Bu haberde, Linux’un ne olduğunu ve Linux işletim sistemiyle ilişkili bazı özellikleri ve bileşenleri keşfediyoruz.
Linux Nedir?
Linux, diğer araçlar, uygulamalar ve hizmetlerin yanı sıra çekirdeğin merkezinde yer aldığı açık kaynaklı, topluluk tarafından geliştirilen bir işletim sistemidir.
Windows veya MAC gibi diğer işletim sistemleri gibi, bir sistemin CPU, RAM ve depolama gibi donanım kaynaklarını yönetir. Çekirdek, işletim sistemi ve altta yatan donanım arasında arayüz oluşturur ve ikisi arasındaki iletişimi kolaylaştırır.
Linux Komut Satırı Nedir?
Komut satırı, işletim sistemine hangi eylemleri gerçekleştirmesi gerektiğini söyleyen Linux komutlarını yazmanıza ve çalıştırmanıza olanak tanıyan bir arayüzdür. Komut satırı arayüzü GNOME Terminal, Konsole ve XTERM gibi bir terminal ya da terminal emülatörü tarafından sağlanır.
Komut satırında çalışmak, özellikle başsız bir sunucu veya minimal bir sistem (GUI sağlamayan bir Linux sistemi) ile çalışırken, bir Linux sistemini yönetmenin ideal yoludur.
Linux Nasıl Çalışır?
Her Linux sisteminin çekirdeğinde çekirdek bulunur. Çekirdek, Linux’u diğer işletim sistemlerinden ayıran şeydir. İşletim sisteminin merkezi bileşenidir ve kullanıcı seviyesindeki uygulamalar ile altta yatan donanım bileşenleri arasında bir köprü görevi görür.
Yazılım ve altta yatan fiziksel donanım arasındaki iletişimi sağlar. Çekirdek, çalışan tüm süreçleri, belleği, dosyaları ve benzerlerini yönetir. Özetle, çekirdek aşağıdakilerle ilgilenir:
- Bellek Yönetimi – Çekirdek, sistemdeki çeşitli uygulamalar tarafından bellek kullanımını takip eder.
- Aygıt Yönetimi – Giriş ve çıkış aygıtları gibi sisteme bağlı çeşitli aygıtları da yönetir.
- Süreç Yönetimi – Çekirdek, çatışmaları ve kilitlenmeleri önlemek ve ayrıca sistemin en iyi şekilde çalışması için çalışan süreçleri yönetir.
- Sistem Çağrıları ve Güvenlik – Çekirdek, süreçlerden gelen hizmet taleplerini alır ve işler.
Daha önce de belirtildiği gibi çekirdek, Kullanıcı işlemlerinin ve RAM, CPU, I/O cihazları, depolama, grafik ve ağdan oluşan temel donanımın tam ortasında yer alır.
Linux İşletim sistemi, çekirdeğin yanı sıra GNU araçları, sistem yardımcı programları, yüklü uygulamalar ve diğerleri gibi diğer temel bileşenleri de içerir. Tüm bunlar bir araya gelerek işlevsel bir işletim sistemi oluşturur.
Linux Masaüstü Ortamı Nedir?
Masaüstü ortamı, kullanıcıların işletim sistemiyle sorunsuz bir şekilde etkileşime girmesini sağlayan bir Grafik Kullanıcı Arayüzü (GUI) sağlayan bileşenler topluluğudur. Simgeler, menüler, pencereler, görev çubukları, duvar kağıtları, widget’lar ve paneller gibi grafiksel unsurlardan oluşur.
Debian, Ubuntu, Fedora, Rocky ve AlmaLinux gibi modern grafiksel Linux dağıtımlarında varsayılan olarak bir masaüstü ortamı sağlanır. Kullanıcı etkileşimini artırır ve kullanımı yüksek beceri gerektiren komut satırı arayüzünün aksine kullanıcıların sistemi kolayca yönetmesini sağlar.
Popüler masaüstü ortamlarına örnek olarak GNOME, Cinnamon, KDE Plasma, MATE, Deepin, XFCE, LXDE ve LXQt verilebilir.
Linux ve Açık Kaynak
inux, ilk olarak 1991 yılında halka açık olarak piyasaya sürülen ücretsiz ve açık kaynaklı bir işletim sistemidir. Şu anda GNU Genel Kamu Lisansı (GPL) altındadır. Açık kaynak, herkesin GNU GPL lisans koşulları altında yapması koşuluyla kaynak kodunu inceleyebileceği, değiştirebileceği ve yeniden dağıtabileceği anlamına gelir.
Zaman içinde Linux büyük bir hızla büyüyerek dünyanın en büyük açık kaynak projelerinden biri haline gelmiştir. Dünyanın her yerinden BT profesyonellerinin, masaüstü severlerin ve hobicilerin kalbini kazandı.
Çekirdeğe katkıda bulunan, hataları araştıran ve düzelten, yeni özellikler ekleyen ve görüş ve fikirlerini toplulukla paylaşırken yeni fikirler üzerinde beyin fırtınası yapan canlı ve yorulmak bilmeyen geliştiricilerden oluşan geniş bir topluluğa sahiptir.
“Dağıtım Nedir?” ve Linux Dağıtımlarının Listesi
Genellikle ‘dağıtım‘ olarak kısaltılan bir Linux dağıtımı, Linux çekirdeğini temel alan bir Linux işletim sistemi sürümüdür. Sistem araçları ve hizmetleri, uygulamalar ve LibreOffice, GIMP ve Firefox web tarayıcısı gibi ek programlar gibi diğer bileşenlerle birlikte gönderilir.
Popüler ücretsiz Linux dağıtımları arasında Canonical’dan Ubuntu, Debian Projesi’nden Debian, Fedora Projesi’nden Fedora, SUSE’den OpenSUSE ve her ikisi de Red Hat ile %100 ikili uyumlu olan Rocky ve AlmaLinux bulunmaktadır.
Ticari dağıtımlar arasında Oracle Linux, Red Hat Enterprise Linux (RHEL) ve SUSE Enterprise Server (SLES) bulunmaktadır.
Hangi Linux Dağıtımı Sizin İçin Uygun?
Tonlarca Linux dağıtımı vardır ve doğru olanı seçmek genellikle onunla ne yapmak istediğinize bağlıdır. Tercih ettiğiniz dağıtımı seçmeden önce, çeşitli Linux dağıtımları arasında var olan farklılıkları ve nüansları tanımak için zaman ayırmaya değer.
Bir bakışta, Linux dağıtımları aşağıdaki şekillerde farklılık gösterir.
- Paket Yönetimi – Bu, paketlerin nasıl kurulduğu ve yönetildiğidir. Debian dağıtımları APT, Red Hat varyantları DNF, SUSE dağıtımları zypper ve Arch dağıtımları Pacman kullanır. )
- Maliyet – Tamamen ücretsiz, abonelik tabanlı (RHEL ve SUSE durumunda) veya abonelik tabanlı müşteri desteği durumunda kısmen ücretli olması.
- Dokümantasyon – Kapsamlı dokümantasyon ve kılavuzlar ya da bunların eksikliği.
- Yazılım Kalitesi – Bazı dağıtımlar yazılımın en son sürümlerini sağlarken, diğerleri sağlamaz.
- Müşteri Desteği – Satıcının kullanıcılara örnek teşkil edecek bir destek sunup sunmadığı.
- Kullanım Kolaylığı – Dağıtımların çoğu kullanıcı dostudur ve kullanımı kolaydır.
Bunu akılda tutarak, doğru dağıtımı seçmek çoğunlukla kişisel bir şeydir ve amacınızın ne olduğuna bağlıdır. İşte size belirli kullanım durumları için uygun Linux dağıtımlarının bir dökümü:
Acemi Dostu Linux Dağıtımları
Linux öğrenenler veya Linux’a yeni başlayanlar için yeni başlayan dostu bir Linux dağıtımı seçmek söz konusu olduğunda, Ubuntu başı çekiyor. Sorunsuz bir kullanıcı deneyimi sunan sezgisel ve kullanıcı dostu bir kullanıcı arayüzü sağlayan tamamen ücretsiz ve açık kaynaklı bir dağıtımdır.
Kutudan çıktığında LibreOffice paketi, Firefox tarayıcı, ses ve video oynatıcı, fotoğraf görüntüleyici, ekran görüntüsü aracı, thunderbird e-posta istemcisi, takvim ve çok daha fazlası gibi başlangıç için gerekli temel uygulamalara da sahip olursunuz. Son derece özelleştirilebilir ve çok yönlüdür.
Diğer acemi dostu dağıtımlar arasında Linux Mint, Zorin, Elementary OS, MX Linux ve Linux Lite bulunmaktadır. Bunların çoğunun Debian ya da Ubuntu tabanlı olduğunu belirtmek gerekir.
Orta ve İleri Düzey Linux Dağıtımları
Geliştiriciler, sistem mühendisleri ve yöneticiler gibi orta ve ileri düzey kullanıcılar için Debian, SUSE Linux, RHEL, Rocky, AlmaLinux ve Fedora önerilmektedir.
Bunlar hem masaüstü dağıtımları olarak hem de üretim iş yüklerini yöneten kurumsal kurulumlarda kullanılabilen mükemmel çok yönlü yazılımlardır.
Sunucular için Linux Dağıtımları
Çıplak metal ve bulut dağıtımları da dahil olmak üzere sunucu ortamları için optimize edilmiş Linux dağıtımları arasında RHEL, SUSE Linux Enterprise Server (SLES), Debian stable, Ubuntu Server ve Fedora (konteynerli iş yükleri için Fedora Server ve Fedora CoreOS.)
Yüksek performansları, etkileyici kararlılıkları ve güvenlikleri nedeniyle ideal olarak kabul edilirler.
Multimedya için Linux Dağıtımları
Sanatçılar, içerik oluşturucular ve multimedya içerik üreticileri için Ubuntu Studio ve Fedora Design Suite kullanışlı olacaktır.
Güvenlik Odaklı Linux Dağıtımları
Kali Linux, Black Arch ve Parrot OS, sızma testi ve dijital adli tıp gibi güvenlikle ilgili görevler için ideal kabul edilen Linux dağıtımlarıdır.
Sonuç
Bu Linux’a kısa bir giriş oldu. Çeşitli masaüstü ortamları, masaüstü ortamları ve günlük işleriniz için doğru Linux dağıtımını nasıl seçebileceğinize dair ipuçları gibi temel alt konuları ele aldık.
İster yeni başlayan ister deneyimli bir sistem yöneticisi ya da mühendis olun, herkes için bir Linux dağıtımı vardır.
