Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, çocukların mesleki yönelimleriyle ilgili TÜBİTAK’la ortak ‘Mesleki Eğilim Belirleme Bataryası’ projesini başlattıklarını söyledi.
Tekin, “Ortaokullardaki çocuklarımızın mesleki eğilimleriyle ilgili testleri yapıyoruz. Çocuklarımızın mesleki eğilimlerini görelim, rehberlik edelim istiyoruz. Veliler ortaöğretim tercihlerini buna göre yapsınlar” dedi.
Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, 81 ilde mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarında mayıs ayı boyunca 19 Mayıs ruhuna uygun olarak ‘Maarifin Kalbinde Marifetli Gençlik’ temasıyla gerçekleştirilecek etkinlikler kapsamında Teknopark Ankara İvedik Osb Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesini ziyaret etti. Bakan Tekin, atölyeleri gezerek, basın mensuplarına açıklama yaptı. Tekin, mesleki ve teknik eğitimin kendileri için can alıcı bir konu olduğunu söyleyerek, bu alanda attıkları adımları anlattı. Tekin, “Oturduk bu okulların müfredatlarını sektörle beraber belirlemeye başladık.
Diyelim ‘İvedik Osb’nin içerisinde ne tür yetişmiş elemana ihtiyaç var, hangi formatta, hangi formasyonda yetişmiş olmasına ihtiyaç var, hangi yetkinlikleri kazanmasına ihtiyaç varsa oturalım buradaki sektörle beraber karar verelim’ dedik. Bu bizim için çok önemli bir adımdı. İşbaşı eğitimi ve staj uygulamalarını yaygınlaştıran düzenlemelere ağırlık verdik. Sektörde işbaşı eğitimlerini almak üzere gönderdiğimiz çocuklar için ustalık ve kalfalık durumlarına göre asgari ücretin yüzde 30’u ve yüzde 50’si oranında teşvik uygulaması başlattık. Bu da çok önemli bir şey. Bunların hepsini, özellikle 2014’ten itibaren sektörle sürekli, her aşamada görüşerek yaptık” dedi.
23 Bin 252 İşletmenin Sözleşmeşmesi Feshedildi
Tekin, çocukların iş kazaları ve meslek hastalıklarına karşı sigortalanmasıyla ilgili süreci de başlattıklarını söyleyerek, “Tabii karşı taraftan da çocuklarımızı işbaşı eğitimine gönderdiğimiz işletmelerden de taleplerimiz var. İstihdamla ilgili taleplerimiz var. Yani çocukların mezun olduktan sonra uygun koşullarda istihdamlarını sağlamamız lazım. İllerde valilerin, ilçelerde kaymakamların kontrolünde iş sağlığı ve iş güvenliği ilkeleri açısından iş yerlerinin tespiti ve protokol imzalanması. Her önüne gelen iş yeriyle protokol imzalamıyoruz. Hem bizim tarafı olduğumuz uluslararası sözleşmelerdeki iş sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili ilkeler, hem Anayasamız, kanunlarımız. Bu çerçevede iş sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili kamu otoriteleri ki Türkiye’de bu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ilgi alanına giriyor, onların akredite ettiği, uygun bulduğu kriterlerde olan iş yerlerine çocukları gönderdik. Ayrıca haftalık, 10 günlük, 15 günlük periyotlarla çocuğu iş yerinde ziyaret ediyoruz. Aynı zamanda işletmede mesleki eğitim sürecini kontrol etmek için çok yakın zamanda mobil uygulama takip sistemini hayata geçirdik. Bu da bizim için önemli. Bu kapsamda, 2024 yılında öğrencilerimizin işletmede uygulamalı eğitim yaptığı 253 bin işletme denetlendi, 23 bin 252 işletmenin uygunsuz olduğu gerekçesiyle sözleşmeleri feshedildi. Yine aynı şekilde bu protokolleri yaptığımız işletmelere öncesinde iş sağlığı ve iş güvenliği eğitimleri veriyoruz. Dolayısıyla mesleki ve teknik eğitimle ilgili bu türden tedbirlerle süreci yürüttük” dedi.
Meslek Liselerine Yönelim Artıyor
Bakan Tekin, ardından meslek liselerinde atölye ve laboratuvarları yenilediklerini, yeni cihazlar aldıklarını söyledi. Bakan Tekin, işbaşı eğitimleri ile istihdama kazandırılan öğrenci sayısına ilişkin, “Uluslararası ortalamaları hemen hemen yakalamış durumdayız. Şu anda en kalabalık ortaöğretim birimiz mesleki ve teknik eğitim. Ortalama yaklaşık yüzde 41. Yani 100 öğrenciden 41’i meslek lisesine gidiyor. Bu yıl meslek lisesini tercih edenlerde o oran yüzde 43. Bu eğitim öğretim döneminde ilk defa 9’uncu sınıfa kayıt yaptıran 100 öğrenciden 43’ü meslek lisesine kayıt yaptırdı. Yani mesleki ve teknik eğitime yönelim sürekli artıyor. Tabii mesleki ve teknik eğitime yönelen çocuklarımızın hepsi doğrudan sektörde istihdam edilmiyor. Yükseköğretime de devam edenler var. Ama sektör tarafından ciddi şekilde bu öğrencilerimizin istihdamı yapılıyor. Bunu talepten görüyoruz. Ciddi bir taleple karşı karşıyayız. Bu yıl biliyorsunuz sektör içi okulların sayısı 6’ya çıktı. Çok ciddi şekilde talep var. Biz de biraz ince eleyip sık dokuyarak izin veriyoruz. Bu yeni bir model, 2025-2026 döneminde başlattık bunu” diye konuştu.
Aranan Eleman Diyoruz
Bakan Tekin, ara elemana duyulan ihtiyaçla ilgili, “Biz ara eleman demiyoruz artık, aranan eleman diyoruz. Şu an biz sektörle beraber bunu yetiştirmeye çalışıyoruz. En çok duyulmasını istediğim şey, sektörün bu anlamda ihtiyaç duyduğu nitelikli elemanların branşlarını bizimle gelip paylaşırlarsa ihtiyaç duydukları yetkinlikteki kişileri beraber yetiştiririz. Şu an sektörle epeyce işbirliği içerisindeyiz. Yüzde 43 rakamını yeterli görmüyorum ama iyi bir noktaya geldiğimizi söylemek istiyorum. Hemen hemen Oecd standartlarındayız şu anda” ifadelerini kullandı.
Mesleki Eğilimi Belirleme Bataryası
Bakan Tekin, mesleki ve teknik eğitimle ilgili oluşan olumsuz havanın dağılması gerektiğini kaydederek, “Onu hep beraber dağıtacağız. Yavaş yavaş olacak bu. Bu konuda başka projeler başlattık. Çocuklarımızın mesleki yönelimleriyle ilgili TÜBİTAK’la ortak hazırladığımız ‘Mesleki Eğilim Belirleme Bataryası’ projesi var. İçeriği ortaokullardaki çocuklarımızın mesleki eğilimleriyle ilgili testleri yapıyoruz. Bizim mesleki eğilim testlerimiz ne olursa olsun, mahalle baskısı, toplumun beklentileri, aile beklentileri biraz öğrenciyi yönlendirebiliyor. Okullara gittiğimizde çocuklar ‘Aslında ben şunu istiyorum ama annem, babam şöyle istiyor, ben şu liseye gitmek istiyorum ama annem, babam şu liseye gitmemi istiyor’ diyebiliyor. Bunların hepsi bu toplumsal algı ile ilgili. Biz bunu yapıyoruz, velilere bunu söylüyoruz, artık takdir velilerin. Aynı zamanda öğrencilerimizin erken yaşta ilgi ve yeteneklerini keşfetmelerini sağlamak amacıyla 7’nci sınıf ve üzeri öğrenciler için zanaat atölyelerini ve meslek ortaokullarını açtık. TÜBİTAK’la başlattığımız projede çocuklarımızın mesleki eğilimlerini görelim, rehberlik edelim istiyoruz. Veliler ortaöğretim tercihlerini buna göre yapsınlar. Tabii bizimki hukuken zorunlu tutacağımız bir yönlendirme değil. Testlerle yapıyoruz ve şu anda başladı, uyguluyoruz” dedi.
Bakan Tekin, devlet teşviki ya da özel sektör teşviki ile iş yeri sahibi olan meslek lisesi mezunlarının sayısı ile ilgili soru üzerine, “Şu an yaklaşık 3400 meslek lisemiz var. 3400 okuldan yaklaşık olarak 500’ünden mezun olan çocukların istihdamıyla ilgili problemimiz yok. Onlar sektörde anında istihdam ediliyor. Çünkü sektörle beraber yetiştiriyoruz. Ama diğer okullarımızı da peyderpey bu şekilde dönüştürüyoruz” dedi.
Kaza İhtimali Var Diye Vazgeçmek Doğru Değil
Mesem’lerle ilgili muhalefetin ‘Bakanlık çocukları ölüme gönderiyor’ şeklindeki eleştirilerinin sorulması üzerine Bakan Tekin, “Bu ithamı bize yöneltenlere aynen iade ediyorum. Biz 223 bin işletmeye öğrenci gönderiyoruz. Bunların her birisiyle ilgili, eğitim öğretim döneminin başında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirlenen iş sağlığı ve iş güvenliği kriterlerine uygun olup olmadığı açısından komisyonumuz kararını veriyor. Sonra oradaki kişilere iş sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili yine Çalışma Bakanlığının belirlediği eğitimler veriliyor.
Sonra çocuğu gönderiyoruz, çocuğu gönderdikten sonra öğretmenimiz haftada bir mutlaka oraya gidiyor, çocuğun çalıştığı yeri görüyor. Şikayet üzerine müfettişlerimiz gittiğinde denetim yapıyorlar. Ya da iş sağlığı ve iş güvenliği ihmaliyle ilgili en küçük bir şikayet geldiğinde biz anında sözleşmeyi feshediyoruz ve çocuğu göndermekten vazgeçiyoruz. Şimdi bu kadar yoğun tedbirlerimizi alıyoruz, buna rağmen kazalar oluyor.
Çok büyük işletmelerde de oldu, küçük işletmelerde de oluyor. ‘Kaza olma ihtimali var’ diye mesleki eğitimden, çocuklarımızın kendini geliştirmesinden vazgeçelim demek, doğru değil. 23 bine yakın işletmenin bu yıl sözleşmesini iptal ettik. Bunlara tekrar öğrenci vermiyoruz. İş sağlığı ve iş güvenliği tedbirlerini almadığı için veyahut da başka tür eksikliklerden dolayı o işletmeye artık öğrenci göndermiyoruz” dedi.
