Maslow’u duymayanınız var mı? Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisinin kurucusu. Hemen hemen herkes okul hayatı boyunca bir kere bile olsa duymuştur Maslow’u.
Kısaca bahsetmek gerekirse Maslow ihtiyaçları 5 ana kategoriye ayırmaktadır.
- Fizyolojik ihtiyaçlar: Açlık, susuzluk ve buna benzer temel yaşamsal ihtiyaçlar.
- Güvenlik ihtiyacı: Dış faktörlerden kaynaklı tehlikelerden korunma.
- Sosyal ihtiyaçlar: Aidiyet, sevgi, kabul görme, sosyal yaşam v.b.
- Kendini gerçekleştirme: Gelişim, bir işi başarma, yaratıcılık karışık ve kompleks bir konuyu basit ve akılda kalıcı ifade ettiği için bu kadar bilinir olmuştur Maslow. Fakat herkesin bilmediği bir gerçek var. Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisini tanımlarken piramit modelini kullanmamıştır. Herkesin aşina olduğu piramit modeli sonradan ortaya çıkmıştır. Az bilinen bir diğer konu da Maslow’un bu hiyerarşiyi oluştururken sadece 18 kişiyi incelediğidir. Farklı yaşlarda, farklı kişilerde, farklı cinsiyetlerde tekrarlanan araştırmalar bu hiyerarşiyi desteklememiştir. Maslow’un hiyerarşik piramidi popüler olmasına karşın çokta eleştirilmiştir. Büyük bir kesim geçerliliği olmadığını düşünmektedir. Eğer geçerliliği olsaydı Yahudilerin oluşturduğu toplama kamplarında piramidin en altındaki tüm ihtiyaçlardan mahrum bırakılan Yahudilerin arasında sanatla uğraşanlar çıkmazdı. Evet ihtiyaçlar vardır fakat ihtiyaçlar arasında piramide yansıtıldığı gibi bir öncelik sıralaması yoktur. Her ihtiyaç diğerleriyle yan yana var olur. Bir ihtiyacın karşılanması diğer bir ihtiyacı etkileyebilir de etkilemeyebilir de. Maslow‘un hiyerarşik piramidini eleştiren başka bir düşünce yapısı daha vardır. Maslow’un piramidinde ne kadar yukarı çıkarsak o kadar endişeleniriz. Çünkü sahip olduğumuz şeyleri bir gün kaybedersek bu bizi derinden etkiler. Bu nedenle hayatı minimalist yaşamalıyız. Çok fazla bir şeylere bağlanıp saplanmamak gerekir.
Şöyle düşünelim; bir binadasın ve yukarı çıkmaya başlıyorsun. Biri sana diyor ki bir gün bu binadan aşağıya atılacaksın. Sense her yukarı çıktığın katta manzarayı daha net ve daha geniş açıyla görüyorsun. Gün geliyor seni o binanın en üst katından atıyorlar. Sen bu süreçte daha fazla basamak çıktığın için sevinir misin? Tüm verileri bir potada topladığımda Maslow’un piramidi gerçekten eleştiriye çok açık. Bence önemli olan piramide aykırı hareket etmek. Önce ahlâk, önce öz saygı, önce erdemli insan olmak. Sonra karın tokluğu. Bana göre Maslow bir genellemeden öteye geçemez.
