Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Aslıhan Taşkıran Sağ, her unutkanlığın Alzheimer anlamına gelmediğini belirterek, “Giderek sıklaşan ve günlük yaşamı etkilemeye başlayan bilişsel değişiklikler dikkate alınmalıdır. Aynı soruyu kısa aralıklarla tekrar sorma, yeni öğrenilen bilgileri hatırlayamama, bilinen yerlerde yön bulmakta zorlanma ve daha önce bağımsız yapılan işlerde güçlük yaşama değerlendirilmesi gereken belirtiler arasındadır” dedi.
Güven Hastanesi Nöroloji Bölümü’nden Doç. Dr. Aslıhan Taşkıran Sağ, her unutkanlığın Alzheimer anlamına gelmediğini ancak bazı değişikliklerin yaşlanmanın doğal bir parçası olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade etti. Alzheimer hastalığının en sık fark edilen erken belirtilerinden birinin yakın dönem belleğinde yaşanan sorunlar olduğunu belirten Doç. Dr. Sağ, “Zaman zaman bir ismi ya da randevuyu unutmak herkesin yaşayabileceği bir durumdur. Ancak aynı soruyu kısa aralıklarla tekrar sormak, yeni öğrenilen bilgileri hatırlayamamak veya yakın zamanda yapılan bir görüşmeyi hiç yaşanmamış gibi unutmak dikkatle değerlendirilmelidir. Burada önemli olan, unutkanlığın giderek sıklaşması ve kişinin günlük yaşamını etkilemeye başlamasıdır” diye konuştu.
Tanıdık Yerlerde Yönünü Karıştırmak
Mekan algısındaki değişikliklerin de erken dönemde görülebileceğini söyleyen Sağ, “Kişinin daha önce birçok kez gittiği bir yerde yolunu bulmakta zorlanması, bulunduğu yeri karıştırması ya da eve nasıl döneceğini kestirememesi önemli bir işaret olabilir. Tarihleri zaman zaman karıştırmak tek başına hastalık göstergesi değildir. Ancak yön bulma güçlüğünün tekrarlaması ve güvenliği tehdit edecek boyuta ulaşması nörolojik değerlendirme gerektirir. Alzheimer hastalığında yalnızca bellek değil, planlama ve problem çözme becerileri de etkilenebilir. Yıllardır yapılan bir yemeğin aşamalarını karıştırmak, faturaları ödemekte zorlanmak, sık kullanılan bir cihazı nasıl çalıştıracağını unutmak veya alışveriş sırasında para hesabını yapamamak erken dönemde görülebilir. Özellikle daha önce bağımsız biçimde yürütülen işlerde belirgin ve tekrarlayan güçlük yaşanması önemlidir” ifadelerini kullandı.
Bildik İşleri Yapmakta Zorlanmak
Alzheimer hastalığının yalnızca unutkanlıkla ortaya çıkmadığını; içe kapanma, sosyal etkinliklerden uzaklaşma, sözcük bulmakta zorlanma, karar verme güçlüğü, kaygı ve kişilik değişikliklerinin de tabloya eşlik edebileceğini söyleyen Doç. Dr. Sağ, şunları söyledi:
“Bazı kişilerde davranış ve duygu durumundaki değişiklikler, belirgin bellek sorunlarından önce başlayabilir. Daha önce sosyal olan bir kişinin çevresinden uzaklaşması, konuşurken sık sık sözcük araması veya alışılmışın dışında kararlar vermesi aile tarafından gözlemlenebilir. Tek bir belirti Alzheimer tanısı koydurmaz. Belirtilerin birlikte değerlendirilmesi gerekir. Unutkanlık vitamin eksiklikleri, tiroit hastalıkları, depresyon, uyku bozuklukları, bazı ilaçlar ve farklı nörolojik hastalıklardan da kaynaklanabilir. Unutkanlığın nedeninin belirlenebilmesi için kişinin tıbbi öyküsü, kullandığı ilaçlar, bilişsel durumu ve günlük yaşam becerileri birlikte değerlendirilmelidir. Gerekli durumlarda kan tetkikleri ve beyin görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır. Erken başvuru hem tedavi edilebilir nedenlerin belirlenmesine hem de Alzheimer hastalığı saptanması durumunda tedavi, takip ve yaşam planının daha erken oluşturulmasına olanak sağlar. Günlük yaşamı etkileyen ve giderek artan bilişsel değişiklikler yaşlanmanın doğal bir sonucu olarak görülmemelidir.”
