Bursa Teknik Üniversitesi (BTÜ), yağı sıkıldıktan sonra çoğunlukla hayvan yemi olarak kullanılan fındık posasını ekonomiye kazandırarak bitkisel protein elde edilmesinin planlandığı projeyle, sürdürülebilir üretime katkı sunmayı amaçlıyor.
TÜBİTAK tarafından desteklenen projeye ilişkin bilgi veren Prof. Dr. Furkan Türker Sarıcaoğlu, “Fındık, yağı için sıkıldıktan sonra geriye kalan posasında yüzde 40 ile 45 arasında protein içeren bir posa bırakıyor. Biz de posadaki protein oranını doğal yollarla yüzde 80 civarında protein değerine sahip bir toz haline getirebiliyoruz” dedi.
Yıllık ortalama 650 bin ile 740 bin ton kabuklu fındık üretimiyle dünya fındık üretiminde ve ticaretinde yaklaşık yüzde 70 payla lider konumda olan Türkiye’de, Btü’nün TÜBİTAK tarafından desteklenen projesiyle fındık posası da ekonomiye kazandırılacak. Fındık yağı üretimi sonrasında geriye kalan ve çoğunlukla hayvan yemi olarak kullanılan fındık posasından bitkisel protein elde edilmesinin planlandığı projeyle, posanın daha verimli değerlendirilmesinin sağlanıp hem gıda sektörüne hem de sürdürülebilir üretime katkı sunması amaçlanıyor. Söz konusu bitkisel proteinin özellikle vejetaryen ve vegan beslenmeyi tercih eden kişiler tarafından ciddi bir alternatif kaynak olacağını söyleyen Btü Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Furkan Türker Sarıcaoğlu, “Çalışma konularımız içerisinde alternatif protein kaynaklarının geliştirilmesi ve bu protein kaynaklarının hayvansal kaynaklı proteinlere muadil hale getirilebilmesi üzerine çalışmalarımızı gerçekleştiriyoruz. Bu bağlamda bitkisel kaynaklı proteinleri çok yaygın olarak üretmeye ve bu proteinlerin özelliklerini geliştirmeye gayret gösteriyoruz” diye konuştu.
Bitkisel Kaynaklı Protein Üretiyoruz
Hayvansal proteinlerin, sindirim açısından faydalı ve insan vücudu tarafından yüzde 85 ile 90 arasında sindirilebilir özellik taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Sarıcaoğlu, “Bitkisel kaynaklı proteinler ise bu yapıları, hayvansal kaynaklı proteinlere kıyasla biraz daha düşük seviyelerde sindirilebilirlik veya biyo-yararlanım sağlayabiliyor. Yaptığımız çalışmalarla biz bitkisel kaynaklı posalardan, özellikle yağ endüstrisinin soğuk pres atığı dediğimiz kısımlarından bitkisel kaynaklı proteinler üretiyoruz. Bunlar, ülkemizde en yaygın olarak ayçiçeği posası veya dünyada bir fındık ülkesi olduğumuzu düşündüğümüzde, fındık yağı ile yan ürünlerini çok yaygın kullanmaya gayret gösteriyoruz. Özellikle fındık açısından düşündüğümüzde Türkiye, dünya fındık üretiminin yüzde 70 ile 75’ini karşılıyor” ifadelerini kullandı.
Posadan Yüzde 80 Protein Değerine Sahip Protein Üretebiliyoruz
Soğuk sıkım sonucunda fındıktan elde edilen yağın geriye ciddi bir miktarda protein bıraktığını belirten Prof. Dr. Furkan Türker Sarıcaoğlu, “Fındıktan elde edilen yağ geriye ciddi miktarda protein içeren, yüzde 40 ile 50 arasında protein içeriğine sahip posa bırakıyor. Bu posa günümüzde yurt dışına ihraç edilebiliyor veya hayvan yemi olarak yaygın bir şekilde tüketiliyor, hayvan yem silajlarında kullanılabiliyor. Ancak burada ciddi bir katma değer var. Yani bu protein kaynağı insan tüketimine sunulabilecek, ciddi anlamda protein içeren bir kaynak. Ve biz bunu laboratuvar ortamında, bu posadan protein ekstraksiyonunu gerçekleştirerek, yüzde 40 protein içeren posayı yüzde 80 civarında protein içeriğine sahip toz hale getirebiliyoruz” dedi.
Hayvansal Proteinlere Ciddi Bir Alternatif
Prof. Dr. Sarıcaoğlu, hayvansal kaynaklı proteinlerin üretiminde yüksek miktarda emek, zaman ve doğal kaynak kullanıldığını, bunun da maliyetleri artırdığını belirtti. Bitkisel kaynaklı proteinlerin ise daha ekonomik yöntemlerle ve yüksek miktarlarda üretilebildiğini vurguladı. Özellikle hayvansal proteinlere ekonomik nedenlerle erişemeyenler için bitkisel kaynakların önemli bir alternatif olduğunu söyleyen Sarıcaoğlu, “Ayrıca hayvansal kaynaklı proteinleri tüketmeyen veya tüketmek istemeyen, vejetaryen veya vegan beslenmeyi tercih eden insanlar açısından da düşündüğümüz zaman, bitkisel kaynaklı proteinler ciddi bir alternatif kaynağı olarak karşımıza çıkıyor” diye konuştu.
Tüketimin Önüne Geçen Bir Engel Değil
Hayvansal kaynaklı proteinlerin insan vücuduna biyo-yararlılığın çok yüksek olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Furkan Türker Sarıcaoğlu, şöyle konuştu:
“Bitkisel kaynaklı proteinler, bu yüksek biyo-yararlılığı çok üstün performansta elde etmemize engel olabiliyor. Ancak bu, tüketimin önüne geçen bir engel değil. Yani hayvansal kaynaklı protein tüketmeyen birinin, bitkisel kaynaklı proteinle hayvansal kaynaklı bir proteini ikame edebilmesi mümkün olabiliyor. Bu da daha fazla miktarda bitkisel kaynaklı protein tüketmeyi gerektirebiliyor. Bitkisel kaynaklı proteinlerin yapısal özelliklerini kimyasal yöntemlerle değil, fiziksel yöntemlerle değiştirerek, biyo-elverişliliği veya biyo-yararlılığı geliştirmek mümkün. Biz de bununla ilgili bilimsel çalışmalara oldukça hız vermiş durumdayız.”
