TMMOB Gıda Mühendisleri Odası, 1 Haziran Dünya Süt Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, Türkiye’de süt tüketiminin yetersizliğine, çocukların beslenme sorunlarına ve süt üretimindeki gerilemeye dikkat çekerek, Okul Sütü Projesi’nin yeniden hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından 2001 yılında ilan edilen 1 Haziran Dünya Süt Günü kapsamında açıklama yapan TMMOB Gıda Mühendisleri Odası, sütün beslenmedeki öneminin toplumsal gündemde tutulması gerektiğini vurguladı.
Açıklamada, Ulusal Süt Konseyi verilerine göre Türkiye’de kişi başına yıllık içme sütü tüketiminin yaklaşık 39 kilogram olduğu belirtilerek, bu rakamın birçok Avrupa ülkesindeki yaklaşık 100 litre seviyesinin oldukça altında kaldığı ifade edildi.
TÜİK verilerine de yer verilen açıklamada, 2019 yılında 22,9 milyon ton olan çiğ süt üretiminin 2023 yılında 21,4 milyon tona gerilediği, aynı dönemde sağılan hayvan sayısının ise 31,9 milyondan 25,8 milyona düştüğü kaydedildi. Yüksek yem maliyetleri, yetersiz üretici destekleri ve kırsal çözülmenin bu gerilemenin başlıca nedenleri arasında gösterildi.
“Çocukların önemli bir bölümü yeterli beslenemiyor”
Gıda Mühendisleri Odası, çocuk yoksulluğu ve beslenme yetersizliğine ilişkin verilere de dikkat çekti. TÜİK ve bağımsız araştırmalara göre Türkiye’de çocukların yalnızca yüzde 13’ünün her gün et, tavuk veya balık tüketebildiği belirtilirken, yüzde 33’ünün günlük sebzeye, yüzde 50’sinin ise düzenli olarak meyveye ulaşabildiği ifade edildi.
Açıklamada, çocukların önemli bir bölümünün düzenli ve yeterli hayvansal protein ile taze sebze-meyveye erişemediği belirtilerek, süt ve süt ürünlerine erişimin ekonomik bir tercih olmanın ötesinde temel bir çocuk hakkı sorunu olduğu vurgulandı.
“Okul Sütü Projesi yeniden başlatılmalı”
Türkiye’de 2001 yılında pilot uygulama olarak başlayan ve 2012-2019 yılları arasında ulusal ölçekte uygulanan Okul Sütü Projesi’nin COVID-19 salgını döneminde askıya alındığı hatırlatılan açıklamada, projenin halen yeniden başlatılmadığına dikkat çekildi.
Bu durumun hem çocukların beslenme düzenini hem de ulusal süt üretimini olumsuz etkilediği belirtilirken, birçok gelişmiş ülkede okul sütü programlarının öğrenci sağlığını ve üreticiyi destekleyen önemli bir kamu politikası aracı olarak sürdürüldüğü ifade edildi.
Talepler sıralandı
TMMOB Gıda Mühendisleri Odası, açıklamasında şu taleplere yer verdi:
- Okul Sütü Projesi’nin yerel üreticiler ve kooperatiflerden temin edilen sütlerle, yılın tamamını kapsayacak şekilde yeniden başlatılması,
- Süt ve süt ürünleri fiyatlarının düşük gelirli ailelerin erişebileceği seviyelerde tutulması ve hedefli sübvansiyonların uygulanması,
- Yem başta olmak üzere üretim girdilerindeki maliyetlerin kamu politikalarıyla dengelenmesi, üretici desteklerinin artırılması ve kırsal kalkınma politikalarının güçlendirilmesi,
- Denetim mekanizmalarının etkinleştirilerek kayıt dışı ve güvensiz sütle mücadelenin öncelik haline getirilmesi,
- Üreticiler, sanayiciler ve tüketicilerin ortak politikalar etrafında bir araya getirilmesi ve üretici kooperatiflerinin desteklenmesi.
Açıklamanın sonunda, “Bir çocuğun süte erişememesi yalnızca bir beslenme sorunu değil, eşitsizliğin ve politika eksikliklerinin somut bir göstergesidir” denilerek, çocukların güvenli ve yeterli süt ile süt ürünlerine erişiminin evrensel bir çocuk hakkı olarak kabul edilmesi ve bu doğrultuda kamucu politikaların hayata geçirilmesi çağrısında bulunuldu. Ayrıca, süt sektöründe çalışan emekçiler, üreticiler ve tüketicilerin 1 Haziran Dünya Süt Günü kutlandı.
