Ticaret Bakanlığı tarafından sektörde hizmet kalitesinin artırılması, kayıt dışılığın ve haksız rekabetin önlenmesi amacıyla hazırlanan ‘Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik’ Resmi Gazete’de yayımlandı.
1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek yönetmelik ile 6 yaşından büyük ve 180 bin kilometrenin üzerinde araçlar kiraya verilemeyecek. Ticaret Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre yönetmelik; tüketiciler tarafından gerçekleştirilen kiralamaları kapsıyor. Kiracısı tüketici olmayan kısa süreli kiralamalar, uzun süreli kiralamalar ve kamp taşıtı kiralamalar yönetmelik kapsamı dışında. Ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralayan işletmelerin yetki belgesi alması zorunlu olacak. Yetki belgesi için işletmelerin meslek odasına kayıtlı olması, vergi mükellefi bulunması ve iş yerinin ikamet veya yönetmelikte belirtilenler dışındaki mesleki ya da ticari faaliyetler amacıyla kullanılmaması gerekiyor.
Bunun yanı sıra işletme sorumlularının en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı ‘Seviye 4’ mesleki yeterlilik belgesine sahip olması şartı getiriliyor. Motorlu kara taşıtı kiralama faaliyetleri ile kiralamaya konu taşıtların takip ve kontrolü amacıyla Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi, Ticaret Bakanlığı tarafından 1 Ocak 2027 tarihine kadar kurulacak. Yetki belgesi başvuruları ve yetki belgesine ilişkin diğer işlemler bu sistem üzerinden gerçekleştirilecek.
Araçlara Yaş Ve Kilometre Sınırı
Tüketici güvenliğinin ve hizmet kalitesinin artırılması amacıyla kiralamaya konu taşıtların nitelikleri de belirleniyor. Buna göre; klasik taşıtlar hariç olmak üzere 6 yaşından büyük araçlar kiraya verilemeyecek. 180 bin kilometrenin üzerinde olan taşıtlar, elektrikli taşıtlarda ise 300 bin kilometrenin üzerinde olan taşıtlar kiralanamayacak. Periyodik bakımı zamanında yaptırılmayan veya ağır hasar kaydı bulunan taşıtların kiraya verilmesi yasaklanacak.
Asgari Araç Ve Nitelik Şartı
Kiralama işletmelerinin sahip olması gereken asgari taşıt sayıları da belirleniyor. Büyükşehir belediyesi olan illerin nüfusu 30 bini geçen ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerin, en az 5’i işletme adına tescilli olmak üzere toplam en az 10 taşıta sahip olması gerekiyor. Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçeler ile büyükşehir belediyesi olmayan illerde faaliyet gösteren işletmelerin ise en az 2’si işletme adına tescilli olmak üzere toplam en az 5 taşıta sahip olması şartı getiriliyor. Ayrıca büyükşehir belediyesi olan illerin nüfusu 30 bini geçen ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerin filolarında, birinin Türkiye’de üretilmesi koşuluyla en az 2 hibrit veya yalnızca elektrik motorlu taşıt bulundurması zorunlu hale getiriliyor.
Bu düzenleme ile çevre dostu ulaşımın teşvik edilmesi ve yerli üretimin desteklenmesi hedefleniyor.
Tüketicinin Depozito Ve İptal Hakkı
Yönetmelik ile tüketicilerin kiralama süreçlerinde karşılaşabileceği mağduriyetlerin önlenmesine yönelik de düzenlemeler var. Depozito tutarına sınır getiriliyor. Buna göre alınabilecek depozito; 1 ila 6 günlük kiralamalarda en fazla 3 günlük kira bedeli, 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli ile sınırlandırılıyor. Taşıtın tüketici tarafından iade edilmesini takip eden 7 gün içerisinde depozitonun iade edilmesi zorunlu hale getiriliyor.
Ön ödemeli rezervasyonlarda ise taşıtın teslimine 24 saatten az süre kalmamış olması kaydıyla tüketiciye, rezervasyon tarihinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve kesinti yapılmaksızın rezervasyonda değişiklik yapma veya rezervasyonu iptal etme hakkı tanınıyor.
Keyfi Ücret Talebi Yok
Olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma ve yıpranmalar için tüketiciden herhangi bir bedel talep edilemeyecek ve bu gerekçelerle depozitodan kesinti yapılamayacak. İşletmeler tarafından mevsim şartları ile trafik ve kiracı güvenliğinin gerekli kıldığı hallerde kış lastiği sağlanması zorunlu olacak. Sigorta güvenceleri kiralama bedeline dahil edilecek; kiracının sigortadan yararlanma hakkının ek bir ücret veya şarta bağlanması yasaklanacak. Ayrıca işletme ve kiracının anlaşmaya vardığı durumlar hariç olmak üzere, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir karar bulunmaksızın değer kaybı nedeniyle kiracıdan herhangi bir bedel talep veya tahsil edilemeyecek.
Kiralama işletmelerine, hasar ve arıza durumlarında kiracıların her an ulaşabilmesini sağlayacak sürekli ve erişilebilir bir iletişim altyapısı oluşturma yükümlülüğü de getiriliyor.
İlan İçin Yetki Belgesi Zorunluluğu
Yönetmelik ile aracı platformlar ve ilan platformları da düzenleme kapsamında. Bu platformların haksız ticari uygulamalarda bulunmaları yasaklanırken, kiralama ilanı veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadıklarını kontrol etmeleri zorunlu olacak. Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin bu platformlara üye olması ve ilan vermesi engellenerek, tüketicilerin internet ortamındaki kiralama işlemlerinde de korunması sağlanıyor.
1 Ocak’ta Yürürlüğe Girecek
Sektörün yeni düzenlemeye uyum sağlayabilmesi ve gerekli sistem altyapısının oluşturulabilmesi amacıyla yönetmelik, 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Mevcut işletmelere yetki belgesi almaları için 1 Temmuz 2027 tarihine, asgari taşıt sayısı ve taşıt niteliklerine ilişkin şartları sağlamaları için ise 1 Ocak 2028 tarihine kadar süre tanınıyor. Aracı platformlar ve ilan platformları için de uyum süreci öngörülüyor. Bu platformlar ile kiralama işletmeleri arasında Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce imzalanmış sözleşmelerin 1 Temmuz 2027 tarihine kadar Yönetmeliğe uygun hale getirilmesi gerekiyor.
Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik ile kiralama süreçlerinde şeffaflık ve hesap verebilirliğin artırılması, sözleşme koşullarının netleştirilmesi, tüketici haklarının güçlendirilmesi ve kiralanan taşıtların teknik yeterlilik standartlarının yükseltilmesi hedefleniyor. Düzenleme aynı zamanda kayıt dışı faaliyetlerin ve haksız rekabetin önüne geçerek sektörde adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamının tesis edilmesine katkı sağlayacak.
