Osmaniye’nin Düldül Dağı’nda doğasever Mehmet Çelik tarafından bulunan yeni bitki türü, Ege Üniversitesi (Eü) Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ile yürütülen çalışmalarla bilim dünyasına kazandırıldı. Yeni türe, Mehmet Çelik’in eşi Sumru Çelik’e ithafen ‘Saxifraga sumruae’ adı verildi.
Düziçi ilçesinde yer alan ve biyolojik çeşitlilik açısından Türkiye’nin en önemli dağ silsilelerinden biri olan Amanos Dağları’nın bir uzantısı olan Düldül Dağı’nda, bilim dünyasına yeni bir bitki türü keşfedildi. Mali Müşavir, doğasever ve amatör botanikçi Mehmet Çelik tarafından keşfedilen tür, Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ile yürütülen çalışmalar sonucunda literatüre kazandırıldı. Türe, Mehmet Çelik’in eşi Sumru Çelik’e ithafen ‘Saxifraga sumruae’ adı verildi. Türün Türkçe bilimsel adı da yaşadığı bölgeye atfen ‘Düldül Taşkıranı’ olarak belirlendi.
Bitki türünün keşif süreciyle ilgili bilgi veren Prof. Dr. Yıldırım, türün Mehmet Çelik’in Düldül Dağı’nda, sarp kayalıklarda, zirveye yakın bin 800 ile 2 bin 200 metre aralıklardaki kalker kayalıklarda keşfettiği bir taşkıran cinsi olduğunu söyledi.
Dülgül Dağı’na Has Endemik Sayısı 8 Oldu
Taşkıranların dünya genelinde yaklaşık 480-500 tür olarak yayılış gösterdiğini söyleyen Prof. Dr. Yıldırım, “Ülkemizde yaklaşık olarak 23 türü vardı, bu türle beraber sayısı 24’e çıktı. Düldül Taşkıranı ile beraber bunlardan 5 tanesi ülkemize endemik olan bitkiler olarak listeye girdi. Düldül Dağı, biyoçeşitlilik açısından çok önemli bir nokta. Üzerinde barındırdığı onlarca endemik bitki türü bulunmaktadır. Bunlardan 7 tane endemik ise dünyada sadece Düldül Dağı’nda yayılışı olan nokta endemikleridir. Düldül Taşkıranı’nın keşfi ile Düldül Dağı’na has endemik sayısı 8 oldu. Bu 8 endemiğin hemen hepsi dağın zirvesinde” dedi.
Teleferik Çalışmaları Habitata Çok Ciddi Zarar Veriyor
Son yıllarda zirveye yakın habitatların bulunduğu bölgede teleferik çalışmaları olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Yıldırım, “Teleferik çalışmaları esnasında bu habitatlar çok ciddi zarar görmekte. Bu bitkinin tür kök sayısına baktığımızda 250 kadar bireye rastladık. Burada küçük bir alanda bile yapılan bir tahribat bitki de çok önemli bir sıkıntıya neden olabilecek düzeydedir. Bu anlamda teleferik çalışmaları esnasında çalışmayı üstleniciler, yerel yönetim ve milli parklar açısından bu dağa has olan 8 endemik türle beraber koruma altına alınması oldukça önemli. Çünkü tehlike altında olan bir bitki. 250 köke sahip olması ve sadece dağın zirvesinde bulunması, bir de insan tehdidinin bulunması bitkinin her an neslinin tükenebileceğini göstermektedir. Küresel iklim krizi de özellikle yüksek dağdaki bu bitkilerin popülasyonları üzerine çok ciddi etkiler göstermekte. Zaten küresel ısınma tehdidi varken bir yandan da teleferik nedeniyle habitatlarının bozulması ciddi anlamda bitkinin neslini tehlike altında bırakıyor” diye konuştu.
Görülmeye Değer Bir Bitki
Mehmet Çelik de Düldül Dağı’nın zirvesinde büyüyen ‘Saxifraga’yı ilk defa 2019’da gördüğünü söyleyerek, “Uzun süre araştırdıktan sonra Prof. Dr. Hasan Yıldırım ile yeni bir tür olarak kazandırdık. Bitki sarp kayalıkların çatlaklarında yetişiyor, Türkçe adı Taşkıran. Çalışmalar sonucunda bitkiye eşime ithafen ‘Saxifraga sumruae’ adını verdik. Türkçe adını Düldül Taşkıran koyduk. Bitki taşların kayaların arasında altında, sert bir yaprak yapısı var, onun üzerinde 5-6 cm yüksekliğinde boy veren çiçekler açan bir bitki. Ulaşılması ve görülmesi zor ama görülmeye değer bir bitki” dedi.
