Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, “Kültürel mirasın yaşatılması yaşatılması, bu çınarın içi oyuk bir ağaca dönüşmeden daha canlı, daha güçlü, daha sağlam bir şekilde gelecek kuşaklara nakledilmesi bizim için hayati bir meseledir” dedi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Beştepe Millet Kongre ve Kültür Merkezi’nde düzenlenen ‘Kültür ve Turizm Bakanlığı Özel Ödülleri ve Yaşayan İnsan Hazineleri Ödülleri Takdim Töreni’ne katıldı. Erdoğan, “Sanatçının ortaya koyduğu her eser, ustaların vücuda getirdiği her ürün, aslında binlerce yıllık tarihin, kültürün, geleneğin, mekanın ve elbette yaşanılan coğrafyanın bir özeti, sureti, neticesidir. Bu yönüyle camilerimizin, mescitlerimizin, mimari yapılarımızın sanat eserleriyle süslenmesi asla tesadüf değildir. Bizler geleneksel sanatlardan mimariye, musikiden şiir ve edebiyata çok köklü bir birikimin varisleriyiz. Anadolu neredeyse bir açık hava müzesidir.
En doğusundan en batısına bu topraklarda kökü çok derinlere uzanan bir kültür ağacı, bir sanat ve medeniyet çınarı her köşeyi kuşatmaktadır. Hangi ilimize, hangi yöremize giderseniz gidin, orada muhakkak sanata gönül vermiş, gönül imbiğinden aşkla damıttığı duyguları, fikirleri esere dönüştürmüş ustalarla, üstatlarla, sanatçılarla karşılaşırsınız. Tarihin, kültürün ve mekanın sanatkar bir kalbe nasıl tesir ettiğini, onu nasıl güzelleştirdiğini, maharetli ellere nasıl ilham verdiğini bir bakışta anlarsınız” dedi.
‘SANAT, MİLLİ KÜLTÜRÜN TAŞIYICI KOLONLARINDANDIR’
Erdoğan, “Bugün itibarıyla Türkiye UNESCO somut olmayan kültürel miras listelerine kaydettirdiği 32 kültürel değeriyle 185 ülke arasında en çok kültürel miras kaydettiren ikinci ülke konumundadır. Halihazırda somut olmayan kültürel miras ulusal envanterimizde 368 kültürel değerimiz, yerel düzeyde ise tam bin 707 kaydımız bulunuyor. Bunlar kültür hazinemizin zenginliğini göstermesi bakımından önemli rakamlardır. Tabii bu mirasın yaşatılması, bu çınarın içi oyuk bir ağaca dönüşmeden daha canlı, daha güçlü, daha sağlam bir şekilde gelecek kuşaklara nakledilmesi bizim için hayati bir meseledir.
Eğer bunu yapmazsanız, mazi ile istikbal arasındaki irtibatı koparmış, dolayısıyla kimlik ve kültürümüzü de koruyamamış olursunuz. Çünkü sanat, milli kültür ve kimliğin en belirleyici unsurlarından hatta taşıyıcı kolonlarından biridir. Sanatını aşkla yapan, işine tutkuyla sarılan, ömrünü eserlerine adayan siz kıymetli ustalarımıza değerlerimizi yaşattığınız için, gençlerimize örnek olduğunuz için, geçmişle gelecek arasında yeni köprüler kurduğunuz için tüm kalbimle teşekkür ediyorum. Rabb’im emeklerinizi bereketli kılsın, daha nice eserlerle, nice ürünlerle kültür ve medeniyetimize katkı yapmayı sizlere nasip eylesin diyorum” diye konuştu.
‘YAŞAYAN İNSAN HAZİNELERİ VARLIĞIMIZI ZENGİNLEŞTİRİYORUZ’
Cumhurbaşkanı Erdoğan, her insanın eşref-i mahlukat sıfatıyla kendi başına bir hazine hükmünde olduğunu kaydederek, “Her birimiz insanı zübde-i alem yani kainatın özü olarak fehmeden, onu bu rüyet ve hüviyetle gören bir anlayışın mensuplarıyız. Medeniyetimizin odak ve hareket noktası insandır, devlet ve hükümet anlayışımızın nirengi noktası insandır. Şehircilik felsefemizin mimarı, estetiğimizin, cihana bakışımızın özü, nüvesi evvel emirde insandır. Sanat ve sanatçı ise fizik sınırlarını aşarak, zahir olanın ötesine maveraya, metafiziğe ve hakikate ulaşma istidadı gösterir, bunun için çabalar. Sanatçıyı bilmediğimiz bir dünyadan bir kaza sonucu dünyamıza düşmüş, fizik ötesi yaşantılı bir kazazede, yeryüzünü ise mutlaklık aleminin dipnotu olarak tarif eden merhum Sezai Karakoç bu hakikati şöyle dile getiriyor; ‘Sanat kaçsa da inkar etse de tanrıya doğrudur.
Tanrı hakikat ve ebediliktir.’ Dostoyevski, ömrü boyunca tanrıyı bulmayı amaçlayan bir roman yazmak ihtirasını taşıdı. Mesnevi bizi hep öteki dünyaya götürme çabasıdır baştan başa. Leyla ile Mecnun da hüsnü aşkta bu sebeple vahdeti vücut inancı ile son bulur. Sanat eseri fizikten kurtuluş, fizik ötesine bir çıkış noktası ararken ileri atılan bir köprü ucudur. Bizim için sanat işte budur. Hakikate doğru yönelen bir yolculuktur. Gerçek sanatçı ve usta işte bu hakikatin izini süren emeğiyle, yorumuyla, eserleriyle bize yeni ufuklar çizen insandır, yaşayan bir hazinedir. Tam da bu anlayışla 2008’den beri sahip olduğumuz sanat birikimini nesilden nesle aktaran sanatçı ve ustalarımızı, yaşayan insan hazineleri ilan ediyoruz. Bugüne kadar 90 kişiyi ve 2 grubu yaşayan insan hazineleri listemize aldık. Geçtiğimiz sene 25 usta ve sanatçımızı bu listeye dahil ettik. Bu yıl ise listemize 10 yeni isim daha ekliyor, yaşayan insan hazineleri varlığımızı daha da zenginleştiriyoruz” dedi.
‘MODERN KÜLTÜR ENDÜSTRİSİ SORUNLARA YOL AÇIYOR’
Bir milletin maddi unsurlara dayalı gücünü ve etkisini zaman zaman yitirebileceğini ama dilini, kültürünü ve geleneğini kaybetmediği müddetçe kendisine ait olan değerleri, hasletleri muhafaza ettiği sürece asla tarihten silinmeyeceğini vurgulayan Erdoğan, “Biz çok şükür bu bakımdan son derece güçlü ve mahir bir milletiz. Eserleriyle medeniyet hazinemize yeni mücevherler ekleyen sizler gibi sanatkar ve ustalarımız geçmişte de vardı hamdolsun şimdi de var. Fakat ne yazık ki bizim olan değerleri, bugünün gençlerine anlatmakta zaman zaman sıkıntı yaşıyoruz. Dijitalleşme ve modern kültür endüstrisi tüm dünyada olduğu gibi bizde de birtakım sorunlara yol açıyor. Gelişen yeni teknolojiler, iletişim araçlarındaki yenilikler bizi hızlı olmaya derinlikten yoksun ve tek tipçi bir üretim yapmaya icbar ediyor. Zihin tembelliğini de beraberinde getiren bu tehlike kendisini en şiddetli biçimde sanat ve zanaat alanlarında gösteriyor.
Artık ne yazık ki nitelikten ziyade nicelik, içerikten daha fazla ambalaj rağbet görüyor. Oysa şu gerçeğin hepimiz çok net farkındayız, biraz yavaşlamak, kendi sesimizi biraz dinlemek, kendi içimize yönelmek, ruhumuza ve dünyaya biraz daha kulak vermek zorundayız. Meselelerin dış yüzünü aşıp esası teşkil edene, öze, çekirdeğe asıl manaya ulaşmak durumundayız. Çünkü sanat ve zanaat eğer tekemmül etmemize, mesafe katetmemize yardımcı olmuyorsa bu çalışmaların pek bir anlamı yok demektir. İnanıyorum ki sizler ortaya koyduğunuz eserlerle geçmişten bugüne taşıdığınız değerlerle inşallah bu konuda gençlerimiz için güzel bir örnek oluşturacaksınız. Bu ülkenin evlatlarına yol gösterecek, gelenekli sanatlarımızı yaşatacak kültür ve sanat dünyamıza daha nice eserler kazandıracaksınız. Biz de hem Kültür Bakanlığımız eliyle hem de ilgili kurum ve kuruluşlarımızla sizlerin yanında olmaya inşallah devam edeceğiz” dedi.
‘KÜLTÜR VARLIĞIMIZI KORUMAK İÇİN KOŞTURMAYA DEVAM EDECEĞİZ’
Kültür ve mirasın korunması, yaşatılması ve gelecek nesillere aktarılması için büyük bir hassasiyetle çalışmalarını sürdürdüklerini belirten Erdoğan, “İşin tabiri caizse birileri gibi edebiyatını ve istismarını yapmıyor, tribünlere oynamıyoruz. Tam tersine meselenin önemini müdrik bir şekilde her alanda çok yönlü bir çaba harcıyoruz. Arkeolojik kazılardan restorasyon faaliyetlerine, gece müzeciliği uygulamasından kaçakçılıkla mücadeleye kültür varlıklarımızı hem muhafaza hem de ihya ediyoruz. Son 23 yılda yurt dışına kaçırılan 13 bin 448 eserin ülkemize iadesini sağladık.
Kültür Yolu Festivalleri kapsamında sadece geçtiğimiz yıl 20 farklı şehrimizde, 50 bini aşkın sanatçının katılımıyla 9 bin 600’ün üzerinde etkinlik gerçekleştirdik. Gençlerimizin gelenekli sanatlarımızla daha sıkı bağlar kurabilmesi için başlattığımız ve ilkini 15 Temmuz Müzesi’nde açtığımız Yaşayan Miras Okullarımızı çok kısa bir süre içerisinde 81 ilimize yaygınlaştıracağız. 2025 senesinde yapılan kazı çalışmalarında 15 binin üzerinde arkeolojik buluntuyu gün yüzüne çıkardık. Gece müzeciliğiyle 600 bin ziyaretçi ağırladık. Hemen yanı başımızdaki Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanemizde bu noktada çok önemli çalışmalara imza atıyor, kütüphanemizde sadece 2025 yılı içerisinde 17 sergiye ev sahipliği yaptık. Burada tek tek saymaya kalksak saatlerimizi alacak daha nice çalışmayı, eseri, projeyi hayata geçirdik. İnşallah bundan sonra da kültür varlığımızı korumak ve güçlendirmek için sanatçılarımız, gençlerimiz, ülkemiz ve milletimiz için çalışmaya, koşturmaya kararlılıkla devam edeceğiz” diye konuştu.
ÖDÜLLER TAKDİM EDİLDİ
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuşmasının ardından ödüller sahiplerine takdim edildi. Erdoğan, Kültür ve Turizm Bakanlığı Özel Ödülleri’ne layık görülen Türk Dünyası Vakfı Mütevelli Başkanı Nabi Avcı’ya, Yapı Kredi Yayınları Genel Müdürü Tülay Güngen’e ve Güray Müze Kurucusu Mustafa Güray Tüysüz’e ödüllerini verdi. Yaşayan İnsan Hazineleri Ödülleri’nde ise ipek böcekçiliği ve dokumacılığı ödülü Emel Duman’a, geleneksel kuyumculuk ödülü Sevan Bıçakçı’ya, üç telli bağlama icracılığı ödülü Osman Kırca’ya, hüsn-i hat sanatı ödülü Hüseyin Öksüz’e, devdahlık geleneği ödülü Ertuğrul Şengülalp’a, folklorik bebek yapımcılığı ödülü Emine Polat’a, cilt sanatı ödülü Mehmet Karslı’ya, körüklü çizme ustalığı ödülü Mustafa Karpuzcu’ya, sedef kakma sanatı ödülü Mehmet Bülent Fıstıkçı’ya, zil yapım ustalığı ödülü Mehmet Tamdeğer’e Erdoğan tarafından verildi.
