TBMM Genel Kurulu’nda, İklim Kanunu Teklifi kabul edildi. Teklif üzerine yapılan görüşmeler tamamlandı ve teklif kabul edilerek kanunlaştı.
TBMM Genel Kurulu, ‘İklim Kanunu Teklifi’ni görüşmek üzere toplandı. Genel Kurul’da, AK Parti Tekirdağ Milletvekili Mestan Özcan’ın, “Bizler inançlı bir milletiz; kutsallarımız, değerlerimiz, Peygamber’imiz ve Cumhurbaşkanımız bizim en hassas noktalarımızdır” şeklindeki sözlerine muhalefet milletvekilleri tepki gösterdi.
TBMM Genel Kurulu, ‘İklim Kanunu Teklifi’ni görüşmek üzere Meclis Başkanvekili Celal Adan başkanlığında toplandı. Genel Kurul’da milletvekillerine verilen birer dakikalık zaman diliminde söz alan AK Parti Tekirdağ Milletvekili Mestan Özcan, “Son günlerde milletimizin vicdanını derinden yaralayan iki çirkin hadise yaşanmıştır. Bir yanda bir mizah dergisi eliyle Peygamber Efendimiz’e yapılan alçak hakaretler, diğer yanda Saraçhane’de dün akşam Sayın Cumhurbaşkanımıza yönelik seviyesiz ve çirkin ifadeler. Bizler inançlı bir milletiz; kutsallarımız, değerlerimiz, Peygamber’imiz ve Cumhurbaşkanımız bizim en hassas noktalarımızdır. Siyasi görüşlerimiz, düşünce farklılıklarımız ne olursa olsun kimsenin ne dini değerlerimize ne de milletimizin seçtiği devlet büyüklerine hakaret etme hakkı yoktur. Hiç kimse ülkemizde sokakları, meydanları milletin iradesine saldırı alanına çeviremez. Kimse özgürlük maskesiyle nefret ve tahrik zincirlerini, zehirlerini sokaklara taşıyamaz. Kutsallarımıza hakaret eden bu zihniyeti buradan şiddetle kınıyorum” ifadelerini kullandı.
‘ASIL PEYGAMBER’E HAKARET BUDUR’
CHP Grup Başkanvekili Ali Mahir Başarır, AK Parti’li Özcan’a cevaben, “Özcan çok vahim bir cümle kurdu, ‘Bizim kutsallarımız, inançlarımız, Peygamberlerimiz, Cumhurbaşkanımız’ dedi. Ben Leman’ın paylaşımını da bu cümleyi de halkın takdirine bırakıyorum. İnançlarımız, kutsallarımız, Peygamberimiz evet de Cumhurbaşkanı bir siyasetçi. Neyi neyle kıyaslıyorsunuz? Bu nasıl bir laf? Asıl, Peygamber’e hakaret budur” diye konuştu.
‘BU KABUL EDİLEMEZ’
İYİ Parti Grup Başkanvekili Buğra Kavuncu ise grup başkanvekillerine söz verilen bölümde konuyla ilgili şu ifadeleri kullandı:
“Az önce yaptığınız açıklamayla ilgili ben de tutanağı istedim çünkü konuşurken benim de dikkatimi çekti. Bu sözü de almamın sebebi bir sorumluluk duygusudur, Peygamber Efendimiz’e olan saygımın neticesidir. Bakın, aynen okuyorum, ‘Bizler inançlı bir milletiz ve kutsallarımız, değerlerimiz, Peygamber’imiz ve Cumhurbaşkanımız bizim en hassas noktamızdır, kutsalımızdır.’ Bu kadar hassas olunan bir dönemde, Peygamber’e saygı duyulması gerektiğini zikrettiğimiz dönemde bu kabul edilemez. Söz almamın sebebi, sayın milletvekili belki bu konuyla ilgili bir düzeltme yapmak ister, her ne kadar kamuoyunun takdirine bıraksak da maksadı, amacı bu olmamış olabilir ama Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında hiç kimse bu anlama yol açacak bir ifadeyi kullanamaz, kullanmamalı diyorum.”
‘SÖZLERİN SAHİBİ AK PARTİ’Lİ MİLLETVEKİLİ OLUNCA BİRÇOK KİŞİ KÖR, SAĞIR VE DİLSİZ’
Yeni Yol Partisi Grup Başkanvekili Mehmet Emin Ekmen ise yapılan konuşmanın utanç verici olduğunu vurgulayarak, “Peygamberi Zişan Efendimiz ile Cumhurbaşkanını eşitleyerek birlikte anan bu sözlerin sahibi AK Parti’li milletvekili olunca birçok kişi maalesef kör, sağır ve dilsiz” dedi.
‘İKLİM KANUNU TEKLİFİ’ KABUL EDİLDİ
Genel Kurul’da, kanun teklifinin geçici 1’inci maddesinin oylanmasından önce karar yeter sayısı bulunamadı ve birleşime ara verildi. Aranın ardından, yeter sayısının bulunmasıyla ‘İklim Kanunu Teklifi’ne geçildi. Teklif üzerine yapılan görüşmeler tamamlandı ve teklif kabul edilerek kanunlaştı. Kanunlaşan teklifle birlikte iklim değişikliği ile mücadelede uyulması gereken temel ilkeler belirleniyor. Bu kapsamda insan hakları ve çevre hukukunun ana ilkeleri de içinde barındıran temel ilkelere, iklim değişikliğiyle beraber ortaya çıkan ‘İklim adaleti’, ‘Adil geçiş’, ‘Birincil piyasa’, ‘Emisyon Ticaret Sistemi’, ‘Gönüllü karbon piyasaları’ ilkeleri ekleniyor. Ayrıca iklim değişikliği ile mücadele de eşitlik, iklim adaleti, katılım, sürdürülebilirlik, şeffaflık ve ilerleme yaklaşımları baz alınacak. Kamu kurum ve kuruluşlarının yanı sıra gerçek ve tüzel kişiler, kamu yararını gözeterek hareket ederek alınacak tedbirleri süresinde uygulamakla yükümlü olacak. Türkiye’nin net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda kalkınma ile özel koşullara göre tedbirler de ele alınacak. İklim değişikliğine uyum ve sera gazı emisyon azaltımı ile ilgili faaliyetleri İklim Değişikliği Bakanlığı izleyecek. Başkanlık ilgili alanda faaliyet içerisinde olan kurumların faaliyetlerini, standartlarını belirleyecek, koordinasyonu sağlamakla da yetkilendirilecek. Başkanlığa verilen bir diğer göreve göre ise ‘Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na uyma koşuluyla kurumlardan bilgi, belge ve verileri talep edebilecek. Taleplerin istenilen süre içerisinde ücretsiz bir şekilde paylaşılması zorunlu kılınacak. Başkanlık, Ulusal Coğrafi Bilgi Platformunu kullanarak verileri temin edebilecek ve elde edilen verileri kamu kurum ve kuruluşları ile paylaşabilecek.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE DİRENÇLİ UYGULAMALAR YAYGINLAŞTIRILACAK
Kanuna göre; Türkiye’nin net emisyon hedefine ulaşılabilmesi için kamu kurum ve kuruluşların mevcut görev ve sorumlulukları gözden geçirilecek. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ise net emisyon hedefine ulaşılması için düzenlemeler yapabilecek. Kamu kurum ve kuruluşları da orta ve uzun dönemli hedeflerini içeren planlamaları yaparken sera gazı emisyonlarının azaltım faaliyetlerini dikkate alacak. Kuruluşlar, net sıfır emisyon hedefi ve döngüsel ekonomi yaklaşımı ile uyumlu olacak şekilde Ulusal Katkı Beyanında yer alan sektörlerde uygulanmak üzere, enerji, su ve hammadde verimliliği, kirliliğin kaynağında önlenmesi, yenilenebilir enerji kullanımının artırılması, karbon ayak izinin azaltılması gibi azaltım önlemlerinin alınması, bu önlemlerin adil geçiş gereklilikleri gözetilerek uygulanması ile sıfır atık sisteminin kurulması, uygulanması ve izlenmesiyle yükümlü olacak. Net sıfır emisyon hedefinin sağlanmasına yönelik emisyonların dengelenmesi için orman, tarım, mera ve sulak alanlarda karbon yutağı kayıplarını engellemek üzere ilgili kurum ve kuruluşlarca tedbirler alınacak. Kamu kurum ve kuruluşları tarım sektörünün sürdürülebilirliğini için iklim değişikliğine dirençli ürün deseni ile gıda güvenliğinin sağlanması doğrultusunda; doğal kaynakların, ekosistemlerin ve biyolojik çeşitliliğin koruma kullanma dengesinin gözetilmesi ile tarım sektöründe ekosistem temelli uyum yaklaşımına uygun iklim değişikliğine dirençli uygulamalar yaygınlaştırılacak. İklim değişikliğine bağlı afetlerin neden olduğu kayıp ve zararların azaltılması amacıyla risk değerlendirme, izleme, bilgilendirme ve erken uyarı sistemleri bütünleşik afet yönetimi esas alınarak geliştirilecek.
İL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ KOORDİNASYON KURULU KURULUYOR
Kanunla birlikte iklim değişikliği strateji ve eylem planları, sera gazı emisyonlarının azaltımı ve iklim değişikliğine uyum faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla İklim Değişikliği Başkanlığı koordinasyonunda, ilgili kurum ve kuruluşların iş birliği ile dönemsel olarak ulusal ölçekte hazırlanacak, uygulanacak, izlenecek, değerlendirilecek ve gerektiğinde ulusal veya bölgesel ölçekte güncellenecek. İlin şartlarına uygun olarak strateji, eylem ve uygulama alanlarını belirlemek ve bunların uygulanmasını sağlamak üzere her ilde vali başkanlığında, ilgili kurum ve kuruluşların varsa il veya bölge teşkilat temsilcileri ile yerel yönetimlerin temsilcilerinden oluşan İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulu kurulacak. Kurulun sekretaryasını Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı taşra teşkilatı yürütecek, kurulun çalışma usul ve esasları bakanlıkça belirlenecek. Yerel iklim değişikliği eylem planları, sera gazı emisyonlarının azaltımı ve iklim değişikliğine uyum amacıyla adil geçiş gereklilikleri gözetilerek her ilin bütüncül bir planı olacak şekilde vali koordinasyonunda, büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi, diğer illerde il belediyesi ve il özel idaresi tarafından birlikte, ilgili kurum ve kuruluşların katılımıyla hazırlanacak veya hazırlatılacak ve karara bağlanmak üzere İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kuruluna sunulacak. Kanun teklifinde belirtilen mevzuata ve planlama araçlarına ilişkin hazırlama ve uyarlama yükümlülükleri ilgili kurum ve kuruluşlarca en geç 31 Aralık 2027 tarihine kadar yerine getirilecek. Cumhurbaşkanı, bu süreyi bir yıla kadar uzatmaya yetkili olacak. Yerel iklim değişikliği eylem planları, en geç 31 Aralık 2027 tarihine kadar hazırlanacak. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, bu süreyi, bir yıla kadar uzatmaya yetkili olacak.
KARBON PİYASASI KURULU OLUŞTURULACAK
Döngüsel ekonomi ve sıfır atık uygulamaları Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından desteklenmesini içeren kanuna göre Türkiye Yeşil Taksonomisi kurulacak. Öte taraftan Karbon Piyasası Kurulu oluşturulacak. Kurul; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı yer alacak. Ayrıca, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkan Yardımcısı, Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı ve İklim Değişikliği Başkanı yer alacak. Kurul’a, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı başkanlık edecek. Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kapsamında ahsisat yükümlülüklerinin bir bölümünün eşdeğer miktarda karbon kredisi ile karşılanması amacıyla denkleştirme yapılmasına izin verilebilecek. ETS ve gönüllü taahhütler kapsamında yapılacak denkleştirme işlemlerinde kullanılmak üzere, sera gazı emisyonlarının azaltımı veya giderim faaliyetleri ile yutak alanların artırılmasına yönelik faaliyetler aracılığıyla karbon kredisi üreten ulusal bir karbon kredilendirme ve denkleştirme sisteminin esasları İklim Değişikliği Başkanlığınca belirlenecek.
İDARİ PARA CEZALARI DÜZENLENİYOR
Kanunla idari yaptırımlar da ele alınıyor. Bu kapsamda sera gazı emisyonlarının takibine ilişkin yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak, doğrulanmış sera gazı emisyonu raporunu süresi içerisinde sunmayanlara, 500 bin Türk Lirasından 5 milyon Türk Lirasına kadar idari para cezası verilecek. Bu hükmün uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, tesislerin kurulu kapasitesine göre ihtiyatlı olarak hesaplanan yıllık emisyonu göz önünde bulundurularak yönetmelikle belirlenecek. ETS kapsamında olan işletmelere bu cezalar 2 kat uygulanacak. Florlu sera gazlarına ilişkin usul ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak, florlu sera gazlarını kullanan, ticaretini yapan ve piyasaya arz edenlere 2,5 milyon Türk Lirası idari para cezası verilecek ve 3 aydan 6 aya kadar Hidroflorokarbon Kontrol Belgesi verilmeyecek. Bildirim ve raporları veri tabanına süresi içerisinde girmeyen ya da verileri güncellemeyenlere 120 bin Türk Lirası idari para cezası verilecek.
