Kamu Denetçiliği Kurumu’na (KDK) başvuran bir sigortalı, emeklilik başvuru tarihine göre maaşların değiştiğini, aynı şartlara rağmen kısa süre farkla daha geç emekli olanların daha düşük aylık aldığını belirterek itiraz etti.
KDK, yalnızca tahsis talep tarihine bağlı olarak oluşan emekli aylığı farklarının yarattığı mağduriyetin giderilmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) mevzuat değişikliği yapılmasını tavsiye etti.
KDK’ya başvuran bir sigortalı, yaş şartını sağlayamadığı için 2024 yılında emekli olamadığını, ancak bu yıldan sonra emekli olması halinde bağlanacak aylığın 2024 yılı için hesaplanan aylıktan daha düşük olacağını belirterek, durumun adil olmadığını ileri sürdü ve emekli aylıklarındaki düşüşün engellenmesini talep etti. Başvuru üzerine KDK, SGK’dan görüş istedi. SGK tarafından KDK’ya gönderilen yazıda, emekli aylıklarının sigortalının prim ödeme gün sayısı, prime esas kazançları, yaşı ve tahsis talep tarihi gibi unsurlar dikkate alınarak yürürlükteki mevzuata göre hesaplandığı belirtildi. Aynı sigortalının farklı yıllarda emeklilik talebinde bulunması halinde ortaya çıkan aylık farklarının mevcut mevzuat hükümlerinin uygulanmasından kaynaklandığı ifade edildi. Ayrıca bu farklılığın giderilmesine yönelik bir çalışma bulunmadığı bildirildi.
‘ENFLASYON DALGALANMALARI MAAŞLARI ETKİLİYOR’
KDK’nın değerlendirmesinde, uyuşmazlığın temelinde aynı koşul ve şartlara sahip sigortalıların yalnızca tahsis talep tarihine bağlı olarak farklı tutarda emekli aylığı alması olduğu vurgulandı. 2008 sonrası yürürlüğe giren sistemde yapılan düzenlemeler nedeniyle, özellikle enflasyon oranlarındaki dalgalanmalara bağlı olarak emekli aylıklarında yıllar arasında ciddi farklar oluşabildiği kaydedildi. Kararda, yüksek enflasyon yaşanan bir yılı takip eden dönemde enflasyonun düşmesi halinde, sonraki yıl emekli olan sigortalıların daha düşük aylık alabildiği, bu durumun 2024 yılı için de geçerli olduğu belirtildi. Nitekim 2024 yılı Aralık ayında emeklilik başvurusunda bulunan bir sigortalı ile aynı kişinin 2025 yılı Ocak ayında başvurması halinde bağlanacak aylıklar arasında yaklaşık yüzde 30 fark oluşabildiği ve bu farkın ilerleyen yıllarda da devam edebileceğinin tespit edildiği ifade edildi.
‘HAKKANİYET İLKESİNE UYGUN DEĞİL’
KDK, tahsis talep tarihine bağlı olarak oluşan bu farkın, her ne kadar mevzuata uygun hesaplama yöntemlerinden kaynaklansa da ortaya çıkan sonuç itibarıyla hakkaniyet ilkesine uygun olmadığını değerlendirdi. Bu kapsamda, emekli aylıklarının bir önceki yıl bağlanan aylıklardan daha düşük olmamasına yönelik yasal düzenleme yapılması önerildi. Ayrıca yıl içinde yapılan seyyanen artışlar ve ek zamların, sonraki yılların emekli aylığı hesaplamalarına dahil edilmemesinin eşitsizliğe yol açtığına dikkat çekilerek, bu artışların sisteme dahil edilmesinin farklı tarihlerde emekli olan sigortalılar arasındaki maaş farklarını azaltacağı belirtildi.
MEVZUAT DEĞİŞİKLİĞİ TAVSİYESİNDE BULUNULDU
Kararda, emekli aylığı hesaplama sisteminde kullanılan parametrelerin vatandaşlar tarafından kolay anlaşılabilir ve öngörülebilir olmamasının da sorun yarattığına işaret edilerek, sosyal güvenlik sistemine ilişkin düzenlemelerin daha şeffaf ve anlaşılır hale getirilmesi gerektiği vurgulandı. Açıklanan gerekçelerle başvuruyu kabul eden KDK, yalnızca tahsis talep tarihine bağlı olarak oluşan emekli aylığı farklarının yarattığı mağduriyetin giderilmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile SGK’ya mevzuat değişikliği yapılması yönünde tavsiyede bulundu. İlgili idarelerin, karar doğrultusunda 30 gün içinde işlem tesis ederek KDK’ya bildirimde bulunması gerektiği belirtildi.
