Bursa’da 46 yıldır ata tohumuyla yetiştirilen yerli beyaz kavun, görünüşüyle hırsızları, tadıyla yiyenleri şaşırtıyor. Dış görünüşü kabağa veya olmamış bir meyveye benzediği için hırsızların kelek sanıp, çalmaya tenezzül etmediği, bu nedenle de halk arasında ‘hırsız almaz’ adıyla bilinen beyaz kavunda hasat devam ediyor.
Nilüfer ilçesine bağlı Konaklı, Çaylı, Büyükbalıklı ve Karacaoba mahallelerindeki 3 bin 282 dönüm arazide ekili yerli beyaz kavunların hasadı sürüyor. Ağustos ayı başında başlayan ve eylül sonuna kadar devam eden hasattan bin 200 ton kavun elde edilmesi bekleniyor. Tarlada kilosu 15 liradan alıcı bulan kavun pazar tezgahlarında 30 liradan satılıyor. Ata tohumuyla üretilen kavunun geçmişi ise 46 yıl öncesine dayanıyor.
Konaklı Mahallesi’nde yaşayan Ali Osman Göçmen tarafından, 1980’lerin başında, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nden getirilen kavunun çekirdeklerini tarlasına ekmesiyle başlayan üretim, diğer üreticilere de dağıttığı tohumlar sayesinde yaygınlaşıyor.
Sert kabuğunun altında yüksek aromalı lezzet
Bölgeye özgü bir ürün haline gelen kavunun özelliği, olgunlaşmamış meyve izlenimi veren rengi ve sert kabuğu. Adını da bu özelliğinden alan yerli beyaz kavun, tarlaya giren hırsızlar veya yoldan geçenlerin kavunun olgunlaşmadığını veya kabak olduğunu düşünerek meyveyi koparmaması nedeniyle ‘hırsız almaz kavunu’ olarak ünleniyor. Görünümünün aksine içi son derece sulu, tatlı ve yüksek aromalı olan ‘hırsız almaz kavunu’ sert kabuğu sayesinde uzun süre tazeliğini de koruyor.
“Dışarıdan albenisi yok, içi çok tatlı”
Konaklı Mahallesi Muhtarı Hasan Tosun, “Kavuna bakıldığı zaman dışarıdan çok albenisi gözükmeyen fakat içini açtığınız zaman mükemmel bir aroma ve lezzetle karşılaşacağınız bir ürün. Konaklı’da üretilen kavunlar susuz tarım ile üretilmekte. Susuz tarımın etkisiyle birlikte toprağın da yapısı kendine özgü bir aroma katmakta. Farklı bölgelerde yetiştirilen ‘hırsız almazlar’ın bu aromada olmadığını biliyoruz. Bizim bölgemizde yetiştirilen ‘hırsız almaz’ların aroması, tadı, lezzeti daha iyi.” diye konuştu.
“Bu topraklarda 700 yıldır tarım yapılıyor”
Konaklı Mahallesi’nde kavunun yanı sıra zeytin, siyah incir, ayçiçeği ve buğday da üretildiğini, Nilüfer ilçesinde üretilen Gemlik tipi sofralık zeytinlerin yüzde 40’ının da mahallede yetiştirildiğini söyleyen Tosun, “Bu topraklarda yaklaşık 700 yıldır tarım üretimi gerçekleşmekte. Zaman içerisinde çeşitli ürün varyasyonlarıyla kavuna kadar gelmişiz. Daha önceki yıllarda ipek böcekçiliği, tütün, buğday, ayçiçeği üretimi yapılırken yaklaşık 40 yıldır kavun üretimi yapmakta mahallemiz. Üreteceğiz ve ürettiklerimizi de yeni nesillere bilgi olarak aktaracağız ki yeni nesiller de bu üretimi gerçekleştirebilsinler. Kavun yan ürün olarak ürettiğimiz ürünlerden bir tanesi.” dedi.
“80’li yıllardan beri ekiyorum, satıyorum”
‘Hırsız almaz kavunu’nun yetiştiriciliğine ilk başlayan isim olan Ali Osman Göçmen ise arkadaşının evinde tesadüfen yediği kavunun, bölgenin kaderini değiştirdiğini belirtti. Göçmen, “Kavunlar 80’li yıllarda üretilmeye başladı. Bir arkadaşım ev yaptırıyordu, orada ustalar Kıbrıs’tan kavun getirdi. Bunu kesti, çok tatlı çıktı. Dedim bu kavun satılır. Bunun çekirdeğini aldım. Sonra bir kavun daha getirdi, onun da çekirdeğini aldım. Bunu ürettim. Bu Konaklı’ya özgü bir kavun oldu. Çok da tatlı. 80’li yıllardan beri ekiyorum, satıyorum.” diye konuştu.
Ham görüntüsü verdiği için hırsız almıyor
Kavunun zamanla mahallede yaygınlaştığını anlatan Göçmen, “Herkese tohumlardan verdik, üredi. O yıllardan beri ekiliyor, satılıyor. Çok da güzel para kazandık, Allah bereket versin. Yeşil olduğu için, ham görüntüsü verdiği için hırsız onu beğenmiyor. Hamdır diye almıyor. Ama gerçekte içini kestiğiniz zaman çok tatlı, çok güzel içi. O günden beri adı ‘hırsız almaz kavunu’ kaldı. Çok da güzel bir kavundur. Bursa’daki herkes tanıdı. Çok güzel satış oluyor” dedi.
