Avukat Balahun Çiftehan, pandemi döneminde, çalışanların haklarıyla ilgili merak edilenleri sıraladı. Çiftehan, “İşverenin, işçiyi ücretsiz izne çıkarmadan önce işçi hak kazanmışsa öncelikle yıllık ücretli iznini kullandırması esastır.” dedi.
Dünya genelinde olduğu gibi Türkiye’de de maddi ve manevi büyük sıkıntılara yol açan Covid-19 salgını, çalışma yaşamını da altüst etti. Kapanan işyerleri, işten çıkarılan işçiler, çaresiz esnaf, yetersiz desteklerle ortaya çıkan sorundan en az zararla çıkılması konusunda çalışanların yasal hakları da gündemin ön sıralarında yer alıyor.
İşçinin çalıştığı işyerinin kapanması dolayısıyla iş sözleşmesinin haklı nedenle feshine ilişkin tüm yasal haklarının saklı olduğunu anlatan Av. Çiftehan, “İşçi, çalıştığı iş yerinde işin bir haftadan fazla süre ile durmasını gerektirecek zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkması halinde, bir haftalık sürenin sonunda iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir” dedi.
“İşçi koronavirüsten hayatını kaybederse”
-İşverenin işyerinde Covid-19 sebebi ile ölen işçiye tazminat ödeme yükümlülüğü var mıdır?
Eğer işveren, İş Kanunu çerçevesinde alması gereken tüm önlemleri almamış ve bu tedbirleri almayarak işçinin hastalanmasına/ ölmesine sebep olmuşsa, işverenin sorumluluğuna gidilebilir. Burada önemli olan arada illiyet bağının olmasıdır.
Eğer işveren alınması gereken tüm önlemleri/ tedbirleri almışsa ve somut olayda işçinin kendi kusuru ve ihmali söz konusu ise işveren tazminat ödeme yükümlülüğünden kurtulabilir. Unutulmamalıdır ki işçinin, işveren tarafından işyerinde alınan İş Sağlığı ve Güvenliği tedbirlerine harfiyen uyma zorunluluğu vardır.
“Toplu İşçi çıkarma, 4857 Sayılı İş Kanunu’nda düzenlenmiştir”
-Pandemi sona erdikten sonra işveren ekonomik nedenlerden dolayı toplu işçi çıkarabilir mi?
Pandemi, dünyada olduğu gibi ülkemizde de çalışma hayatının tüm taraflarını ekonomik ve sosyal açıdan olumsuz etkiledi. Toplu İşçi çıkarma, 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 29 Maddesiyle düzenlenmiştir. Bu, işverenin ekonomik, teknolojik, yapısal ve benzeri işletme işyeri veya işin gerekleri sonucu toplu işçi çıkarılmasıdır.
20 ile 100 işçi istihdam edilen işyerlerinde en az 10 işçi, 101 ile 300 işçi istihdam edilen işyerlerinde en az yüzde on işçi, 301 ve daha fazla işçi istihdam edilen işyerlerinde ise en az 30 işçinin işten çıkarılabilir.
“Evden çalışma ücreti tam ödenmeli”
-İşveren evden çalışan işçinin ücretinden kesinti yapabilir mi?
Evden çalışma; işçinin, işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinden çalışarak yerine getirmesi esasına dayalı kurulan iş ilişkisidir.
Eğer işçi, işverenin talimatıyla evden çalışıyorsa, evden çalışan işçinin ücretini tam olarak ödemekle yükümlüdür.
-Kısa Çalışma ödeneği artacak mı?
Günlük Kısa Çalışma Ödeneği; Sigortalının son on iki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının % 60’ıdır. Bu miktar, Asgari Ücret brüt tutarının % 150’ sini geçemez.
“Kira ödemeleri öteleniyor”
-Covid-19 döneminde kira ödemelerine ilişkin herhangi bir yasal düzenleme olacak mı? Bu konuya ilişkin görüşleriniz nelerdir?
Hâlihazırda Covid-19 sürecindeki kira ödemelerine ilişkin yasal bir çalışma bulunmamaktadır. Ancak, pandemi süresinde bazı kamu kuruluşları, AVM’ler ve malikler, kiracılarından yarım kira ve bazı aylara ait kira ödemesi almama yoluna gittiler.
Bazı mal sahipleri ise kira ödemelerinin eksiksiz yatırılmasını talep ettiler ve işveren kira ödemelerine ilişkin zorluklar yaşadı. Kimi işveren tam kira ödemesi talep eden mal sahiplerine ihtirazı kayıt altında ödeme yapmak zorunda kaldı.
Bazı mal sahipleri ise kira ödemelerini diğer aylara öteleme yoluna gittiler. Pandemi bittikten sonra bu konunun ciddi olarak gündeme geleceği ve bu uyuşmazlıkların yargı kolunda dosya yüküne sebep olacağı kanaatindeyim.” dedi.
