Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) tarafından paylaşılan verilere göre; ayçiçek yağı, çikolata ve kakaolu ürünler, makarna, bisküvi ve gofret, şekerleme çeşitleri ile buğday unu gibi temel gıda kalemlerini kapsayan hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri sektörü yılın ilk beş ayında 4,8 milyar dolarlık ihracat yaptı.
Miktar bazında ihracat geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre yüzde 15,5 gerilemiş olsa da ihracat birim fiyatlarında dolar bazında yaşanan yüzde 9,9’luk yükselişin etkisiyle, değer bazındaki düşüş yüzde 7,1 seviyesinde kaldı. Geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre ihracatın yüzde 16,8 artışla 551,3 milyon dolara yükseldiği ayçiçek yağı, sektörde ilk sırada yer alırken; yüzde 20,2 düşüşle 419,5 milyon dolar olarak kayıtlara geçen çikolata ve kakao bazlı ürünler ikinci sırada yer aldı. Makarna ile tatlı bisküvi ve gofretler, ihracatı bu dönemde 400 milyon dolara ulaşan diğer ürün grupları oldu. 560,2 milyon dolar ihracat yapılan Irak’taki yüzde 28’lik düşüşün de etkisiyle Orta Doğu pazarında yüzde 13,8’lik düşüş kaydedildi. Beş aylık süreçte geçtiğimiz yıla göre yüzde 34,6 artışla 147,1 milyon dolar ihracat yapılan İran, Türkiye’nin toplam hububat sektörü ihracatında ilk 6 ülke içerisinde yer aldı.
“Dünyada hem fiyatlar hem de maliyetler hareketli”
Mayıs ayında takvim etkisinden kaynaklanan 6 eksik iş günü aylık ihracat performansını sınırlasa da gıda sanayiinin küresel rekabet gücü ve pazar esnekliğiyle stratejik cazibesini koruduğuna dikkat çeken TİM Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri Sektör Kurulu Başkanı Nihat Uysallı şunları söyledi:
“Jeopolitik risklerin bölgesel ticaret üzerindeki etkisinin arttığı bu dönemde sektörel ihracatımızda yaşanan daralmayı, küresel emtia piyasalarındaki dalgalanmanın bir yansıması olarak okumak gerekiyor. Nitekim Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerinin de net şekilde ortaya koyduğu üzere, küresel gıda endekslerinde unlu mamuller, makarna ve şekerleme gibi ana ihraç kalemlerimizin temel girdisi olan tahıl ve şeker fiyatları yukarı yönlü grafik çizerken, bitkisel yağlar gibi diğer alanlarda düşüşler yaşanıyor. Dünya emtia piyasalarındaki zıt yönlü fiyat hareketleri, jeopolitik gerilimlerin enerji ve lojistik üzerinde yarattığı ek maliyetlerle birleştiğinde, ihracatçıların uluslararası pazarda rekabetçi fiyat tutturması ve kârlılık dengesini kurması zorlaştı. Dolayısıyla hacim bazındaki dönemsel gerileme, gıda sanayimizin pazar gücünü kaybetmesinden değil; küresel belirsizlik ve maliyet baskısından kaynaklandı. Hammaddeye erişim kanallarımızı açık tutarak ve dinamik lojistik altyapımızı bir kalkan gibi kullanarak, bu süreci soğukkanlı bir şekilde yönetmeye çalışıyoruz.”
“Güçlü merkez konumumuzu tahkim etmeye devam edeceğiz”
Küresel ölçekte yaşanan yoğun maliyet ve hacim baskısına karşı sektörün en büyük güvencesinin, bu yıl tarımsal üretimde yaşanan tarihi üretim verileri olduğunu belirten Uysallı şunları söyledi:
“TÜİK’in tahminlerinde buğdayda yüzde 26,7’lik, kırmızı mercimekte yüzde 54,1’lik ve ayçiçeğinde yüzde 16,2’lik yükselişe işaret eden rekor rekolte öngörüleri un, makarna, bitkisel yağ ve bakliyat sanayimiz için hayati bir hammadde arzı oluşturacaktır. Hasat döneminin çok dar bir takvime sıkışmasının yaratabileceği olası arz-talep dengesizliklerine karşı, Toprak Mahsulleri Ofisimizin depo ve finansman imkanlarını organize ederek proaktif bir alım hazırlığı yürütmesi, iç piyasa istikrarı açısından sanayicimize büyük bir güven vermektedir. Bolluğu yönetmenin getirdiği operasyonel süreçleri kamu-özel sektör eş güdümüyle aşarak, yüksek standartlardaki işlenmiş gıda ürünlerimizle dünya ticaretindeki güçlü merkez konumumuzu tahkim etmeye devam edeceğiz.”
