Filistinli miltan grup Hamas’ın cumartesi sabahı İsrail’e karşı başlattığı saldırılar iki taraf arasında savaşa dönüştü. Hamas’ın saldırılarında şu ana kadar İsrail’de en az 1300 kişi, Gazze’de ise İsrail’in misillemesinde en az 1537 kişi yaşamını yitirdi. Peki İsrail-Filistin savaşı neden başladı? Savaşta güncel durum nedir?
Hamas nedir?
Hamas, Gazze Şeridi’ni yöneten Filistinli militan bir gruptur. İsrail’i yok etmeye yemin etmiş ve onun yerine bir İslam devleti kurmak istiyor. Hamas, Gazze’de iktidara geldiği 2007’den bu yana İsrail’le birçok kez savaştı.
Bu savaşlar arasında İsrail’e binlerce roket ateşledi veya diğer grupların ateşlenmesine izin verdi ve başka ölümcül saldırılar da gerçekleştirdi. İsrail ayrıca defalarca Hamas’a hava saldırılarıyla saldırdı ve Mısır’la birlikte 2007’den bu yana Gazze Şeridi’ni kendi güvenliği olduğunu iddia ettiği için ablukaya aldı.
Hamas, İsrail, ABD, Avrupa Birliği ve İngiltere’nin yanı sıra diğer güçler tarafından terörist grup olarak tanımlanıyor. Hamas, kendisini finanse eden, silah ve eğitim sağlayan İran tarafından destekleniyor.
Gazze Şeridi nedir?
Gazze Şeridi, İsrail, Mısır ve Akdeniz arasında 41 km uzunluğunda ve 10 km genişliğinde bir bölgedir. Yaklaşık 2,3 milyon kişiye ev sahipliği yapmaktadır ve dünyadaki en yüksek nüfus yoğunluklarından birine sahiptir.
Birleşmiş Millerler’e (BM) göre Gazze nüfusunun yaklaşık %80’i uluslararası yardıma muhtaçken, yaklaşık bir milyon insan günlük gıda yardımına muhtaç durumdadır.
Hamas neden şimdi saldırdı?
Hamas’ın 7 Ekim’deki saldırısı herhangi bir uyarı yapılmadan gerçekleşmesine rağmen, İsrail-Filistin geriliminin tırmandığı bir dönemde gerçekleşti.
Bu yıl, İsrail işgali altındaki Batı Şeria’daki Filistinliler için kaydedilen en ölümcül yıl oldu. Hamas aynı zamanda Filistinliler arasındaki popülaritesini artırmak için İsrail’e karşı büyük bir propaganda zaferi elde etmeye çalışıyor olabilir.
Bu kadar çok İsrailliyi esir almış olması muhtemelen İsrail hapishanelerinde tutulan yaklaşık 4.500 Filistinlinin bir kısmını serbest bırakması için İsrail’e baskı yapmayı amaçlıyor. Saldırının İsrail’in baş düşmanı İran tarafından düzenlendiğine dair spekülasyonlar da var, ancak İran’ın BM büyükelçisi ülkesinin olaya karıştığını yalanladı.
İran ve Hamas, İsrail ile Suudi Arabistan arasında giderek artan tarihi bir barış anlaşması ihtimaline de kararlı bir şekilde karşı çıkıyor; bu, İsrail’in saldırılara askeri tepkisinin Arap dünyasında yaygın bir öfkeye yol açması halinde engellenebilir.
ABD işin içinde mi?
Amerika, İsrail’in en yakın müttefikidir. Hamas saldırısının ardından ABD, bir uçak. gemisi, gemi ve jetleri Doğu Akdeniz’e taşıyacağını, ayrıca İsrail’e ek teçhizat ve mühimmat vereceğini duyurdu.
Filoyu tam olarak neden hareket ettirdiği belli değil ancak bu, İsrail’e yönelik bir destek gösterisinin yanı sıra, İsrail’in düşmanı ve Hamas’ın destekçisi Hizbullah’a da İsrail’e saldırmaması konusunda bir uyarı olabilir.
Hamas saldırısında dokuz ABD vatandaşı ve İsrail hariç yaklaşık 16 ülkeden kurbanlar öldürüldü.
Sahadaki son durum nedir?
Savaş 7. gününe girerken İsrail, Gazze Şeridi’ni hava saldırılarıyla vurdu ve Hamas Tel Aviv’e roket attı .
İsrail ordusu, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun savaş zamanı birlik kabinesi kurması ve Hamas’ı “ezip yok etme” sözü vermesinin ardından Gazze’ye olası bir kara saldırısına hazırlandığını söyledi.
Hamas’ın Cumartesi günkü saldırısının ardından İsrail hava saldırıları, hastaneler de dahil olmak üzere Gazze’deki tüm mahalleleri isle kapladı. Geriye kalan klinikler ve acil servis birimleri ise elektrik ve malzeme olmadan çalışıyor.
Dışişleri Bakanı Antony Blinken, aralarında Netanyahu’nun da bulunduğu bölgesel liderlerle görüşmek üzere İsrail’e geldi. Blinken ayrıca festival katliamından sağ kurtulanlarla da görüştü. Beyaz Saray Perşembe günü Hamas saldırısında 27 ABD vatandaşının öldürüldüğünü söyledi.
Gazze’de büyüyen kriz, hayati önem taşıyan malzemelerin tükenmesi nedeniyle 330.000’den fazla insanın yerinden edilmesine neden oldu. İsrail, Hamas’ın rehin aldığı tahmin edilen 100 ila 150 kişiyi serbest bırakana kadar “tam kuşatmanın” kaldırılmayacağını söyledi.
222’si asker olmak üzere en az 1.300 İsrailli öldürüldü, 3.300’den fazlası da yaralandı. Gazze’de en az 1.537 kişi öldü, 500’ü çocuk ve 276’sı kadın olmak üzere 6 bin 612’den fazla kişi de yaralandı.
Şu ana kadar uluslararası tepkiler nasıl?
Dünyanın her yerindeki insanlar, çatışmalar devam ederken hem Filistin’e hem de İsrail’e destek vermek için şehirlerinin sokaklarına döküldü. İnsanların Filistin’e destek için bayrak salladığı görülen ülkelerden bazıları arasında İspanya, Güney Afrika ve Suriye yer alıyor.
Kuzey Amerika’da ABD’nin Chicago ve New York şehirlerinde ve Kanada’nın Ottawa şehrinde Filistin’e destek amacıyla protestolar düzenlendi.
Bu arada Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, İsrail ile dayanışma içinde olduğunu ifade etti.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İsrail-Filistin çatışmalarına tepkisinin “İnsanların en temel ihtiyaçlarını karşılamasını engellemek ve sivillerin yaşadığı evleri bombalamak” şeklinde olduğunu söyledi.
Fransa dışişleri bakanlığı, Fransa’nın “İsrail’e ve halkına karşı yürütülen terör saldırılarını” kınadığını ve Fransa’nın İsrail ile tam dayanışmasını ifade ettiğini söyledi.
Dışişleri Bakanı James Cleverly, İngiltere’nin Filistinli Hamas grubu tarafından İsrail’e düzenlenen saldırıyı “kesinlikle kınadığını” söyledi.
Hindistan Başbakanı Narendra Modi, İsrail’deki terör saldırıları haberi karşısında derin bir şok yaşadığını ve Hindistan’ın bu zor zamanda İsrail ile dayanışma içinde olduğunu söyledi.
Mısır, dışişleri bakanlığından yapılan açıklamada, tırmanmanın “ciddi sonuçları” konusunda uyardı. “Maksimum itidal uygulanması ve sivillerin daha fazla tehlikeye maruz bırakılmasının önlenmesi” çağrısında bulunuldu.
Lübnanlı Hizbullah grubu Cumartesi günü bir açıklama yaparak Gazze’deki durumu yakından takip ettiğini ve Filistin direnişinin liderleriyle doğrudan temas halinde olduğunu belirtti.
