İnternet üzerinden yapılan alışverişlerin ve dijital bankacılık işlemlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte siber dolandırıcılık vakalarında da dikkat çekici bir artış yaşanıyor.
Sahte e-ticaret siteleri, oltalama (phishing) mesajları, sosyal medya üzerinden yapılan satışlar ve kendisini banka görevlisi olarak tanıtan dolandırıcılar, her yıl binlerce kişinin maddi zarara uğramasına neden oluyor. Uzmanlar, dolandırıcılık fark edildiği anda atılacak doğru adımların hem maddi kaybı azaltabileceğini hem de suçluların yakalanmasına katkı sağlayabileceğini belirtiyor.
Siber güvenlik uzmanları, internet dolandırıcılığına maruz kalan birçok kişinin panik nedeniyle yanlış kararlar verdiğini ifade ediyor. Oysa ilk dakikalarda banka hesaplarının güvenliğini sağlamak, delilleri korumak ve resmi makamlara başvurmak büyük önem taşıyor. Özellikle kişisel bilgilerin ele geçirildiği olaylarda hızlı hareket edilmesi, daha büyük mağduriyetlerin önüne geçebiliyor.
Yetkililer, internet dolandırıcılığına maruz kalan vatandaşların durumu gizlemek yerine vakit kaybetmeden ilgili kurumlara bildirmesi gerektiğini vurguluyor.
İnternetten dolandırıldığınızı nasıl anlarsınız?
Uzmanlara göre internet dolandırıcılığı farklı yöntemlerle gerçekleştirilebiliyor. Bazı kişiler sipariş verdiği ürünü hiç teslim alamazken, bazıları ise banka hesaplarından habersiz para çekildiğini fark ediyor.
Dolandırıcılığın yaygın belirtileri arasında şunlar yer alıyor:
- Hesaptan bilgisi dışında para çekilmesi,
- Kredi kartında tanınmayan harcamalar görülmesi,
- Sipariş verilen ürünün gönderilmemesi,
- Sahte yatırım veya kripto para vaatleriyle para istenmesi,
- Sosyal medya üzerinden yapılan alışverişlerde satıcının ortadan kaybolması,
- Banka veya kamu kurumu adına gönderilen sahte mesajlarla kişisel bilgilerin ele geçirilmesi.
Bu belirtilerden biriyle karşılaşılması halinde zaman kaybetmeden harekete geçilmesi gerekiyor.
İlk olarak banka veya ödeme kuruluşuyla iletişime geçin
Uzmanların ilk önerisi, ödeme yapılan banka veya kredi kartı kuruluşunu derhal aramak oluyor.
Kart bilgilerinin ele geçirildiğinden şüpheleniliyorsa kartın kullanıma kapatılması ve gerekiyorsa yeni kart talep edilmesi öneriliyor. Bankaya yapılan hızlı bildirim sayesinde şüpheli işlemler durdurulabilir veya itiraz süreci başlatılabilir.
EFT, FAST veya havale yoluyla gönderilen paranın geri alınması her zaman mümkün olmasa da erken bildirim yapılması durumunda bazı işlemler bloke edilebiliyor.
Şifrelerinizi hemen değiştirin
Dolandırıcılık sırasında yalnızca para değil, kişisel hesap bilgileri de ele geçirilmiş olabilir.
Bu nedenle;
- İnternet bankacılığı,
- E-posta hesabı,
- E-Devlet hesabı,
- Sosyal medya hesapları,
- Alışveriş siteleri,
başta olmak üzere kullanılan tüm önemli hesapların şifrelerinin değiştirilmesi tavsiye ediliyor.
Uzmanlar, aynı şifrenin birden fazla platformda kullanılmasının büyük güvenlik riski oluşturduğunu hatırlatıyor.
Delilleri silmeyin
Mağdur olan kişilerin en sık yaptığı hatalardan biri mesajları veya ödeme kayıtlarını silmek oluyor.
Oysa soruşturma sürecinde;
- Dekontlar,
- Banka hareketleri,
- Mesajlaşmalar,
- E-postalar,
- Sipariş ekran görüntüleri,
- İnternet sitesi bağlantıları,
- Sosyal medya yazışmaları
önemli delil niteliği taşıyor.
Bu belgelerin saklanması ve mümkünse ekran görüntülerinin alınması tavsiye ediliyor.
Savcılık ve emniyete başvuru nasıl yapılır?
Dolandırıcılık olaylarında mağdurlar en yakın polis merkezi, jandarma birimi veya Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunabiliyor.
Başvuru sırasında olayın nasıl gerçekleştiği, ödeme bilgileri ve elde bulunan tüm belgelerin eksiksiz şekilde sunulması soruşturmanın sağlıklı yürütülmesi açısından önem taşıyor.
Uzmanlar, internet dolandırıcılığına ilişkin şikâyetlerin ne kadar erken yapılırsa delillere ulaşma ihtimalinin de o kadar artacağını belirtiyor.
Dolandırıcılarla yeniden iletişime geçmeyin
Bazı dolandırıcılar ilk işlemin ardından mağdurları tekrar arayarak “Paranızı geri alacağız”, “İşlemi iptal edeceğiz” veya “Vergi ödemeniz gerekiyor” gibi bahanelerle yeniden para talep edebiliyor.
Uzmanlar, bu tür taleplere kesinlikle itibar edilmemesi gerektiğini vurguluyor.
Hiçbir resmi kurum, mağduriyetin giderilmesi için telefonla ek ödeme talep etmiyor.
Sosyal medya dolandırıcılığına karşı dikkat
Son dönemde sosyal medya üzerinden yapılan alışveriş dolandırıcılıklarında da artış yaşanıyor.
Uzmanlar, özellikle piyasa değerinin çok altında satılan ürün ilanlarına karşı dikkatli olunmasını öneriyor.
Alışveriş yapılmadan önce;
- Satıcının geçmişi incelenmeli,
- Güvenilir ödeme yöntemleri kullanılmalı,
- Yalnızca IBAN üzerinden ödeme isteniyorsa dikkatli olunmalı,
- Kurumsal iletişim bilgileri kontrol edilmeli,
- Mümkünse güvenli alışveriş sistemleri tercih edilmeli.
İnternet dolandırıcılığından korunmak için neler yapılmalı?
Siber güvenlik uzmanları, dolandırıcılık riskini azaltmak için temel güvenlik önlemlerinin ihmal edilmemesi gerektiğini belirtiyor.
Bunlar arasında;
- Güçlü ve farklı şifreler kullanmak,
- İki aşamalı doğrulamayı aktif hale getirmek,
- Bilinmeyen bağlantılara tıklamamak,
- Resmi kurum adıyla gelen mesajları doğrulamadan işlem yapmamak,
- Güvenilmeyen internet sitelerine kart bilgisi girmemek,
- Yazılım ve uygulamaları güncel tutmak
yer alıyor.
Uzmanlara göre dijital güvenlik konusunda bilinçli hareket etmek, internet dolandırıcılığına karşı en etkili savunma yöntemlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Uzmanlardan Öneriler
- Dolandırıldığınızı fark ettiğiniz anda bankanızla iletişime geçerek kartınızı veya hesabınızı güvence altına alın.
- Tüm önemli hesaplarınızın şifrelerini değiştirin ve mümkünse iki aşamalı doğrulamayı etkinleştirin.
- Dekont, yazışma ve ekran görüntülerini silmeyin; bunlar hukuki süreçte önemli delil olabilir.
- En kısa sürede emniyet birimlerine veya Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunun.
- “Paranızı geri alacağız” diyerek yeniden ödeme isteyen kişilere kesinlikle güvenmeyin.
- İnternet alışverişlerinde yalnızca güvenilir platformları ve güvenli ödeme yöntemlerini tercih edin.
