Kiracıların evden ayrılırken en sık karşılaştığı anlaşmazlıklardan biri depozito iadesi oluyor. Türk Borçlar Kanunu’na göre konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence bedeli üç aylık kira tutarını aşamıyor.
Depozitonun bankada tutulmasına ilişkin düzenleme ve kira sözleşmesinin sona ermesinden sonraki üç aylık süreç de hem kiracıları hem ev sahiplerini ilgilendiriyor. Peki, ev sahibi depozitoyu hangi durumlarda kesebilir, kiracı parasını nasıl geri alabilir?
Türkiye’de konut kiralarının yükselmesiyle birlikte kiralama sırasında alınan depozitoların miktarı ve geri ödenmesi konusu önemini koruyor.
Ev sahipleri, kiralanan taşınmazın sözleşmeye uygun şekilde teslim edilmesini güvence altına almak amacıyla kiracılardan depozito talep edebiliyor.
Ancak depozitonun miktarı, saklanması ve iadesine ilişkin kurallar 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda düzenleniyor.
Ev sahibi en fazla kaç aylık depozito alabilir?
Türk Borçlar Kanunu’nun 342. maddesine göre konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence bedeli üç aylık kira tutarını aşamıyor.
Örneğin aylık kira bedeli 20 bin TL olan bir konutta sözleşmeyle kararlaştırılabilecek güvence tutarı en fazla 60 bin TL olabiliyor.
Tarafların sözleşmede farklı ifadeler kullanması, kanunda belirlenen üst sınırın aşılmasına tek başına hukuki dayanak oluşturmuyor.
Depozito bankaya yatırılmak zorunda mı?
Kanuna göre para olarak verilen güvence bedelinin, kiraya verenin onayı olmaksızın çekilemeyecek şekilde vadeli bir tasarruf hesabına yatırılması gerekiyor.
Güvence olarak kıymetli evrak verilmesi kararlaştırılmışsa bunların da bankaya depo edilmesi öngörülüyor.
Bu düzenlemenin amacı, güvence bedelinin kira ilişkisi boyunca korunmasını ve taraflar arasında anlaşmazlık yaşanması halinde belirli hukuki koşullara göre iade edilmesini sağlamak.
Ev sahibi depozitoyu hangi durumlarda kesebilir?
Kiracının sözleşmeden veya kanundan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde güvence bedeliyle bağlantılı talepler gündeme gelebiliyor.
Ödenmemiş kira borçları, kiracının sorumlu olduğu zararlar ve sözleşmeden kaynaklanan diğer geçerli yükümlülükler bu kapsamda değerlendirilebiliyor.
Ancak ev sahibinin yalnızca kendi iddiasına dayanarak her durumda depozitonun tamamını alıkoyma hakkı bulunmuyor.
Zararın niteliği, kiracının sorumluluğu, sözleşme hükümleri ve ilgili yasal düzenlemeler önem taşıyor.
Ev sahibi normal yıpranma için depozito kesebilir mi?
Türk Borçlar Kanunu’nun 334. maddesi kapsamında kiracı, kiralananı sözleşmeye uygun kullanım sonucunda meydana gelen eskime ve bozulmalardan sorumlu tutulmuyor.
Bu nedenle evin olağan kullanımı sırasında oluşan normal yıpranmalar ile kiracının kusurundan kaynaklanan zararlar birbirinden ayrılıyor.
Örneğin uzun süreli kullanım sonucunda duvar boyasının eskimesi her durumda kiracının tazminat ödemesini gerektiren bir zarar olarak değerlendirilemez.
Buna karşılık kiracının kusuruyla meydana gelen ve olağan kullanımın ötesine geçen hasarlar için tazminat talebi gündeme gelebiliyor.
Depozito kaç gün içinde iade edilir?
Depozitonun iadesine ilişkin en önemli düzenlemelerden biri Türk Borçlar Kanunu’nun 342. maddesinde yer alıyor.
Kanuna göre kiraya veren, kira sözleşmesinin sona ermesini izleyen üç ay içerisinde kiracıya karşı kira ilişkisiyle bağlantılı bir dava açtığını veya icra ya da iflas yoluyla takibe giriştiğini bankaya yazılı olarak bildirmezse banka, kiracının talebi üzerine güvenceyi iade etmekle yükümlü oluyor.
Ancak bu üç aylık süre, ev sahibinin her koşulda depozitoyu üç ay boyunca bekletebileceği anlamına gelmiyor.
Güvence bedelinin iadesinde tarafların anlaşması, sözleşmenin sona ermesi, mevcut borç ve zarar iddiaları ile paranın hangi yöntemle teslim edildiği önem taşıyor.
Depozito son kira yerine kullanılabilir mi?
Kiracının sözleşme sona ermeden önce son ayın kirasını depozitodan mahsup etmesi, tarafların anlaşması veya hukuki koşullar değerlendirilmeden otomatik bir hak olarak kabul edilemiyor.
Depozito, kira ilişkisinden doğabilecek yükümlülükleri güvence altına almak amacıyla alınıyor.
Bu nedenle son kira bedelinin ödenmemesi, ayrıca kira borcu uyuşmazlığına neden olabiliyor.
Ev sahibi depozitoyu vermezse ne yapılmalı?
Depozitonun iade edilmemesi halinde öncelikle güvence bedelinin nasıl ödendiğinin, kira sözleşmesinin ve taşınmazın teslim durumunun incelenmesi gerekiyor.
Kiracılar, ödeme belgeleri, banka kayıtları ve taşınmazın teslim edildiğini gösteren tutanak gibi belgelerle taleplerini destekleyebiliyor.
Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda, kanundaki istisnalar dışında dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması gerekiyor.
Arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamaması halinde uyuşmazlığın niteliğine göre yargı yoluna başvurulabiliyor.
Depozito güncel kira üzerinden mi geri ödenir?
Depozitonun hangi tutar üzerinden iade edileceği, güvencenin nasıl verildiğine, sözleşme hükümlerine ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmesi gereken bir konu.
Bankada tutulan güvence bedelinde hesapta biriken getiriler de dikkate alınabiliyor.
Buna karşılık bütün depozitoların otomatik olarak son ayın kira bedeline eşitlenerek iade edileceğine ilişkin genel bir yasal kural bulunmuyor.
Bu nedenle özellikle uzun süreli kira ilişkilerinde güvence bedelinin iadesi konusunda sözleşme ve ödeme kayıtlarının incelenmesi önem taşıyor.
