İzmir’in Karaburun ilçesinde, balıkların geçiş güzergahlarında uygulanan geleneksel avlanma yöntemi ‘çökertme dalyan’, bir asırdan fazla bölge halkı tarafından sürdürülüyor. Balık sürüsü ağın içine girdiğinde ipler çekilip ağı kaldırılarak balıklar yakalanıyor.
Karaburun ilçesinde, balıkların geçiş güzergahlarında uygulanan geleneksel avlanma yöntemi ‘çökertme dalyan’ ile balıkçılar, sabahın ilk saatlerinde ağlarını kurarak gözetleme kulübelerinde beklemeye başlıyor. Denizdeki en küçük hareketi bile kaçırmamak için saatlerce nöbet tutan balıkçılar, balık sürüsü ağın içine girdiğinde ipleri çekerek ağı kaldırıyor. Daha sonra küçük teknelerle ağın içine girilerek balıklar toplanıyor. Bu yöntemi kullanan ve sayıları her geçen gün azalan balıkçılar, günümüzde yalnızca kefalin bol olduğu dönemlerde avlanıyor. Çökertme dalyan avcılığı yapan Mehmet Balıkçı (43), balıkçılık yapmadığı dönemlerde çiftçilik yaptığını söyledi. Çökertme dalyan avcılığının ata mesleği olduğunu söyleyen Balıkçı, “Dededen babaya, babadan da bana geçti. 15 yaşından beri yapıyorum” dedi.
‘BALIĞI AĞIN İÇİNDE HAPSEDİYORUZ’
“Bu iş sadece sabırdır, gelip sabahtan akşama bekliyoruz” diyen Balıkçı, “Sabah ağımızı alıp denize geliyoruz. Denizin içerisine diktiğimiz iki tane direk var. Direklere ağımızı bağlayıp, iplerin bir ucunu kulübeye alıyoruz. Gözetleme kulübesinde balığı bekliyoruz. Balık ağın içine girdiği zaman iki ipi aynı anda kaldırıp balığı ağın içinde hapsediyoruz. Sonrasında küçük teknemizle içeri girip ağı kaldırıp teknenin içine alıyoruz” diye konuştu. Ağustos, eylül, ekim aylarında ve kışın hava müsait olduğu dönemlerde 1-2 ay avlandıklarını söyleyen Mehmet Balıkçı, “Sadece kefal avlıyoruz. Günde 5, 50 ya da 100 tane de gelebilir, hiç de gelmeyebilir” dedi. Avlanırken yem ya da radar sistemi kullanmadıklarını aktaran Balıkçı, “Nasibimizde varsa tutarız, yoksa boş gideriz” diye konuştu.
‘İŞİN SERMAYESİ BEKLEMEK’
Tepeboz Su Ürünleri Kooperatifi Başkanı Recep Haskan ise “Çökertme avcılığı yöremize özgü bir avcılık. Yarımadada Balıklıova’dan Küçükbahçe’ye kadar 25 tane kurulu çökertme avcılığının yapıldığı dalyan var. 2 tane de Foça’da var. Başka da hiçbir yerde bu avcılık türü yok. Sadece yöremize ait bir avcılık türü. Bir dalyanda en az 2-3 kişi avlanıyorlar. İşin sermayesi beklemek ve gelen balığı avlamak. Son zamanlarda balık az ama arkadaşlarımız sabırla bekliyor” dedi.
Çökertme avcılığının geçmişinin Cumhuriyetin ilanı öncesine dayandığını belirten Haskan, “Rumların olduğu zamanlardan bu yana bu avcılık türü var. O günlerden bugünlere geliyor. En çok da dededen toruna geçiyor. Geçmişle günümüzü kıyaslarsak meslek bitmek üzere, son yıllarını yaşıyor. Çünkü artık bir evi geçindirecek bir getirisi yok. Bunlar belirli dönemlerde, balığın en çok bol olduğu geçiş dönemlerinde kuruluyor. Ocak, şubat, mart, ağustos, eylülde yapılıyor” diye konuştu.
