Mardin Artuklu Üniversitesi’nde (MAÜ), Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından basımı yapılan Aleksandre Jaba’nın Kürtçe koleksiyonun tanıtım toplantısı düzenlendi.
Rusya’nın Erzurum Konsolosluğu’nu 1850’li yıllarda yapan ve dil bilimiyle uğraşan Aleksandre Jaba’nın Molla Mahmud Bayezidi ile derlediği Kürtçe koleksiyonun basımı için MAÜ Yaşayan Diller Enstitüsü tarafından çalışma başlatıldı. Rusya’nın St. Petersburg şehrindeki bir kütüphanede bulunan ve 13 yıl önce dijitale aktarılan koleksiyonun tıpkıbasımı için MAÜ Rektörü Prof. Dr. İbrahim Özcoşar ve Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Gülşen Orhan’ın girişimiyle geçen yıl başlatılan çalışmalar tamamlandı. Koleksiyon, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yayımlandı. 15 cilt halinde basılan koleksiyonda, 39 farklı eser olmak üzere toplam 69 el yazması nüsha bulunuyor. Koleksiyonda Melaye Bate, Ahmedi Hani, Fekiye Teyran gibi Kürt şair ve edebiyatçıların eserleri yer alıyor.
‘KÜRDOLOJİDE 2 BİNE YAKIN YÜKSEK LİSANS MEZUNUMUZ VAR’
Koleksiyonun tanıtım toplantısı, MAÜ yerleşkesinde bulunan Senato Toplantı Salonu’nda yapıldı. Toplantıda konuşan Rektör Prof. Dr. Özcoşar, Kürtçe koleksiyonun akademik çalışmasını yapan ekibin tamamının üniversitelerinin öğretim üyelerinden oluştuğunu belirterek, “Uzun zamandır gündemde olan Jaba Koleksiyonu’nun Kültür Bakanlığı ve üniversitemizce ortak yayınlanması vesilesiyle bir aradayız. Biliyorsunuz; Mardin Artuklu Üniversitesi’nde Kürdoloji çalışmaları 2008’in sonunda başladı. 2009’da, 2010’da Yaşayan Diller Enstitüsü’nde Kürt Dili ve Kültürü bölümünün kurulmasıyla birlikte mücessem bir hale geldi. Daha sonra biz lisans, yüksek lisans ve doktora programları açarak bu çalışmaları devam ettirdik. Şu ana kadar da yaklaşık 2 bine yakın yüksek lisans mezunumuz var. Bunlardan 1400’ü tezsiz yüksek lisans, 400 civarı da tezli yüksek lisans mezunu arkadaşımız var. Dolayısıyla aslında Kürt dili çalışmalarıyla sadece Türkiye’de değil, dünyada da öncü olmaya yönelik bir çaba içerisindeyiz” dedi.
‘13 YIL ÖNCE DİJİTAL ORTAMA AKTARIP TÜRKİYE’YE GETİRİLMİŞTİ’
Jaba Koleksiyonu’nun Kürt dili araştırmacılarının çok yakinen bildiği bir çalışma olduğunu ifade eden Rektör Prof. Dr. Özcoşar, “Bu çalışma 19’uncu yüzyılın ikinci yarısının hemen başlarında Erzurum Konsolosu Alexander Jaba’nın Molla Mahmud Bayezidi ile irtibat kurarak topladığı bir koleksiyon. Ahmed-i Hani’den Faki-yi Teyran’a kadar bir dizi Kürt edebiyatı klasiklerinin ve halk çalışmalarının bir araya getirilmesinden oluşuyor ve Kürt dili ile ilgili çalışmalar içerisinde en derli toplu koleksiyonlardan birini de oluşturuyor. Türkiye’ye getirilmesi süreci 2013’te merhum Kadri Yıldırım’ın çalışmalarıyla başlayan bir süreçle gerçekleşti. O günkü üniversite yönetimimizin desteğiyle birlikte merhum Kadri Hoca çok yoğun bir çaba içinde bu koleksiyonu dijital ortama aktarıp Türkiye’ye getirilmesini sağladı. Sonraki süreçte bunun Türkiye’de yayınlanması hep gündemdeydi ama uzun süre değişik sebeplerle aslında bir dijital koleksiyon olarak mahfuz kaldı” diye konuştu.
‘ÜST DÜZEY ÇABALARIYLA YAYINLANDI’
Yaşayan Diller Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Ahmet Kırkan’ın 2019’da koleksiyonu yeniden gündeme getirdiğini belirten Prof. Dr. Özcoşar, 2025 yılında Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Gülşen Orhan’ın girişimleriyle eserlere ulaşıldığını söyledi. Prof. Dr. Özcoşar, “Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Mardin Artuklu Üniversitesi arasında ortak bir protokolle çalışma yayına hazırlandı ve Kültür Bakanlığı’nın çok kaliteli, çok üst düzey çabalarıyla yayınlanmış oldu. Bundaki en önemli gurur kaynaklarımızdan biri de akademik çalışmayı yapan ekibin tamamının üniversitemizin öğretim üyelerinden oluşuyor olmasıdır” dedi.
Toplantı sonunda katkılarından dolayı çalışmada yer alan öğretim görevlilerine teşekkür belgesi verildi.
