Demokrat Parti Sözcüsü ve İzmir Milletvekili Haydar Altıntaş, motosikletli kuryelerin çalışma koşullarından kaynaklanan trafik kazası ve ölüm risklerine karşı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda değişiklik öngören kanun teklifini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sundu.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda değişiklik yapılmasını öngören teklif ile motosiklet kullanılarak gerçekleştirilen kurye ve dağıtım faaliyetlerinin, işyerinin asıl faaliyet konusuna bakılmaksızın çok tehlikeli işler sınıfında değerlendirilmesi amaçlanıyor.
İki yılda en az 107 moto kurye hayatını kaybetti
E-ticaretin ve çevrim içi yemek siparişlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte motosikletli kuryelik önemli bir çalışma alanına dönüştü. Ancak hızlı teslimat beklentisi, yoğun trafik, olumsuz hava koşulları, uzun çalışma saatleri ve sipariş yetiştirme baskısı, bu mesleği yapan çalışanları ciddi hayati risklerle karşı karşıya bırakıyor.
Kurye Hakları Derneği tarafından yayımlanan Moto Kurye Ölümleri Raporu’na göre, 2024 yılında en az 63, 2025 yılında ise en az 44 motosikletli kurye çalışırken hayatını kaybetti. İki yılda yaşamını yitiren moto kurye sayısı en az 107’ye ulaştı.
Üstelik Türkiye’de motosikletli kurye ölümlerini bütün çalışanları kapsayacak biçimde kayıt altına alan kapsamlı bir resmî istatistik sisteminin bulunmaması, sorunun gerçek boyutunun ortaya konulmasını da güçleştiriyor.
TÜİK’in 2025 yılı Karayolu Trafik Kaza İstatistikleri de motosiklet kullanıcılarının karşı karşıya olduğu tehlikeyi ortaya koyuyor. Söz konusu yılda trafik kazalarında 1.334 motosiklet sürücüsü ve 191 motosiklet yolcusu hayatını kaybetti. Motosiklet sürücüleri, trafik kazalarında yaşamını yitirenlerin yüzde 22,1’ini oluşturdu.
Restoranda çalışan kurye de dağıtım şirketinde çalışan kurye de aynı riskle karşı karşıya
Mevcut uygulamada işyerlerinin tehlike sınıfları belirlenirken işyerinin asıl faaliyet konusu esas alınıyor. Bu durum, motosikletli kuryelerin maruz kaldığı mesleki risklerin farklı sektörlerdeki işletmelerde farklı değerlendirilmesine yol açabiliyor.
Oysa bir restoran bünyesinde çalışan motosikletli kurye ile bağımsız bir dağıtım şirketinde çalışan motosikletli kuryenin trafik ortamında karşılaştığı temel tehlikeler aynıdır.
Kanun teklifiyle bu farklılığın ortadan kaldırılması ve motosiklet kullanılarak gerçekleştirilen kurye ve dağıtım faaliyetlerinin, işyerinin ana faaliyet alanından bağımsız olarak çok tehlikeli işler sınıfında değerlendirilmesi öngörülüyor.
Teklif ayrıca, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının gerekli idari ve teknik düzenlemeleri kanunun yayımlanmasından itibaren üç ay içerisinde tamamlamasını öngörüyor.
Esnaf kurye modeli de iş güvenliği kapsamının dışında kalmamalı
Teklifin gerekçesinde, sektörde yaygınlaşan esnaf kurye ve platform aracılığıyla çalışma modellerine de dikkat çekiliyor.
Çalışanların farklı sözleşmelerle veya çalışma biçimleriyle faaliyet göstermesi, motosiklet kullanılarak gerçekleştirilen teslimat işinin taşıdığı tehlikeleri ortadan kaldırmıyor. Bu nedenle iş sağlığı ve güvenliği bakımından belirleyici olanın sözleşmenin adı değil, fiilen yapılan işin niteliği olması gerektiği vurgulanıyor.
“Teslimat hızından önce insan hayatı gelmelidir”
Kanun teklifine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Haydar Altıntaş şu ifadeleri kullandı:
“Bugün vatandaşlarımız siparişlerinin mümkün olan en kısa sürede kapılarına ulaşmasını bekliyor. Ancak bu hızın bedelini motosikletli kuryeler hayatlarıyla ödüyor.
Bir siparişin birkaç dakika geç ulaşması sorun olabilir. Fakat bir insanın hayatını kaybetmesi telafisi mümkün olmayan bir felakettir. Hiçbir sipariş, hiçbir teslimat ve hiçbir ticari faaliyet bir çalışanın yaşamından daha değerli değildir.
Motosikletli kuryeler gün boyunca yoğun trafiğin içinde, yağmurda, soğukta, görüş mesafesinin azaldığı koşullarda çalışıyor. Bunun üzerine bir de teslimat süreleri ve performans baskısı ekleniyor. Çalışanlar zaman zaman kendi güvenliklerini tehlikeye atacak şekilde çalışmak zorunda kalabiliyor.
Biz bu mesleğin taşıdığı risklerin mevzuatta açıkça tanınmasını istiyoruz. Bir restoranda çalışan kurye ile büyük bir dağıtım şirketinde çalışan kurye aynı trafik riskine maruz kalıyorsa, bunların iş güvenliği bakımından farklı değerlendirilmesi doğru değildir.
Üstelik esnaf kurye veya platform çalışanı olarak faaliyet göstermek de insan hayatını daha az değerli hâle getirmez. İşin niteliği ve taşıdığı risk esas alınmalıdır.
Bu nedenle motosikletli kurye ve dağıtım faaliyetlerinin, işyerinin ana faaliyet konusuna bakılmaksızın çok tehlikeli işler sınıfına alınmasını teklif ediyoruz.
Amacımız kazalar yaşandıktan sonra sorumluları aramak değil, kazaların ve ölümlerin önüne geçecek önleyici bir iş sağlığı ve güvenliği anlayışını güçlendirmektir. Çalışanların yaşam hakkı, ticari hız ve teslimat hedeflerinin üzerinde tutulmalıdır.”
Altıntaş, motosikletli kuryelerin çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve iş kazalarının önlenmesi için gerekli yasal düzenlemelerin yapılması çağrısında bulundu.
