Antalya’da Roma Dönemi’ne ait Kale Kapısı burçlarının, günde 64 kez geçen eski tip tramvayların oluşturduğu titreşimler nedeniyle çökme riskiyle karşı karşıya olduğu tespit edildi. Risk raporlarla ortaya konulurken, uzmanlar acil önlem çağrısı yaptı.
Kentin simge yapılarından Saat Kulesi’nin batısında yer alan, Roma Dönemi’ne tarihlenen ve Selçuklu kitabelerini de barındıran Antalya Büyükşehir Belediyesi sorumluluğundaki tarihi burçların, nostaljik tramvay hattından kaynaklanan yoğun titreşimler nedeniyle yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu belirlendi. Son yağış ve fırtınalarla birlikte riskin kritik seviyeye taşındığı bildirilirken, Gebze Teknik Üniversitesi tarafından hazırlanan teknik raporlar yeniden gündeme geldi.
‘TEHLİKE ARTTI’
Gebze Teknik Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü’nden tarihi yapılar alanında uzman Prof. Dr. Ferit Çakır’ın 2023 yılında Saat Kulesi’nin restorasyonu öncesinde bölgede yaptığı teknik incelemeler sonrası hazırladığı raporda; Saat Kulesi ile birlikte batısındaki tarihi burç ve sur kalıntıları ile diğer yapıların, günde 64 kez tramvay geçişinin oluşturduğu titreşimler nedeniyle yıkılabileceği kaydedildi. Antalya Saat Kulesi restorasyonu kapsamında yapılan teknik ölçüm çalışmaları sırasında ortaya çıkan tehlikeyle ilgili son şiddetli yağmur ve fırtına sonrasında burç yapısındaki tehlikenin arttığına işaret edildi.
‘RAYLARA İZOLASYON YAPILSIN’
Ciddi titreşimler oluştuğunu ve burç yapısının yıkılabileceğini belirten Prof. Dr. Çakır, “Biz orada kayıtları aldığımız zaman, tramvay geçişleri nedeniyle inanılmaz bir tahrip var. ‘Mutlaka izolasyon yapılsın’ diye önerdim. Bu rayların altına izolasyon yapılırsa sistem çok rahatlar. Etrafına hiçbir titreşim geçmez. Hatta örnekleri İstanbul’da, tarihi Yarımada’daki tramvayda var. Çok rahat yapılan bir sistem. Raylar açılacak, sonrasında izolasyon yapılıp, tekrardan kontak çıkarılacak. Çok hızlı bir şekilde titreşimi keser bu. Ya da o titreşim hattını kullanmamak lazım. Çünkü eski tip bir tramvay. Aşırı titreşim kaynağı var” dedi.
‘GEÇTİĞİ HER YERDE SIKINTI VAR’
Saat Kulesi’nden aldıkları kayıtların tramvay her geçtiğinde bir titreşimi olduğunu net gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Ferit Çakır, “Bu tekrarlı bir yük olduğu için zaman içinde sorun çıkaracak. Saat Kulesi’nde bazı önlemler aldık ama ‘Etraftaki diğer yapılara da önlem almak lazım ya da direkt ray sistemine önlem almak lazım’ diye rapora bunları yazmıştım. Geçen yağışlarda da kısmen bir yıkılma olmuştu orada. Bunu tek Saat Kulesi gibi düşünmeyin. Geçtiği her yerde sıkıntılar var. Artık birazcık zayıflamış yapısı da vardı. Üstüne bir de yağmur gelince muhakkak bir sorun çıkarmıştır” diye konuştu.
BÜYÜKŞEHİR’E DİLEKÇE
Diğer yandan eski Antalya Rölöve ve Anıtlar Bölge Müdürü, koruma ve restorasyon uzmanı Cemil Karabayram, Antalya Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı’na bir dilekçe göndererek uyarıda bulundu. Karabayram dilekçesinde; Kale Kapısı bölgesindeki tescilli taşınmazlardan Roma Dönemi burç yapısının geçmiş yıllardaki fotoğrafı ile tahribata uğradığını gösteren bugünkü fotoğraflarına yer verdi. Cemil Karabayram, tramvay hattına sıfır noktasında yer alan burç yapısının iklimsel etkiler, şiddetli yağmur ve fırtına sonucu üst örtünün kiremit ve harç yapısının olumsuz etkilenmesi nedeniyle ciddi risk oluştuğunu kaydetti.
2023 YILINDA BİLDİRİLMİŞ
Karabayram dilekçesinde; 2023-2024 yıllarında Büyükşehir Belediyesi ilgili birimlerine, Antalya Saat Kulesi çalışmaları ilişkin 2023 yılında Gebze Teknik Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ferit Çakır tarafından hazırlanan raporda, tramvay hattına ilişkin çözüm önerileri getirildiğini, gerekli önlemlerin alınması hususunun ilgili kurumlara bildirildiğini söyledi.
ACİL TEDBİR UYARISI
Burç yapısının üst çatı örtüsündeki eski kiremitlerin mukavemetini kaybettiğine dikkati çeken Cemil Karabayram, dilekçede şu uyarıda bulundu: “Yükseklik etkisi göz önüne alındığında yağmur, fırtına, şiddetli rüzgar ile anlık hareketle hayati risk taşıdığı ve düşme ihtimali görülmektedir. Burç yapısının 1965 ve 1970 yıllarında geçirdiği onarım ve koruma çalışmaları etkisini kaybetmiştir. İklimsel koşulların yanı sıra tramvay hattının oluşturduğu sarsıntı, titreşim faktörleri değerlendirildiğinde burç yapısında gerekli tedbirlerin alınmaması durumunda yerli ve yabancı ziyaretçilerin geçtiği bir turizm güzergahı, aktif kullanılan geçiş yolu olması sebebiyle, kiremitlerin rüzgarın etkisiyle kayması durumunda telafisi imkansız can ve mal kayıplarına yol açacağı, acil olarak gerekli tedbirlerin alınmaması durumunda olumsuz sonuçlar oluşturacağı net olarak algılanmaktadır.”
ÇELİK HASIRLI KORUMA
Burç yapısı ve tramvay hattına yönelik kapsamlı bir çalışmanın büyük zaman alacağına işaret eden Karabayram, geçici tedbir olarak üst örtünün özel çelik hasır telle sağlamlaştırılması, güvenlikli geçiş güzergahı oluşturulması gerektiğini bildirdi. Ayrıca tramvay hattının titreşimini azaltmak amacıyla hat raylarının arasına titreşimi en aza indiren muhtelif malzemelerin kullanılması gerektiği de dilekçede kaydedildi.
