Uzman Klinik Psikolog Kaan Üçyıldız, fazla anlayışlı olmanın zararları hakkında bilgiler verdi.
İnsan ilişkilerinde empati kurmak, bir başkasının derdine derman olmaya çalışmak çoğu zaman yüceltilen bir erdem olmuştur. Ancak son dönemde bu erdemin bir “sendroma” dönüşme riski dikkat çekiyor.
Toplumda “çok anlayışlı”, “kimseyi kıramayan” ya da “başkalarının dertlerini kendi derdiymiş gibi yaşayan” bireyler, aslında farkında olmadan Kronik Anlayış Yorgunluğu Sendromu’nun pençesinde olabilirler. Peki, herkesi anlamaya çalışırken kendinizi ihmal etmek ruh sağlığınızı nasıl etkiliyor?
Anlayışlı olmak, karşı tarafın penceresinden dünyaya bakabilmektir. Ancak bu durumun ayarı kaçtığında yani karşı tarafın acısını, öfkesini veya üzüntüsünü sanki kendi hücrelerinizde hissediyorsanız; bu artık sağlıklı bir anlayış değil, ruhsal bir yıpranmadır. Bu sendromu yaşayan bireyler, çevrelerindeki insanların duygusal yüklerini adeta bir sünger gibi emerler. Sonuç ise kaçınılmazdır: Duygusal Tükenmişlik.
Sınır Çizmek Neden Bu Kadar Zor ?
Fazla anlayışlı olma eğilimi gösteren kişilerin en büyük ortak özelliği, “hayır” demekte ve sınırlarını belirlemekte yaşadıkları güçlüklerdir. Genellikle bu kişilerin alıcıları dış dünyaya çok açıktır. “Ben ona yardımcı olmazsam kim olacak ?” ya da “Eğer onu anlamazsam bencillik etmiş olurum” gibi düşünce kalıpları, kişiyi kendi ihtiyaçlarından vazgeçirip başkalarının hayatında bir “can kurtaran” rolüne mahkum eder.
Özellikle çocukluk döneminde duygusal manipülasyona maruz kalan veya kontrolcü ebeveynlerle büyüyen bireylerde, bu aşırı anlayış hali bir hayatta kalma mekanizması olarak gelişebiliyor. Kişi, çevresini sakinleştirirse kendisinin de güvende olacağına inanıyor.
Eğer aşağıdaki durumları sıkça yaşıyorsanız, anlayışlı olma limitinizi aşmış olabilirsiniz:
• Başkalarının yaşadığı olaylara karşı, olayın asıl kahramanından daha fazla üzülmek.
• Çevrenizdeki en ufak bir gerginlikte veya çatışma ihtimalinde aşırı kaygı duymak.
• Kalabalık yerlerde insanların enerjisinden ve duygularından fiziksel olarak yorulmak.
• Kendi planlarınızı veya huzurunuzu, başkalarının ricası üzerine sürekli ertelemek.
Fazla Anlayışın Bedeli: Psikosomatik Şikayetler ve Öfke
Fazla anlayışlı olmak sadece ruhu değil, bedeni de yıpratıyor. Bilimsel araştırmalar; bastırılan duyguların, sınırların ihlal edilmesinin ve başkalarının stresini yüklenmenin; kronik baş ağrıları, mide rahatsızlıkları ve uyku düzensizlikleri gibi bedensel tepkilere yol açtığını gösteriyor.
Üstelik bu durum, bir süre sonra “Ben herkes için her şeyi yapıyorum ama kimse benim için yapmıyor” düşüncesiyle büyük bir kırgınlığa ve kontrol edilemeyen öfke patlamalarına zemin hazırlayabiliyor.
Bu döngüden çıkmak isteyenler için birkaç önemli hatırlatma yapmakta fayda var:
1. Farkındalık İlk Adımdır: Bu durumun vicdani bir erdem değil, sınır ihlali olduğunu kabul edin. Başkalarına yardım etmek için önce kendi ruhsal deponuzun dolu olması gerekir.
2. Sorumlulukları Paylaştırın: Herkesin kendi acısını çekmeye ve kendi sorununu çözmeye hakkı vardır. Onların yükünü alarak aslında gelişimlerine de engel olduğunuzu unutmayın.
3. Hayır Demek Kötü Olmak Değildir: “Şu an bu ricanı yerine getiremiyorum” diyebilmek, sizi sevilmeyen biri yapmaz; sadece sınırları olan sağlıklı bir birey yapar.
4. Profesyonel Destek: Eğer bu döngüyü tek başınıza kıramıyorsanız, öz saygı ve benlik değeri üzerine çalışmak için bir klinik psikologtan destek almak, kendinize verebileceğiniz en büyük hediyedir.
Uzman Klinik Psikolog Kaan Üçyıldız,”Unutmayın! Bir başkasına kapı açarken, kendi kapınızı dışarıdan kilitlemeyin. Gerçek huzur, başkalarını anladığınız kadar kendinizi de duyabildiğinizde başlar.”dedi.
