Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Ortopedi Servisi sorumlu hekimi Prof. Dr. Yalçın Turhan, okul çantalarının ağırlığı ve yanlış taşınması sonucu çocuklarda oluşabilecek ağrı ve duruş bozukluklarına karşı uyardı. Prof. Dr. Yalçın Turhan, çocuğun ağırlığının yüzde 10’unu geçmeyecek şekilde çantanın ağırlığının hesaplanması gerektiğini söyledi.
Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Ortopedi Servisi sorumlu hekimi Prof. Dr. Yalçın Turhan, yeni eğitim öğretim yılı öncesi okul çantalarının ağırlığı konusunda aileleri uyardı. Prof. Dr. Turhan, “Çocukların her gün taşıdığı okul çantalarının ağırlığı, sırt ve omurga sağlığını olumsuz etkileyebiliyor. Bu konuda ağır bir okul çantası çocuğun yükünü dengelemek ve gövdesine doğru eğmesine neden olabileceği için bu tür durumlarda boyun, omuz ve sırt kaslarında yorgunluk, ağrı ayrıca yürüyüş ve duruşta geçici değişikliklere yol açabilmekte. Çanta ağırlaştıkça ve taşıma süresi uzadıkça bu mekanik yük de artabiliyor. Güncel çalışmalar özellikle vücut ağırlığının yüzde 15’ini aşan yüklerde ağrı yakınmalarının daha sık görülebildiğini göstermekte. Ailelere pratik olarak çocuğun ağırlığının yüzde 10’unu geçmeyecek şekilde kullandığı çantanın ağırlığını hesaplamalarını söyleyebiliriz. Örneğin 30 kilogramlık bir çocuk için ideal olarak yaklaşık 3 kilogram ağırlığında bir çanta olması gerekiyor. Özel durumlarda 4,5 kiloya kadar çıkabileceğimizi bilmemiz lazım. Yani yüzde 15’i geçmemekte fayda var.” dedi.
“Çanta 2 askısı ile taşınmalı”
Prof. Dr. Turhan, çantanın nasıl taşıdığının da önemli olduğuna dikkat çekerek, “Çanta iki omuz askısı birlikte kullanılarak ve vücuda yakın taşınmalı. Tek omuzla taşındığında yük asimetrik hale gelebilir ve çocuk bunu dengelemek için gövdesini yana doğru eğebilir. Bu da omuz ve sırt kaslarında yükü artırabilir. Askıların çok uzun bırakılması da çantayı vücuttan uzaklaştırarak kaldıraç etkisini ve kasların harcadığı enerjiyi artırabilir.
Hafif ve çocuğun gövdesine uygun büyüklükte çantaların tercih edilmesi gerekiyor. İki adet geniş ayarlanabilir ve tercihen dolgulu omuz askısı olan, destekli bir sırt yüzeyi olan ve yükü dengeli dağıtacak bölmeleri bulunan çantaları tercih etmekte fayda var. Eğer mümkünse bel veya göğüs kemeri olan çantalar da özellikle uzun süre çanta taşıması gereken çocuklarda yardımcı olabiliyor. Tekerlekli okul çantaları ise bizim sırt çantalarına çok sağlam, güzel bir alternatif değil.
Çünkü tek elle çocuğun bu çantayı taşıması gerektiği için ve okul yollarında bazen kaldırıma inip çıkması, merdivenleri kullanması gerektiğinde bu tür durumlarda kullanımı oldukça zor olabiliyor. O yüzden sevdiğimiz bir alternatif değil” diye konuştu.
“Ağır çanta duruşunu değiştirebilir”
Bilimsel verilerin okul çantasının skolyoza neden olduğunu göstermediğini vurgulayan Prof. Dr. Turhan, “Ağır çanta çocuğun duruşunu geçici olarak değiştirebilir, öne eğilmesine ve kas ağrısına neden olabilir. Ancak bunu yapısal skolyoz veya kalıcı omurga deformitesiyle eş anlamlı kabul etmemeliyiz. Özellikle büyüme çağındaki çocukların omurgası açısından çanta taşınması oldukça önemli. Sadece okul çantasına indirgememek lazım omurga pozisyonunu. Masa başında uzun süre oturmak, yanlış oturma pozisyonu da omurga sağlığını etkileyebiliyor. Özellikle çocukların okullarındaki sıra ve masa konumları, aynı şekilde evde kullandıkları masalar, yine günümüzde ellerinde sürekli telefon, tablet olan çocukların sürekli öne eğilerek sabit pozisyonda bu hareketleri yapması, sabit pozisyonda kitap okuması da omurga sağlığına ciddi zararlar verebiliyor. Dünya Sağlık Örgütü önerisine göre; 5-17 yaş aralığındaki çocukların günde en az ortalama 60 dakika fiziksel aktivite yapması gerektiğini belirtiyor. Bu konuda ailelerin uyanık olmasında fayda var” ifadelerini kullandı.
Ağır kitaplar sırta yakın bölgeye konumlanmalı
Prof. Dr. Turhan, çantanın doğru yerleştirilmesinin önemine de işaret ederek, “Ağır kitapların sırta en yakın bölgeye konumlandırılması, gereksiz eşyaların çıkartılması ve çantanın aşırı derecede aşağı sarkmaması önemli. Bu da ciddi bel ağrılarına sebep olabiliyor. Çocuğun duruşunu ailelerin gözlemlemesi gerekiyor uzaktan özellikle. Çocuk çantayı taşırken özellikle öne doğru eğilme gibi hareketler yapıyorsa burada bir sıkıntı olduğunun farkına varmak lazım.
Son olarak sadece çantaya odaklanmamak gerekiyor. ‘Ağır çanta skolyoz yapar’ demek doğru değil ancak ağrı, kas yorgunluğu ve geçici duruş değişikliklerine yol açabileceğini bilmek lazım. Günlük hareketlilik ve doğru oturma alışkanlıkları da omurga sağlığı için oldukça önemlidir.” dedi.
