İnme ve Beyin Hasarı Robotik Nörorehabilitasyon Merkezi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Engin Çakar, yüzde kayma, kolda güç kaybı ve konuşma bozukluğunun inmenin en önemli belirtileri arasında yer aldığını söyleyerek “Beyin damarlarında meydana gelen tıkanıklık veya kanama nedeniyle gelişen inme, zamanında müdahale edilmediğinde kalıcı fonksiyon kayıplarına yol açabiliyor. İnme sonrası tıbbi tedavinin ardından başlayan rehabilitasyon süreci ise hastaların hareket, denge ve günlük yaşam becerilerinin yeniden kazanılmasını destekliyor” dedi.
Memorial Şişli Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü ve İnme ve Beyin Hasarı Robotik Nörorehabilitasyon Merkezi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Engin Çakar, 29 Ekim Dünya İnme Günü öncesi; inmenin belirtileri, erken müdahale ve rehabilitasyon sürecinin önemi hakkında bilgi verdi.
Kol ve bacaklarınızdaki güç kaybını hafife almayın
Prof. Dr. Çakar, “İnme, beyne giden kan akışının bir damar tıkanıklığı nedeniyle kesilmesi veya azalması ya da beyin damarının kanaması sonucunda ortaya çıkmaktadır. Beyin dokusu yeterli oksijen ve besin alamadığında hücreler zarar görmeye başlamakta, bu durum beynin etkilenen bölgesine bağlı olarak farklı fonksiyon kayıplarına neden olabilmektedir. İnmenin en sık görülen belirtileri arasında yüzde ani gelişen asimetri, kol veya bacakta güç kaybı, konuşma ve anlama güçlüğü, görme bozuklukları, denge kaybı ve ani başlayan şiddetli baş ağrısı bulunmaktadır. Özellikle vücudun bir tarafında gelişen ani güçsüzlük, yüzün bir tarafında kayma veya konuşmanın bozulması durumunda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır. Belirtilerin kısa sürede kendiliğinden düzelmesi de tehlikenin geçtiği anlamına gelmemektedir. Bu nedenle belirtiler ortadan kalksa bile acil tıbbi değerlendirme gerekmektedir. Hastanın kendi imkânlarıyla hastaneye götürülmesi yerine ambulans çağrılması, uygun sağlık merkezine hızlı ve güvenli ulaşım açısından önem taşımaktadır” dedi.
Yaşam şeklinizdeki birkaç küçük değişiklikle inme riskini azaltabilirsiniz
Prof. Dr. Çakar, “İnme her yaşta görülebilmekle birlikte bazı hastalıklar ve yaşam alışkanlıkları riski artırmaktadır. Yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol, kalp ritim bozuklukları, sigara kullanımı, obezite ve hareketsiz yaşam, kontrol edilebilir risk faktörleri arasında yer almaktadır. Özellikle yüksek tansiyonun kontrol altında tutulması, diyabet ve kolesterol takibinin yapılması, sigaradan uzak durulması, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenme inme riskinin azaltılmasına katkı sağlamaktadır. Kalp ritim bozuklukları gibi inme riskini artırabilen hastalıkların erken tanınması ve uygun şekilde yönetilmesi de önem taşımaktadır. İnme riskini azaltmak için düzenli sağlık kontrollerinin ihmal edilmemesi ve kişisel risk faktörlerinin hekim tarafından değerlendirilmesi gerekmektedir” ifadelerini kullandı.
İnme sonrası rehabilitasyon süreci geciktirmeyin
Prof. Dr. Çakar, “İnme tedavisinde öncelik, hastanın acil müdahalesinin yapılması ve beyin hasarının mümkün olduğunca sınırlandırılmasıdır. Akut tedavinin ardından hastanın genel durumu ve tıbbi açıdan uygunluğu değerlendirilerek rehabilitasyon sürecinin planlanması gerekmektedir. İnme sonrasında bazı hastalarda kol ve bacak hareketlerinde kısıtlılık, yürüme ve denge sorunları, kas sertliği, yutma güçlüğü veya günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlığın azalması görülebilmektedir. Rehabilitasyonun amacı, bu fonksiyon kayıplarını azaltmak, mevcut hareket kapasitesini geliştirmek ve hastanın günlük yaşamda mümkün olduğunca bağımsız hale gelmesini desteklemektir. Fizik tedavi ve rehabilitasyon programı; hastanın yaşı, inmenin şiddeti, etkilenen beyin bölgesi, eşlik eden hastalıkları ve mevcut fonksiyonları dikkate alınarak kişiye özel biçimde oluşturulmaktadır. Tedavi kapsamında kas gücünü artırmaya, denge ve koordinasyonu geliştirmeye, oturma, ayağa kalkma ve yürüme gibi temel becerileri yeniden kazandırmaya yönelik uygulamalara yer verilebilmektedir. Rehabilitasyonun ne zaman başlayacağı ve hangi yoğunlukta sürdürüleceği hastanın klinik durumuna göre belirlenmektedir. Sürecin erken dönemde planlanması, hastanın iyileşme potansiyelinin desteklenmesi açısından önem taşımaktadır” diye konuştu.
Robotik rehabilitasyonla hareketlerinizi geri kazanabilirsiniz
Prof. Dr. Çakar, “İnme sonrası rehabilitasyonda kullanılan teknolojiler, hastaların hareket eğitimini destekleyen seçenekler arasında yer almaktadır. Robot destekli rehabilitasyon sistemleri, özellikle yürüme ve üst ekstremite hareketlerinin yeniden çalışılması amacıyla kullanılabilmektedir. Bu sistemler, hastanın hareket kapasitesine göre tekrarlayan ve kontrollü egzersizler yapılmasına olanak tanımaktadır. Böylece yürüme, adım atma, denge ve kol hareketleri gibi fonksiyonların geliştirilmesine yönelik çalışmalar planlanabilmektedir. Robotik rehabilitasyon her hasta için aynı şekilde uygulanmamakta; hastanın ihtiyaçları, fiziksel kapasitesi ve tedavi hedefleri doğrultusunda değerlendirilmektedir. Bu yöntemler, fizyoterapist eşliğinde yürütülen egzersizler ve diğer rehabilitasyon uygulamalarıyla birlikte kullanılabilmektedir. Robotik sistemlerin amacı geleneksel rehabilitasyonun yerini almak değil, uygun hastalarda tedavi programını desteklemektir” dedi.
İnme sonrası kişiye özel planlanan tedavi başarısını artırıyor
Prof. Dr. Çakar, “İnme sonrasında iyileşme süreci her hastada farklı ilerlemektedir. Beyin hasarının boyutu, etkilenen fonksiyonlar, rehabilitasyona başlama zamanı, hastanın genel sağlık durumu ve tedaviye katılımı bu süreci etkileyen faktörler arasında bulunmaktadır. Bazı hastalar rehabilitasyonla yürüme ve günlük yaşam becerilerinde önemli ilerleme kaydedebilirken bazı hastaların daha uzun süreli desteğe ihtiyacı olabilmektedir. Bu nedenle tedavi hedeflerinin gerçekçi biçimde belirlenmesi, ilerlemenin düzenli değerlendirilmesi ve programın hastanın gelişimine göre güncellenmesi gerekmektedir. Hasta yakınlarının rehabilitasyon sürecine katılması, ev ortamının hastanın ihtiyaçlarına uygun hale getirilmesi ve egzersizlerin sağlık ekibinin önerileri doğrultusunda sürdürülmesi de önem taşımaktadır. İnme sonrasında kaybedilen fonksiyonların yeniden kazanılması zaman ve düzenli çalışma gerektirebilmektedir. Erken müdahale, uygun rehabilitasyon programı ve multidisipliner yaklaşım, hastaların bağımsızlık düzeyini artırmayı ve yaşam kalitesini desteklemeyi amaçlamaktadır” ifadelerini kullandı.
