CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer’in yazılı sorusunu yanıtlayan Tarım ve Orman Bakanı Yumaklı et üretiminde yeterliliğin %93 olduğunu açıkladı.
CHP Niğde Milletvekili ve Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’ya verdiği yazılı soru önergesini Bakanlık yanıtladı. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın kırmızı et piyasasına ve ithalat rakamlarına yönelik açıklamalarda bulundu.
Gürer “Bakanlığın ‘kontrollü ithalat’ ve ‘yeterlilik’ iddialarının da tartışmalı olduğu” belirtti. Gürer, hayvancılıkta gelinen noktayı ya bilerek ya da yönetememe sorunu olduğunu ve ithalatın da çözüm değil bir kesime rant aktarma olduğunu ifade etti.
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Ömer Fethi Gürer’in soru önergesine verdiği yanıtta, Türkiye’nin kırmızı et arzında kendi kendine yeterlilik oranının %93 gibi yüksek bir seviyede olduğunu ve ithalatın toplam arz içinde yalnızca %7’lik sınırlı bir paya sahip olduğunu ileri sürdü. Bakan Yumaklı, karkas et fiyatlarında denge sağlandığını ve uygulanan ithalatın “piyasadaki spekülatif hareketleri ve oligopolleşmeyi önlemeye yönelik” kontrollü bir süreç olduğunu savundu.
Gürer “Bakanlık oligopolleşmeyi yani büyük firmaların piyasa kontrolünü belirlemelerine izin vermedik diyor. Oysa 2010 yılında başlayan et ve hayvan ithalatı son dönemde ESK tarafından yapılan ithalata kadar Bakan deyişi ile oligopolleşme ile yapıldığı da bir gerçektir” dedi.
CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer Bakandan yanıtlamasını istediği sorular:
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yapılan duyuruya göre, 2026 yılı besilik hayvan ithalatının Et ve Süt Kurumu (ESK) aracılığıyla gerçekleştirileceği, kapasite büyüklüğüne bakılmaksızın tüm başvuruların 12-23 Ocak 2026 tarihleri arasında il ve ilçe Tarım Müdürlükleri aracılığıyla alınacağı ve başvuruların Türkvet sistemi üzerinden değerlendirileceği belirtilmiştir. Ayrıca ithalat politikalarının yerli üretim üzerindeki etkilerine ilişkin kamuoyunda soru işaretleri bulunduğu görülmektedir.
Bu kapsamda;
- 2026 yılı için besilik hayvan ithalatında planlanan toplam ithal hayvan sayısı ne kadardır? Kırmızı et ithalatının yapılması da planlanmakta mıdır?
- İthal edilecek besilik hayvanların ülkelere göre dağılımı ve öngörülen birim maliyetleri nedir?
- Başvuruların kapasite büyüklüğüne bakılmaksızın alınmasının gerekçesi nedir? Bu uygulama küçük ve orta ölçekli işletmeler açısından nasıl bir denge gözetmektedir?
- 2026 yılı besilik hayvan ithalatının yerli besicilik ve hayvancılık sektörü üzerindeki etkilerine ilişkin yapılmış bir etki analizi bulunmakta mıdır?
- Yerli üretimin desteklenmesi amacıyla, ithalat yerine besicilere yönelik yem, kredi ve desteklerin artırılması yönünde bir çalışma yapılmakta mıdır?
- ESK aracılığıyla gerçekleştirilen besilik hayvan ithalatının yıllara göre miktarı ve toplam kamu maliyeti ne kadardır? Kaç liradan alınıp ülkemizde kaç liradan piyasaya verilmektedir? diye sordu.
Bakan yazılı yanıtta sorulara değil yaptıkları çalışmalara yönelik kapsamlı açıklama yaptı.
NİĞDE MİLLETVEKİLİ SAYIN ÖMER FETHİ GÜRER’E AİT 7/38710 ESAS NUMARALI YAZILI SORU ÖNERGESİNE DAİR CEVAPLAR
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer’in yazılı soruya verdiği yanıtta “Hayvancılıkta sürdürülebilirliğin sağlanması, geliştirilmesi, verimliliğin artırılması, üreticinin korunması, hayvansal ürün piyasalarında istikrarın sağlanarak tüketicinin yeterli ve sağlıklı gıdaya erişimi Bakanlığımızın öncelikleri arasında yer almaktadır. Bu çerçevede yetiştiricilere hayvansal üretim konularında destekleme ödemesi yapılmakta ve projeler uygulanmaktadır.” dedi.
ET İTHAL
Bakan Yumaklı kırmızı et sorununu da yanıtında dile getirdi.
Bakan Yumaklı “Bütün bu unsurlar dikkate alınarak; kırmızı et üretiminin planlanmasında besilik materyal temininin sağlanabilmesi, et fiyatlarındaki dönemsel dalgalanmaların önlenmesi, fiyat istikrarının sağlanması, kırmızı ette arz güvenliğinin temin edilmesi ve vatandaşlarımızın uygun fiyata ete erişiminin sağlanması amacıyla kesimlik sığır ve sığır eti ithalatı yapılmaktadır. Yapılan ithalat piyasa ihtiyaçları doğrultusunda yapılmaktadır.” dedi.
Ayrıca planlı üretimin sağlanması ve spekülatif hareketlerin önüne geçilmesi amacıyla Bakanlık tarafından 2024, 2025 ve 2026 yılları besilik hayvan ithalatı yetkisi ESK’ya verilmiştir. Küçük ve orta ölçekli işletmelerin bu imkândan daha fazla faydalanabilmesi için işletme kapasiteleri ile ters orantılı olarak üreticilerimize besilik hayvan tedarik edilmektedir.
ESK’nin yurt dışı alımları ve piyasa satış faaliyetleri 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında şeffaf ve denetime açık şekilde gerçekleştirilmektedir.
Yurt dışı alımlar, Bakanlığımızca izin verilen ülkelerin yine Bakanlığımızca onaylanmış kesimhane, üretici veya üretici birliklerinden, şartname ve sözleşmelerde belirtilen özelliklere uygun şekilde aracı kullanılmadan gerçekleştirilmektedir.
Kapasitesi yüksek olan üreticiye oransal olarak az, kapasitesi az olan üreticiye ise oransal olarak daha fazla hayvan verilerek küçük ve orta ölçekli işletmeler desteklenmektedir.
Yapılan bu tedarik faaliyetlerinde, üretici maliyetleri dikkate alınarak iç üretimi daraltmayacak, yerli üretimi koruyacak fiyat politikası uygulanmaktadır.
ESK tarafından piyasa düzenleme görevi kapsamında yürütülen bu tedarik faaliyetleri sonucunda, 2025 yılı Aralık ayına kadar karkas fiyatlarında üretici maliyetlerine göre belirgin bir denge sağlanmış olup Aralık ayından itibaren gözlemlenen dönemsel fiyat hareketleri yakından takip edilmekte ve gerekli önlemler alınmaktadır. Alınan önlemler neticesinde dana karkas serbest piyasa fiyatları daha istikrarlı hale gelmiştir.
Kırmızı et arzında kendi kendine yeterlilik oranımız %93 gibi oldukça yüksek bir seviyede olup piyasa ihtiyacının çok büyük bir kısmı yerli üretimle karşılanmaktadır. İthalat, toplam arz içinde yalnızca %7 gibi sınırlı bir paya sahip olup arz güvenliğimizde herhangi bir sorun bulunmamaktadır.
Buna karşın Bakanlığımızca mevcut kırmızı et arz ve talebi dikkate alınarak yerli üreticimizi zarara uğratmadan artan et tüketimini karşılayacak arzın oluşturulması, aynı zamanda besi işletmelerindeki boş kapasitenin değerlendirilmesi, piyasada meydana gelen spekülatif hareketlerin ve oligopolleşmenin önlenerek istikrarın sağlanması, yurt içi kırmızı et fiyatlarının kontrol altında tutulması, tüketicinin daha uygun fiyatla kırmızı ete erişiminin sağlanması amacıyla kırmızı et tüketiminin yoğun olduğu dönemleri de planlayarak üretim projeksiyonları doğrultusunda kontrollü bir ithalat yönetimi uygulanmaktadır.
Et ve Süt Kurumu (ESK) kırmızı et ve et ürünleri piyasalarını yakından takip ederek piyasa regülasyonuna destek sağlamaktadır. İthal edilen canlı hayvanlardan elde edilen ürünler, ESK kurum satış mağazalarının yanı sıra Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri iştiraki kooperatif marketleri, Ankara ve İstanbul illerindeki Gıda ve İhtiyaç Maddeleri Perakendeciler Derneği (PERDER) üyesi zincir marketler, et sanayicileri, endüstriyel yemek üreticileri ve kasaplar aracılığıyla uygun fiyatla perakende olarak satışa sunulmaktadır.” dedi.
Gürer, Bakanın uygun fiyatla bu fiyatları gidip yerinde incelese gerçekler mutlaka açığa çıkacaktır diye konuştu.
“YETERLİLİK VARSA BU MİLYAR DOLARLAR NEDEN ÖDENİYOR?”
Bakanlığın pembe tablo çizdiğini ifade eden CHP’li Ömer Fethi Gürer, gerçek rakamların düşündürücü bir tabloyu ortaya koyduğunu belirtti. Bakanın “sınırlı pay” dediği ithalat için ödenen rakamların boyutlarını anımsatan Ömer Fethi Gürer,
“2025 yılında 739 bin 652 baş sığır ithal edildi ve karşılığında yurt dışına 1 milyar 191 milyon 40 bin dolar ödendi. 2026 yılının ilk iki ayında da ithalat hızı kesilmedi. Yılın daha ilk iki ayında 150 bin 167 baş sığır ithalatı için 240 milyon 591 bin dolar kasa boşaltıldı. Sadece canlı hayvan değil, doğrudan et ithalatı da tam gaz devam ediyor. 2026’nın ilk iki ayında 37 ton koyun eti için 557 bin dolar, 3 bin 117 ton büyükbaş eti için ise yaklaşık 29 milyon 942 bin dolar ödeme yapıldı.” diye konuştu.
“ÜRETİCİYİ KORUMAK DEĞİL, İTHALATA TESLİM ETMEK”
Bakan Yumaklı’nın “yerli üreticiyi zarara uğratmadan süreci yönetiyoruz” sözlerini eleştiren Gürer, “Sayın Bakan, piyasanın %93’ünün yerli üretimle karşılandığını iddia ediyor. Eğer kendi kendimize bu kadar yetiyorsak, neden milyarlarca doları yabancı ülkelerin besicilerine aktarıyoruz? Veriler gösteriyor ki; Türkiye hayvancılıkta ithalatın kıskacına hapsedilmiştir. ‘Kontrollü ithalat’ denilen sistem, aslında yerli besiciyi maliyetler altında ezen, tüketiciyi ise hala pahalı ete mahkum eden bir plansızlığın itirafıdır. Milyarlarca doların ithalata gitmesi, yerli üreticinin sahipsiz bırakıldığının en net kanıtıdır,” diye konuştu.
Ömer Fethi Gürer, karkas et fiyatlarındaki “istikrar” iddiasının da sahada karşılığı olmadığını, artan girdi maliyetleri nedeniyle üreticinin ahırını boşaltmak zorunda kaldığını belirterek, “Bakanlığın verileri ile sokağın ve üreticinin gerçekleri taban tabana zıttır. Bu gidişat, hayvancılığımızın sorunlarını derinleştirecek,” dedi.
