DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Elif Esen, Maltepe’nin Cevizli Mahallesi’nde beş kişinin hayatını kaybettiği bina çökmesine ilişkin açıklamasında, uygulanmayan yıkım kararlarına dikkat çekerek denetim ve barınma politikalarının birlikte ele alınması çağrısında bulundu.
Maltepe’deki bina çökmesinin ardından güvenli konut çağrısı yapan Elif Esen, riskli yapıların acilen taranmasını ve dönüşümün en yüksek riskten başlanarak planlanmasını istedi. Kiracıları da kapsayan sosyal barınma önerisini açıklayan Esen, konteyner alanlarında ilk yıl bedelsiz konaklama sağlanması ve kiralık sosyal konut rezervinin artırılması gerektiğini vurguladı.
Hayatını kaybedenlerin ailelerine başsağlığı, yaralılara acil şifalar dileyen Esen, çevredeki binalardan tahliye edilen ailelerin yaşadığı belirsizliğe de dikkat çekti. Arama kurtarma ekiplerine teşekkür eden Esen, İstanbul’da deprem olmadan çöken binaların bütün kurumlar için acil bir uyarı olduğunu belirtti.
“Yıkım kararları neden uygulanmadı?”
Çöken binadaki kaçak katlar için iki kez yıkım kararı alındığına, ancak kararların uygulanmadığına ilişkin bilgilere işaret eden Esen, sorumluluğun bütün yönleriyle araştırılmasını istedi: “Yıkım kararları neden uygulanmadı? Dosya yıllar içinde nasıl takip edildi? Yapının kullanımına ilişkin izinler nasıl oluştu? İdari sınırlar değişirken belgeler ve sorumluluklar nasıl devredildi? Bu soruların cevabı, tarihleri ve dayanaklarıyla açıklanmalıdır.”
Soruşturmanın yalnızca yapım sürecindeki kişilerle sınırlı kalmaması gerektiğini belirten Esen, izin ve denetim süreçlerindeki sorumlulukların da ortaya çıkarılmasını istedi. Bakanlık, büyükşehir ve ilçe belediyelerinin ruhsatları, yapı tatil tutanaklarını, yıkım kararlarını ve risk tespitlerini birlikte değerlendirmesi gerektiğini kaydetti.
“Rantsal dönüşümden kentsel dönüşüme geçilmeli”
Riskli ve kaçak yapılar için acil tarama çağrısı yapan Esen, yapı stokunun en yüksek riskten başlanarak dönüştürülmesini önerdi. Rant getirisi yüksek bölgelerde yükselen konutların dar gelirli ailelerin erişiminden uzak kaldığını belirterek, kamu kaynaklarının güvenli ve erişilebilir sosyal konutlara yönlendirilmesini istedi. İmar affı beklentisinin ortadan kaldırılması gerektiğini vurgulayan Esen, “İnsan hayatı, imar affına ve seçim kazancına feda edilmemelidir.” dedi. Yapı kayıt belgesinin depreme dayanıklılık garantisi vermediğini hatırlatarak, vatandaşların bu konuda açık biçimde bilgilendirilmesi gerektiğini ifade etti.
“Tehlikeli yapıyı boşaltmak yetmez”
Tahliye kararlarıyla birlikte barınma güvencesinin de hazırlanması gerektiğini belirten Esen, “O evden çıkacak aile ertesi gece nerede kalacak? Kirasını nasıl ödeyecek? Çocuğu hangi okula devam edecek? Yaşlı veya engelli aile üyesinin ihtiyaçları nasıl karşılanacak? Tahliye kararını veren idare, bu soruların cevaplarını da hazırlamalıdır.” ifadelerini kullandı. Dönüşüm desteklerinin kiracıların ihtiyaçlarını da kapsayacak şekilde planlanmasını isteyen Esen, düşük gelirli hanelere daha güçlü hibe ve uygun geri ödeme olanakları sağlanmasını önerdi. Dar gelirli ve risk altında yaşayan aileler için kiralık sosyal konut üretiminin hızlandırılması gerektiğini belirtti.
Konteynerlerle sosyal barınma ve ilk yıl bedelsiz konaklama önerisi
Acil risk taşıyan yapılardan tahliye edilen aileler için konteynerlerle sosyal barınma alanları oluşturulmasını öneren Esen, bu alanların güvenli zeminlerde; su, kanalizasyon, elektrik, ısınma, sağlık ve güvenlik koşulları sağlanarak kurulması gerektiğini söyledi. Esen, önerdiği modeli şöyle açıkladı: “Bu sosyal barınma alanlarında ilk bir yıl bedelsiz konaklama sağlanmalıdır. Kalıcı konuta geçiş bir yılı aşarsa, hanenin gelirine göre belirlenen ve üst sınırı önceden açıklanan sınırlı bir kira bedeli alınabilir.”
Geçici barınmanın güvenli konut teslim edilene kadar sürdürülmesini isteyen Esen, ödeme gücü olmayan aileler için bedelsiz barınma veya kira desteğinin gelir ölçütüne göre devam etmesi gerektiğini belirtti. Konteyner alanlarının kalıcı yerleşime dönüşmemesi ve teslim takviminin vatandaşlarla açıkça paylaşılması gerektiğini vurguladı.
TOKİ ve belediye şirketleri için ortak çalışma çağrısı
TOKİ’nin dar gelirli vatandaşların güvenli ve erişilebilir konut ihtiyacına ağırlık vermesi gerektiğini belirten Esen, “Yarısı Bizden” ve diğer desteklerin belediyeler ile belediye şirketleri eliyle yürütülen sosyal dönüşüm projelerinde de etkin biçimde kullanılmasını istedi. Projelerin açık ihale süreçleriyle daha fazla yetkin inşaat şirketine dağıtılmasını önerdi. Afet hazırlığında partizan yaklaşımlardan uzak bir iş birliği çağrısı yapan Esen, ulaşım, iletişim, iş makineleri, personel ve barınma alanlarının bugünden planlanması gerektiğini söyledi. Tasarruf tedbirleri ve izin süreçlerinin kurtarma ekipmanı teminini geciktirmemesi gerektiğini belirterek, vatandaşın can güvenliğini önceleyen ortak bir seferberlik planı istedi.
