Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Göcek koylarında hayata geçirilen Mapa-Şamandıra Yönetim Sistemleri Projesi ve restorasyon çalışmalarıyla deniz çayırlarını koruma altına aldıklarını belirterek, “Deniz çayırlarını yeniden güçlendiriyoruz” dedi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayesinde yürütülen Sıfır Atık Mavi Projesi kapsamında, “denizlerin ormanları” olarak nitelendirilen deniz çayırlarının korunmasına yönelik çalışmalar sürdürülüyor. Bu kapsamda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü ile Türkiye Çevre Ajansı iş birliğinde Mapa-Şamandıra Yönetim Sistemleri Projesi hayata geçirildi.
Proje ile teknelerin koylarda çapa atarak deniz çayırlarına zarar vermesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor. Teknelerin, çapa atmak yerine deniz tabanına sabitlenen tonoz ve mapa sistemlerine bağlanmasını sağlayan uygulama için Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi’ndeki Göcek-Dalaman koyları pilot bölge seçildi. Göcek’teki 17 koyda, 896 deniz mapası ve 876 tonoz kullanılarak 856 tekneye hizmet verebilecek mapa-şamandıra sistemleri oluşturuldu.
‘Akdeniz’e nefes veren bir yaşam alanı’
Bakan Kurum, deniz çayırlarının önemine ilişkin videolu paylaşımında, “Ormanlardan 10 kat daha fazla oksijen ürettiklerini biliyor muydunuz? Denizin altında sessizce çalışan, Akdeniz’e nefes veren bir yaşam alanı; deniz çayırları. Ama tekne çapaları bu eşsiz ekosistemi yok ediyor. Göcek’te çapaların verdiği zararı durduruyor, Mapa-Şamandıra Sistemimiz ve restorasyon çalışmalarımızla deniz çayırlarını yeniden güçlendiriyoruz” ifadelerini kullandı.
Günde 10 litre oksijen üretebiliyor
Bakan Kurum’un paylaştığı görüntülerde, deniz çayırlarının oksijen üretimindeki rolüne dikkat çekildi. Latince adı Posidonia olan deniz çayırlarının, 1 metrekarelik alanda günde yaklaşık 10 litre oksijen üretebildiği belirtildi. Halk arasında “deniz eriştesi” olarak da bilinen deniz çayırlarının kıyı çizgisini koruduğu, erozyonun etkisini azalttığı ve birçok deniz canlısına yaşam ve üreme alanı sağladığı ifade edildi.
‘Çapalar deniz çayırlarını yerinden söküyor’
Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürü Hacı Abdullah Uçan da Göcek’te son 20 yılda tekne çapalarının deniz çayırlarında yüzde 80’e varan azalmaya neden olduğunu belirtti. Uçan, “Bir tekne çapasını denizin altına atarak tekneyi tutundurmaya çalışıyor. Bu arada denizlerimizin oksijen kaynağı olan deniz çayırlarımız ve balık yuvalarımız istemsizce tahrip ediliyordu. Çapa kaldırılırken de deniz çayırları yerinden sökülüyordu. Yüzde 80’lik bir azalma, bu denizlerin oksijen ve temizlik kaynağını ortadan kaldıracaktı” dedi.
Hedef: Koylarda çapa kullanımını sona erdirmek
Bakanlığın Göcek koylarında pilot olarak kurduğu Mapa-Şamandıra Sistemi’nin Türkiye’nin diğer kıyılarına da yaygınlaştırılmasının hedeflendiğini belirten Uçan, Deniz Çayırı Rehabilitasyon Projesi’nin de sürdüğünü söyledi. Uçan, “Hedefimiz, 10 yıl içerisinde Türkiye’nin koylarında hiçbir teknenin çapa atmaması. Teknelerin, daha önce yerleştirdiğimiz ve balık yuvalarını da içeren tonozların üzerindeki şamandıralara bağlanmasını sağlayarak tüm denizlerimizi koruma kalkanına kavuşturmak” diye konuştu.
Sağlıklı deniz çayırları tahrip olan bölgelere naklediliyor
Deniz Çayırı Rehabilitasyon Projesi kapsamında Deniz Ticaret Odası ve Piri Reis Üniversitesi ile Türkiye kıyılarında çalışma yürütüldüğünü belirten Uçan, tahrip olan alanların yeniden canlandırıldığını söyledi. Uçan, “Rehabilitasyon projemizle dünyada eşine çok rastlanmayan bir çalışma yürütüyoruz. Birkaç üniversiteyle deniz çayırı ekiyoruz. Sağlıklı deniz çayırlarının bulunduğu bölgelerden aldığımız deniz çayırlarını, plantasyon yani nakil yöntemiyle yıpranmış bölgelere bir tohum gibi ekiyoruz. O bölgelerde deniz çayırlarının yeniden yeşermesini sağlıyoruz” ifadelerini kullandı.
