlerinde satılan ambalajlı ürünler için ‘okul gıdası’ logosu veya A, B ve C beslenme skoru şartı getirildiğini de açıkladı.
Sabri Ülker Gıda Araştırmaları Enstitüsü Vakfı Başkanı Yahya Ülker de bilimsel bilginin günlük hayatta somut uygulamalara ve davranış değişikliğine dönüşmesi gerektiğini söyledi.
Vakfın Milli Eğitim Bakanlığı ve Hacettepe Üniversitesi iş birliğiyle yürüttüğü Yemekte Denge Eğitim Projesi, 2011 yılından bu yana 7 milyondan fazla öğrenci, öğretmen ve ebeveyne ulaştı. Yahya Ülker, 2026-2027 döneminde beş şehirde uygulamalı okul atölyelerinin yeniden başlatılacağını da duyurdu.
Ülker Ailesinden Hakkari’ye Anaokulu
Binali Yıldırım’ın ailesi tarafından başlatılan ‘81 İle 81 Anaokulu’ projesinde 73 anaokulunun tamamlandığı ve 15 binden fazla çocuğa ulaşıldığı bilgisi de zirvede paylaşıldı.
Murat Ülker de bu girişimden hareketle yazısında şu müjdeyi verdi: “Biz de aile olarak Hakkari ilimiz için hemen inisiyatif aldık; anaokulu yapacağız.”
Bilimsel Bilgi Günlük Hayata Taşınmalı
Murat Ülker, zirvenin iki gününden çıkardığı ortak sonucu, beslenmede bilgi, erişim, bakım ve uygulamanın birbirini tamamlaması olarak özetledi.
Bilimsel araştırmaların sonuçlarını doğru yorumlamanın ve uygulamaya aktarmanın önemini vurgulayan Ülker, kamu kurumları, akademi, sağlık çalışanları, eğitimciler, aileler ve özel sektör arasındaki iş birliğine dikkat çekti.
Gıda sektörünün de ürün geliştirmeden üretim ve tedarik süreçlerine kadar önemli sorumluluklar üstlendiğini belirten Ülker, bilimsel bilginin ulaşılabilir, güvenilir ve sürdürülebilir çözümlere dönüşmesinin çocukların sağlıklı geleceği açısından taşıdığı önemin altını çizdi.
