İstanbul Medipol Üniversitesi Tarih Bölümü tarafından düzenlenen ‘Tarih Konuşmaları’ serisi, modern dünya tarihi ve küresel İslam düşüncesi alanında uluslararası üne sahip Prof. Dr. Cemil Aydın’ın konferansıyla başladı.
Konferansta Prof. Dr. Aydın, “Yeni bir dünya kurarken buraya nasıl geldiğimizi anlamak çok önemli. İhtiyacımız olan şey taklit değil, içtihattır” dedi.
Modern dünya tarihi ve küresel İslam düşüncesi alanındaki çalışmalarıyla tanınan Prof. Dr. Cemil Aydın, İstanbul Medipol Üniversitesi’nde öğrenciler ve akademisyenlerle bir araya geldi. Harvard Üniversitesi’nde doktorasını tamamlayan ve küresel entelektüel tarih alanında önemli eserlere imza atan Prof. Dr. Aydın, ‘Adalet, Hürriyet ve Medeniyet: Modern Asya, Afrika ve İslam Düşüncesinin Mirası’ başlıklı konferans verdi.
Asya Ve İslam Dünyasında Aydınlanma Hareketi
Prof. Dr. Aydın, 19. yüzyılda Avrupa dışında, Asya’da, İslam dünyasında ve Afrika’da önemli bir aydınlanma hareketi yaşandığını söyledi. Bu düşünsel dönüşümün en önemli temsilcileri arasında Ahmet Cevdet Paşa ve ailesinin yer aldığını belirten Prof. Dr. Aydın, Cevdet Paşa’nın hem İslam ilim geleneğine hâkim olduğunu hem de Fransızca öğrenerek Avrupa düşüncesini yakından takip ettiğini ifade etti. Avrupa merkezli tarih anlayışına karşı daha hakkaniyetli bir dünya tarihi yaklaşımı geliştirdiğini dile getiren Prof. Dr. Aydın, Cevdet Paşa’nın medeniyet tarihini tek merkezli okumaya karşı çıktığını vurguladı.
Dünya Kurmaya İhtiyaç Var
İstiklal Marşı’ndaki ‘Hakkıdır, Hakk’a tapan milletimin istiklal’ ifadesinin uzun bir fikri mücadelenin sonucu olduğunu söyleyen Prof. Dr. Aydın, bu yaklaşımın Müslüman toplumların eşitlik, özgürlük ve adalet taleplerinin düşünsel temelini oluşturduğunu belirtti. Gandhi’nin ‘Avrupa’nın medenileşmesi iyi bir şey olabilir’ sözünün de sömürgeci medeniyet anlayışına yönelik güçlü bir eleştiri olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aydın, Marshall Hodgson’ın ise İslam tarihini dünya tarihinin merkezine taşıyan önemli isimlerden biri olduğunu vurguladı. Prof. Dr. Aydın, günümüzde yeniden daha iyi bir dünya kurma ihtiyacının bulunduğunu belirterek, geçmişin düşünsel mirasının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Yeniden Daha İyi Bir Dünya Kurmaya İhtiyaç Var
Geçmişin düşünsel mirasının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Aydın, “Yeniden daha iyi bir dünya kurmaya ihtiyaç var” diyerek, medeniyetler arasında çatışma yerine ortak bir gelecek vizyonunun inşa edilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Prof. Dr. Aydın, “Şu an dünyada böyle bir kriz ortamı olduğu için, dünyanın geleceğini şekillendirecek yeni fikirlere ihtiyaç var. Özellikle Avrupa merkezli olmayan, ‘Küresel Güney’ dediğimiz Asya ve Afrika’dan gelecek fikirlere. O fikirler de ancak daha iyi, daha sağlıklı bir tarih anlayışıyla mümkün. Türkiye, Türk düşünce hayatı bu açıdan çok başarılı. Zamanında Ahmet Cevdet Paşa’dan itibaren; Namık Kemal, Ziya Gökalp, Fuad Köprülü, Halil İnalcık Hoca; Avrupa merkezli tarih mitlerini, önyargıları aşan bir İslam ve Osmanlı tarihi geliştirdiler. Türk akademisyenler o anlamda zaten iyi bir, daha sağlıklı bir tarih öğretimi veren, yazan bir noktaya doğru gidiyordu. Bundan sonra da inşallah Küresel Güney dediğimiz Asya, Afrika ve Latin Amerika’daki diğer üniversitelerle iş birliği halinde; daha iyi, daha kapsayıcı, daha çeşitli olan ve Avrupa merkezli o yalanları ve mitleri tekrar etmeyen iyi bir tarih anlayışı üretilebilir ki, bunun üzerine öğrenciler kendilerince yeni bir dünya kurma konusunda daha cesur olsunlar. Bunu yapmak mümkün olabilir” dedi.
Prof. Dr. Aydın, “Avrupa’da böyle bir şey var; ya benim fikirlerimi toptan alırsın ya da hiç alma. Özetle şu denilebilir; hiçbir zaman zaten Türkiye ve Doğu ülkeleri ne katı taklitçi oldu ne de reddiyeci oldu, hep sentez halindeydi. İnşallah yeni bir senteze ihtiyaç var. O sentez de daha büyük bir güvenle dünyanın başka yerindeki ülkelerin tecrübelerine dayanarak da alınabilir. Zira bundan sonraki dünyanın gidişinde daha fazla yeni fikirlere ihtiyaç olduğu için Medipol gibi üniversitelerin düşünce enstitüsü, tarih bölümleri de gençlere bu anlamda yeni bir vizyon kazandıracak diye umuyorum” diye konuştu.
Modern Düşünce Fikirlerinde Avrupa’nın Değil İslam Dünyasının Belirleyici Rolü Var
Programın açılışında konuşan İstanbul Medipol Üniversitesi'nin mevcut rektörü Prof. Dr. Bahadır Kürşat Güntürkt, “Cemil Hoca’nın çalışmaları, modern düşünce tarihinin yalnızca Avrupa’da ortaya çıkan fikirlerle şekillenmediğini, Asya, Afrika ve İslam dünyasının düşünsel birikimlerinin, siyasal tahayyüllerinin de modern dünyanın kuruluşunda belirleyici bir rol oynadığını güçlü bir şekilde ortaya koymaktadır. İstanbul Medipol Üniversitesi Tarih Bölümü tarafından düzenlenen Tarih Konuşmaları serimizin ilk programına hepiniz hoş geldiniz” dedi.
